De Award is een prijsvraag die ZorgSaamWonen organiseert met ondersteuning van het ministerie van VWS, Eén tegen eenzaamheid en Woonzorg Nederland. Bij de Award zetten we een thema centraal dat raakt aan Eenzaamheid en de relatie met de fysieke leefomgeving. Met als thema ‘Zorgzame plekken’ zijn wij dit jaar op zoek naar originele voorbeelden van fysieke omgevingen die welzijn, ontmoeting en ondersteuning bevorderen.

We hebben dit jaar in onze oproep onderscheid gemaakt in twee categorieën: ruimtelijke initiatieven en sociale initiatieven. Zes genomineerden zullen tijdens het congres hun initiatief pitchen voor de vakjury die bestaat uit voorzitter Rob Hoogma (wetenschapper, bestuurder en adviseur), Hiddo Born (provincie Gelderland), Remco Deelstra (gemeente Leeuwarden) en Pauline van den Berg (Fontys Hogeschool). De jury bepaalt vervolgens in beide categorieën welk initiatief de winnaar is van de ZorgSaamWonen Award.

De genomineerden

De genomineerden in de categorie ‘ruimtelijk’ zijn:

• De dementievriendelijke buitenruimte
  De onafhankelijkheid van ouderen is een belangrijk thema. Mensen die met dementie te maken krijgen, hebben nog vaker te maken met het verlies van hun bewegingsvrijheid. Deze pilot toont aan dat deze specifieke groep langer het gevoel kan behouden van vrijheid en deel kan blijven nemen aan de sociale omgeving. Het ‘opgesloten’ gevoel verdwijnt en daarmee ook de daarmee gepaard gaande frustratie die zo kenmerkend is voor deze groep ouderen. Daarnaast draagt beweging bij aan een betere fysieke en mentale kwaliteit van leven. In sociale context is het goed dat deze groep deel blijft uitmaken van het gedifferentieerde beeld van de buurt. Kortom: een win-win situatie, voor patiënt, zorgorganisatie, zorgpersoneel én de wijk. De vele nieuwsartikelen die hieraan gewijd zijn geven een goed beeld van het succes.

• Sumatrahof
  Het Sumatrahof is een genereus gebouw dat zich voegt naar het leven. Als reactie op het tekort aan verbinding in de samenleving, de stijgende eenzaamheidscijfers en de wens mensen met een zorgvraag goed te laten landen in onze buurten, is het faciliteren van alledaags contact de basis van het Sumatrahof. Ruimte voor ontmoeting is gemaakt op de hele route van straat naar huis, op het brede voorplein, in de ruime entreehallen, in de gezamenlijke woonkamer, in het luwe binnenhof en op de brede galerijen. Privacy en ontmoeting gaan hiermee hand in hand, pas als gordijnen open blijven kan iemand gezien worden. Daarom liggen de plintwoningen verhoogd en zorgt de stoep bij elke voordeur voor afstand tot passerende buren. Ten slotte zorgen extra trappen voor olifantenpaadjes door het gebouw die meer verbinding en keuzevrijheid brengen.

• Stadsveteraan 020
  Stadsveteraan 020 is een vernieuwend woonconcept in het Amstelkwartier in Amsterdam, speciaal ontwikkeld voor vitale senioren (55+). Het project speelt in op de groeiende behoefte aan passende huisvesting voor ouderen die zelfstandig willen (blijven) wonen, maar ook waarde hechten aan gemeenschappelijkheid en verbondenheid met de stad. Het woonconcept is ontwikkeld naar aanleiding van onderzoek Stadsveteranen (2016, SOME architects en AM) naar oud worden in de stad. Stadsveteraan 020 bestaat volledig uit sociale huur appartementen. Het woongebouw telt 145 huishoudens en biedt zowel tweekamerappartementen als zogeheten Friendswoningen. In deze Friendswoningen delen twee of drie bewoners een gezamenlijke woonkamer, terwijl ieder beschikt over een eigen studio met privébadkamer. Deze opzet bevordert sociale interactie en gaat vereenzaming tegen, zonder in te leveren op privacy of financiële zelfstandigheid: iedere bewoner behoudt recht op AOW en huurtoeslag.

