Ouderen met een migratieachtergrond: een vergeten én diverse groep

Tineke Fokkema

Tineke Fokkema, bijzonder hoogleraar Ageing, Families and Migration op de Erasmus Universiteit Rotterdam  en als senior onderzoeker werkzaam bij het NIDI, is blij met de landelijke aandacht voor het thema eenzaamheid.

Fokkema houdt zich daar al jaren mee bezig. Samen met Theo van Tilburg van de VU heeft zij diverse onderzoeken gedaan. ‘Ik vind dat de boodschap dat de individuele kans op eenzaamheid is afgenomen nog wat onderbelicht blijft. Dan lees ik weer dat eenzaamheid toeneemt. Dat is ook zo, in absolute aantallen. Maar de individuele kans op eenzaamheid bij ouderen is juist afgenomen.’ Fokkema volgt als lid van de Wetenschappelijke adviescommissie van het landelijke programma  Eén tegen eenzaamheid het thema kritisch. ‘We weten uit onderzoek dat veel interventies om eenzaamheid te verminderen niet helpen. De Grip & Glans groepscursus, ontwikkeld door Nardi Steverink, is één van de weinige interventies waarvan wetenschappelijk is aangetoond dat dit effect heeft. We moeten dus voorzichtig zijn met het organiseren van louter koffieochtendjes of ontmoetingen. Daarmee ben je er nog lang niet.’ Fokkema ziet liever dat mensen kritisch nadenken over een eenzaamheidsinterventie voordat ze die gaan opzetten. Movisie is bezig met een databank. Dat is volgens Fokkema zeker zinnig.  ‘Je kan alleen adequate hulp bieden als je precies weet wat de oorzaken van eenzaamheid zijn.’

Vergeten groep
Fokkema doet veel onderzoek naar eenzaamheid van een specifieke groep, namelijk ouderen met een migratieachtergrond.  Zij lopen meer risico op eenzaamheid. Hun lagere sociaaleconomische status, een over het algemeen slechtere gezondheid en het gevoel minder regie te hebben over het leven, vergroten de kans op eenzaamheid. Met name Turkse en Marokkaanse ouderen hebben meer gevoelens van eenzaamheid dan Nederlandse ouderen.  ‘In 2018 woonden er in Nederland zo’n 312.000c 55-plussers met een niet-westerse migratieachtergrond.  Volgens de bevolkingsprognoses van het CBS zal het aantal ouderen met een niet-westerse migratieachtergrond in 2040 stijgen naar 819.000. Dat is 12,2% van alle 55-plussers die er op dat moment in Nederland wonen. Het is een groeiende, maar ook een ‘vergeten’ groep.’ Ze vraagt daarom meer aandacht voor ouderen met een migratieachtergrond. Ook bij de drie pijlers van het platform. Bijvoorbeeld rond de pijler wonen en woonomgeving. ‘Weten we welke woonvorm het beste past bij ouderen met een migratieachtergrond?  Wonen in een woongemeenschap? Thuis met één centrale mantelzorger? Worden zij gelukkiger in een huis met mensen van dezelfde achtergrond? Wat maakt dat zij zich prettig voelen in een bepaalde woonvorm?’

Keurmerk migrantvriendelijk beleid
Fokkema: ‘Er bestaat al een ‘roze loper’, een certificaat voor LHBT-vriendelijke organisaties. Het is hoog tijd voor een keurmerk waaruit blijkt dat zorg- en welzijnsorganisaties een migrantvriendelijk beleid voeren.’ NOOM heeft recent van het ministerie van VWS hiertoe opdracht gekregen, Tineke is een van de stuurgroepsleden. ‘Bij de inrichting van wijken is het belangrijk ook het perspectief van ouderen met een migratieachtergrond mee te nemen, zeker in grote steden waar het aantal migrantenouderen groot is en verder zal toenemen. Gaan zij op bankjes zitten? De Turkse en Marokkaanse mannen wel maar de vrouwen niet. De vrouwen gaan liever samen naar de markt en gaan meestal alleen naar buiten met een concreet doel. Daar is weinig aandacht voor.’ Rond het vitaal ouder worden ziet Fokkema niet alleen grote verschillen tussen de ouderen met en zonder een migratieachtergrond maar ook tussen de migrantengroepen. ‘Dé oudere bestaat niet en dé oudere migrant ook niet. De groep is divers met verschillende cultuurspecifieke behoeften en wensen.’ Fokkema hoort van veel Turkse en Marokkaanse oudere vrouwen dat ze graag rust willen en dat zij vooral even geen zorgen meer willen hebben. Soms hebben ze geen tijd om naar activiteiten zoals dagbesteding te gaan omdat ze druk zijn met oppassen.

