Warm Burgerschap

erer

Een bewerking van de pitch van Joop Hofman (Rode Wouw BV) tijdens het festival Samen Buurten op 14 november.

ZorgsaamWonen heeft vijf speerpunten voor een inclusieve wijk geformuleerd.  Kort, krachtig, goed. Maar laten we even verder kijken. De inleidende tekst bij het speerpunt ’Integreer de hulpvraag met de behoefte van de wijk/buurt’, zegt dat het vestigen van mensen met een hulpvraag in een wijk niet als ‘stapelen van problemen’ moet worden gezien. ‘Meer focus op wederkerige relaties en de onderlinge afhankelijkheid van alle wijkbewoners en de behoeften van de wijk en wijkbewoners mee nemen, kan juist een positieve impuls geven. Belangrijk is dat de verschillende organisaties hun expertise en kennis in een vroegtijdig stadium delen en zich flexibel kunnen opstellen.’

Mooi hè, kun je niet tegen zijn.

De wijk is alles

Dit is m’n eerste disclaimer: over die integratie van de zorgvraag daar gaan wij – zorgorganisaties - niet over. Daar gaat de wijk, de community, de gemeenschap over. Professionals gaan niet over de zorgorganisatie van de wijk. Of over de manier waarop, al dan niet georganiseerd, bewoners, aandacht en warmte delen of hulp geven. Voordat je het weet krijgt de wijk dan net zo’n bordje als zo’n Buurtpreventiebord. ‘Hier waak ik’ staat er dan onder. Dan wordt het een Buurtzorgpreventiebord. ‘Hier zorg ik’. Dat kan dan samen met de al bestaande Rookvrije buurt bordjes. ‘Hier adem ik’. En dan de duurzaamheidsbordjes: Gasvrije wijk. Of de bordjes Dementievriendelijke wijk. Met deze institutionele zorgintenties benaderen we wijken meer en meer op een manier zoals we het beleid en de overheid en gemeente in loketten hebben opgeknipt: letterlijk verknipt. Maar een wijk is alles.

Warm burgerschap in een sterke gemeenschap

Ergens in een wijk in Rotterdam staat een mooie tekst  van de dichter Jules Deelder: ‘De omgeving van de mens is de medemens’. En dat is ook de kern. Het gaat niet om hulp- of zorgvragen anders organiseren, het gaat er om de bewoner-bewoner relatie in de gemeenschap sterker te maken. Die is niet gebaseerd op gezondheidstekorten of, -overschot. Als we zorg willen delen, moeten we de gemeenschap sterker maken. De basis van een sterke uitwisseling van warmte, zorg, aandacht, etc. is een vriendschap of verbondenheid, waarbij ieder zijn kwaliteiten, passie en inzet aanbiedt. Die misschien wel als een hulpaanbod kunnen worden gedefinieerd door de ander (als patiënt of client of hulpvrager), maar beter is dat het gezien wordt als een vorm van warm burgerschap omdat we samen een gemeenschap zijn.

Elkaar kennen zet aan tot helpen

De kern is relaties maken en passies delen. Vertrekpunt is nooit de hulpvraag of hulpbehoefte. Dan maak je namelijk een wat koud uitwisselingssysteem. Een soort hulpvraag en -aanbod. Dan wordt de gemeenschap een plaats van zorgtransacties. Illustratief is Corona, waarin er een overaanbod was aan zorg en hulp. Maar enorm tekort aan vraag. Behalve op die plekken waar er al connecties waren tussen mensen. Daar gingen mensen elkaar helpen, vragen hoe het ging, met de auto mee naar het vaccinatiepunt. Daar zorgde de volleybalclub voor soep voor haar leden. De leesclub belde elkaar dagelijks en in flats gingen buren balkonbingo’s organiseren. Want ze hebben een connectie met elkaar en dat zet aan tot doen, tot compassie. En krijg je ook niet van die die gekke woorden als ‘wederkerigheid’, terwijl je gelijkwaardigheid bedoelt.

Gemeenschappen sterker maken

Eigenlijk zeg je met het speerpunt ‘Integreer de hulpvraag met de behoefte van de wijk/buurt’ dat je de gemeenschap moet versterken. Gemeenschapsvorming, community building.

Onze professionele kunst wordt dat we niet de hulpvraag anders, bottom up of weet ik wat gaan organiseren, maar dat we gemeenschappen sterker gaan maken. Een buurt of gemeenschap is geen instrument ten bate  van beleidsdoelen. Dat is misbruik maken van een buurt. Een gemeenschap is! En daarom kan een gemeenschap, als ze goed werkt aan haar bestaan, een plek zijn voor bestaan en ontwikkeling van alle mensen. Er is dan geen sprake van hulpvraag of hulpaanbod. Maar van het zijn van burger in een kleine buurtdemocratie, van burgerschap.