De genomineerden in de categorie ‘sociaal’ zijn:

• De Oversteek
  De Oversteek laat zien dat huisvesting méér kan zijn dan het plaatsen van woningen: het is een innovatief sociaal project omdat het erin slaagt om verschillende aandachtsgroepen samen te brengen in één leefgemeenschap waar ontmoeting en wederkerigheid centraal staan. Het innovatieve zit niet alleen in de flexibele en duurzame bouw, maar vooral in de sociale architectuur. Gemeenschapsvorming als uitgangspunt met een ontmoetingsruimte (De Vuurtoren) waarbij bewoners zélf oplossingen bedenken en elkaar ondersteunen. Inclusief wonen door doelgroepen die normaal langs elkaar heen wonen te laten samenleven ontstaan nieuwe verbindingen. Als voorbeeldfunctie bewijst De Oversteek dat een woonvorm niet alleen betaalbaar en duurzaam kan zijn, maar ook sociale meerwaarde creëert die toepasbaar is in andere wijken en steden. Daarmee is De Oversteek meer dan een verzameling woningen: het is een inspirerend voorbeeld van hoe je door innovatie in wonen, zorg, welzijn en samenleven een thuis creëert dat toekomstbestendig én sociaal verbindend is.

• Woonzorgzone Daalhof
  Daalhof laat zien dat ouderenzorg geen anoniem systeem hoeft te zijn, maar een gemeenschap waarin iedereen een rol speelt. Het is uniek hoe hier professionals, bewoners, vrijwilligers, studenten en gemeente echt samenwerken. Een oudere man zei: “Ik dacht dat ik naar een verpleeghuis moest, maar nu woon ik nog steeds in mijn flat, met mijn buren om me heen. Dat voelt als winst.” Zulke verhalen maken duidelijk dat dit initiatief levens verandert. Het combineert innovatie zoals de wijkpoli en woningaanpassingen, met warmte en nabijheid. Het is schaalbaar en maatschappelijk urgent. De award zou erkenning zijn voor de gezamenlijke inzet en een stimulans om dit model verder uit te rollen in andere wijken.

• De Huiskamer van Heteren
  De Huiskamer van Heteren verdient de ZorgSaamWonen Award omdat het een inspirerend voorbeeld is waarbij mensen samenkomen waar “mooie mensenverhalen” ontstaan. Dit initiatief creëert een warme, inclusieve ontmoetingsplek voor inwoners van alle leeftijden, inclusief mensen met een ondersteuningsvraag, stimuleert “het gewone” en helpt zo kwetsbaarheid/eenzaamheid tegen te gaan. Door een veilige omgeving en een veelzijdig aanbod van activiteiten speelt de Huiskamer in op de diverse behoeften van de gemeenschap. Inwoners worden aangemoedigd om actief deel te nemen en hun stem te laten horen, wat het gevoel van eigenaarschap en betrokkenheid versterkt. De krachtige samenwerking met regie van bewoners in samenwerking met lokale organisaties, bibliotheek en gemeente vormt de ruggengraat van dit succesverhaal. De Huiskamer laat zien hoe we gezamenlijk innovatieve oplossingen kunnen vinden voor sociale vraagstukken. Dit maakt het niet alleen een waardevolle plek in Heteren, maar ook een inspirerend model voor andere gemeenschappen in Nederland.

Wil je donderdag bij de uitreiking zijn? Kom dan naar ons congres ‘Bouwen aan ontmoeten en verbinden’ in Apeldoorn. Meld je aan en lees alles over het programma. Hopelijk tot ziens in Apeldoorn!