Verloren generatie
Fokkema: ‘Veel van de mensen met een migratieachtergrond die nu oud zijn, behoren in zekere zin tot een ‘verloren generatie’, die moet je niet teveel in ons wereldje willen duwen. Het is te laat om nu nog Nederlands te leren, het heft in eigen hand te nemen en ze actief te betrekken bij vrijwilligerswerk. Verdiep je in hoe zij hebben geleefd.’  Wat betreft de pijler ‘omzien naar elkaar’ merkt Tineke dat met name bij Turkse en Marokkaanse ouderen vooral veel familiezorg is. ‘Zij schakelen weinig buren, vrijwilligers of professionals in. Dat heeft ook te maken met de inbreuk op de privacy.’ Het belangrijkste volgens Fokkema is dat er voldoende aandacht komt voor de ‘diepere laag’ van migrantenouderen. En dat beleidsmakers een beter en genuanceerder beeld krijgen van deze ouderen.

 

Ook interessant / voor u geselecteerd

Inschrijving ZorgSaamWonen Award 2022 geopend!
27 juni 2022
De inschrijving van de prijsvraag ‘Buurtroutes’ – plekken voor ontmoeting is geopend. We zijn op zoek naar ideeën…
Lees Verder »
De ontwikkeling van voorzorgcirkels op hoofdlijnen
20 juni 2022

Henk Geene verzorgt op het ZorgSaamWonen Congres op 8 september een sessie over voorzorgcirkels. In een reeks…

Lees Verder »
Vitale Woongemeenschappen vragen permanent onderhoud
20 juni 2022

Vitale woongemeenschappen zijn van groot belang. Professor Anja Machielse van de Universiteit voor Humanistiek…

Lees Verder »
De woningopgave draait niet alleen om aantallen
14 juni 2022

Met de nadruk op bouwen, bouwen, bouwen lopen we het risico de mens uit het oog te verliezen . De focus ligt…

Lees Verder »
Lunchlezing 12 oktober: naar verantwoorde rebellie
9 juni 2022

Het platform ZorgSaamWonen organiseert in oktober de derde lunchlezing van 2022. In dit artikel lichten we voor…

Lees Verder »
Langs drie wegen ontwikkelen we voorzorgcirkels
7 juni 2022

Henk Geene verzorgt op het ZorgSaamWonen Congres op 8 september een sessie over voorzorgcirkels. In een reeks…

Lees Verder »
Geef me de Vijf: Michiel Wijnen
2 juni 2022

In een nieuwe editie van Geef me de Vijf, is het de beurt aan Michiel Wijnen van Zenzo Maatschappelijk Vastgoed…

Lees Verder »
Resultaten onderzoek ouderenhuisvesting bekend
1 juni 2022

Woonbehoefte ouderen in Gemeente Zwolle onderzocht: ouderen willen langer zelfstandig blijven wonen, ook als…

Lees Verder »
We zijn stapel op collectief wonen!
31 mei 2022

ZorgSaamWonen en WBVG (Woningbouw Vereniging Gelderland) hebben de handen ineen geslagen voor een seminar “…

Lees Verder »
Minidocumentaire over de Thuisplusflat in Rotterdam
25 mei 2022

Op de website van de Taskforce Wonen en Zorg is onlangs een minidocumentaire gelanceerd over de Thuisplusflats…

Lees Verder »
Handreiking Vitale Woongemeenschappen
24 mei 2022

De gemeente Rotterdam vindt het belangrijk dat het wonen in een seniorencomplex wordt ervaren als een plek waar…

Lees Verder »
Voorsorteren op het ouder worden
23 mei 2022

Dit is de tweede aflevering van de reeks van vijf artikelen van Henk Geene over de voorzorgcirkels. Vijf jaar…

Lees Verder »
Migrantenouderen in Nederland: een analyse
18 mei 2022

Nederland telt steeds meer ouderen. Ook het aandeel ouderen met een migratieachtergrond neemt toe. Tot nu toe…

Lees Verder »
Professionele ondersteuning noodzakelijk voor vitale woongemeenschappen
17 mei 2022

Van bewoners van ouderencomplexen wordt verwacht dat zij ontmoetingen en activiteiten organiseren om de sociale…

Lees Verder »
In Oegstgeest kunnen ouderen langer zelfstandig leven
11 mei 2022

Langer zelfstandig leven in Oegstgeest. Daar maakt Guus Bannenberg zich hard voor. Hij is voorzitter van het…

Lees Verder »
De geschiedenis achter de voorzorgcirkels
9 mei 2022

Vijf jaar geleden werd ik gevraagd door de ouderenorganisatie KBO in Oost Brabant om een project voor ouderen…

Lees Verder »
Voorsorteren op de ouderdom is slim
9 mei 2022

Henk Geene schreef het boek Voorzorgcirkels als antwoord op Vergrijzing. Binnenkort verschijnt de tweede druk.…

Lees Verder »
Publicatie: Ouder Worden 2040
25 april 2022

Op weg naar de transformatieagenda voor de ouder wordende samenleving hebben de mensen achter het medium 'Ouder…

Lees Verder »
De Thuisplusflat in Rotterdam: waar staan we?
20 april 2022

Sinds 2021 zijn er in Rotterdam Thuisplusflats; bestaande seniorencomplexen waar oudere Rotterdammers wonen. In…

Lees Verder »
Wie ben ik als ik niet langer ben wie ik was?
4 april 2022

Op de site van Vrijwilligerswerk.nl is onlangs een boekje gepubliceerd met 5 portretten van zelfstandig wonende…

Lees Verder »

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.