Geen preventie maar potentie

Als we dat goed regelen doet een gemeenschap waar ze goed in is: zorgen en helpen vanuit betrokkenheid, samen groot worden, de wijk op orde houden (leefbaar zoals je dat in je huis doet), werken aan duurzaamheid, cultuur, feesten en verhalen delen. Ook op een eigen georganiseerde manier. Daar kunnen professionals en overheid enorm bij helpen. De kwaliteitstoets is dan gemeenschapskwaliteit. En dan gaat het  niet om preventie, want dan wordt de gemeenschap weer instrumenteel ingezet, maar om potentie. Het gaat om het sterker maken van een gemeenschap, om banden tussen mensen. Het gaat om werken aan lichte vriendschappen, om mijn eigen omgeving en de omgeving van mijn medemens. Want de omgeving van de mens is de medemens.

Lees meer over Joop Hofman

Bekijk de terugblik van het Festival Samen Buurten

Ook interessant / voor u geselecteerd

Goed oud worden vraagt ook iets van de omgeving
28 februari 2024

Goed oud worden? Wat is het eigenlijk? En hoe doe je dat? In aanloop naar het Blue Zone festival komen een…

Lees Verder »
Proeftuin d'Oude Raai: buurtgerichte aanpak helpt ouderen langer zelfstandig te worden
27 februari 2024

In Proeftuin d’Oude Raai; in Amsterdam-Zuid werken bewonersorganisaties, formele, en informele zorgorganisaties…

Lees Verder »
195 extra ontmoetingsruimten door de Stimuleringsregeling Ontmoetingsruimten in Ouderenhuisvesting
19 februari 2024

De ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)…

Lees Verder »
Goud voor Griffioen
31 januari 2024

Op een donderdagmiddag in januari zijn we bij Griffioen, de ontmoetingsplek in Nijmegen Oud-West waar iedereen…

Lees Verder »
Samenwerken aan ondersteuning Community-Care
26 januari 2024

Bouwen en zorgen zijn twee verschillende vakken. Vroeger leverde dat ook twee gescheiden werelden op. In de…

Lees Verder »
Ontmoeten in de praktijk
17 januari 2024

Ontmoeten speelt een cruciale rol bij collectieve woonvormen. Dat maakt deze woonvormen zo waardevol! Maar… hoe…

Lees Verder »
Zorgzame straten: burenhulp nader bekeken
15 januari 2024

Hoe ontstaat en organiseer je een zorgzame straat? Movisie zocht het uit in Rotterdam en Rijswijk, bij in…

Lees Verder »
Hoe zorg ík voor een zorgzame buurt?
4 januari 2024

Ik woon in de lelijkste wijk van ons stadje. Echt waar. Een bloemkoolwijk uit de jaren tachtig. Helemaal aan de…

Lees Verder »
De Brink 2.0, vruchtbare grond voor voorzorgcirkels
20 december 2023

We staan bij een klein grasveldje aan de Madernastraat in Almere. Een wandelpaadje snijdt het veldje in tweeën…

Lees Verder »
Griffioen, de ontmoetingsplek van Nijmegen Oud-West
18 december 2023

De ZorgSaamWonen Award 2023 staat in de kast te pronken in het eetcafé van Griffioen. Begin oktober ontving…

Lees Verder »
Ouderen als oplossing
11 december 2023

In het boek ‘Ouderen als oplossing’, het jaarboek 2023 van Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken, onderzoeken…

Lees Verder »
Praktijkmiddag Positieve Gezondheid in wijkcentrum De Roef
28 november 2023
Een nieuw type wijkcentrum

In de wijk Stadsweiden in Harderwijk stond sinds 1977 het wijkcentrum De Roef. Het…

Lees Verder »
Buddy’s en maatjes helpen ouderen langer zelfstandig wonen in de wijk
24 november 2023

Doe mee met 4W, zo heet het pilotproject dat in de wijk Gestel in Eindhoven draait. De 4 w’s staan voor Wonen,…

Lees Verder »
Buurthuis op wielen - The movie
17 november 2023

Ze wonnen de ZorgSaamWonen Award 2022 met DumDum, een Ford Transit uit 1978. Met dit vrolijke Buurthuis op…

Lees Verder »
De beste COMMUNITY-CARE ontstaat in samenwerking met een zorgzame buurt
10 november 2023

Gastblog geschreven door: Wim G. Kromwijk

Te vaak wordt zorg geleverd zonder het netwerk van de klant…

Lees Verder »
Plekken van ontmoeting in de wijk
9 november 2023

Eerste Michi-Noeki van Nederland geopend in Groningen

De eerste Michi-Noeki van Nederland is in…

Lees Verder »
Beter een goede buur dan een virtuele vriend
17 oktober 2023

De digitale publicatie Beter een goede buur dan een virtuele vriend is een handreiking voor iedereen die zijn…

Lees Verder »
'We komen elkaar wel ergens tegen'
9 oktober 2023

Vroeger was alles beter, hoor je vooral ouderen wel vaker zeggen. Toen kenden mensen elkaar nog en hielpen ze…

Lees Verder »
Wij zijn hier!
4 oktober 2023

Gisteren startte de campagne ‘Wij zijn hier’ om te laten zien hoe belangrijk maatschappelijke initiatieven zijn…

Lees Verder »
Uitnodigende plekken voor ontmoeting
12 september 2023

Op 4 oktober aanstaande is het seminar ‘Ik zie je buiten!’. Het belooft om meerdere redenen een bijzonder…

Lees Verder »

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.