Thuis in de toekomst: van bouwopgave naar maatschappelijke missie

1 juli 2026

Thuis in de toekomst | Bron: College van Rijksadviseurs

De woonopgave in Nederland is geen kwestie van aantallen alleen, het is een maatschappelijke opgave die vraagt om moed, verbeeldingskracht en systeemverandering. In het pleidooi Thuis in de Toekomst roept het College van Rijksbouwmeester & Rijksadviseurs (CRa) op tot een fundamentele koerswijziging: wonen moet weer worden behandeld als een publieke waarde en sociaal grondrecht, in plaats van louter een optelsom van vierkante meters.

Verbind de woonopgave met de klimaatopgave, de demografische veranderingen, leefbaarheid en gezondheid. Dat vraagt om verbeeldingskracht, politieke wil en samenwerking tussen ministeries, overheden, opdrachtgevers, corporaties, ontwerpers, ontwikkelaars, bouwers en bewoners.

Van bouwopgave naar maatschappelijke missie

De wijken die we vandaag bouwen, bepalen het Nederland van morgen. Dat roept de vraag op: hoe bouwen we niet alleen voldoende woningen, maar ook leefbare, duurzame en rechtvaardige woonomgevingen waar mensen zich thuis voelen? En hoe voorkomen we dat de wijken van vandaag de ‘probleemwijken’ van morgen zijn? Dat vraagt ook nu al naast tempo en locaties om een brede blik op een leefbare, rechtvaardige en duurzame woonomgeving, nu én in de toekomst.

Aan de hand van toekomstbeelden, analyses en concrete oplossingsrichtingen laat het CRa zien hoe een kwalitatieve aanpak vanuit publieke waarden er in de praktijk uit kan zien. Kwaliteit staat daarmee niet tegenover snelheid. Heldere uitgangspunten voor het woonbeleid en een lange termijn visie op volkshuisvesting maken het juist mogelijk om sneller, beter en op grotere schaal te bouwen.

Zes pijlers voor de woonomgeving van morgen

Rechtvaardigheid: Heroriënteer grond- en woonbeleid, zodat grondwaardestijging terugvloeit naar de samenleving en iedereen toegang heeft tot betaalbare woonruimte en wonen weer een gemeenschappelijk goed wordt.
Schoonheid: Schoonheid is geen luxe, maar een publieke waarde die zorgt voor hechting aan de omgeving en culturele identiteit. Ontwerpkracht en vakmanschap moeten weer centraal staan.
Bouwcultuur binnen planetaire grenzen: Sloop minder, bouw compacter en zet massaal in op biobased materialen om de CO₂-uitstoot te minimaliseren.
Gezondheid: Maak ruimte voor bewegen, ontmoeten en natuur– om welzijn te vergroten en toekomstige zorgkosten te beperken.
Samenleven: Investeer in inclusieve publieke ruimte en diverse woonvormen, zodat buurten en gemeenschappen veerkrachtig en sociaal weerbaar worden.
Klimaatadaptatie: Laat water en bodem leidend zijn bij locatiekeuzes, zodat wijken bestand zijn tegen hitte, droogte en overstromingen.

Bron: Thuis in de toekomst: van bouwopgave naar maatschappelijke missie | College van Rijksadviseurs