Wat voor factoren kunnen bijdragen aan het stimuleren van het gebruik van ontmoetingsruimten? Met deze vraag houdt Bernell Herder, onderzoeker bij het Lectoraat Architecture in Health bij de Hogeschool Arnhem-Nijmegen, zich  samen met een aantal collegae al een tijdje bezig. Hij bestudeert welke ruimtelijke interventies nodig zijn om de ontmoetingsruimten beter te benutten en sociale interactie te vergroten.  Hij krijgt steeds meer beeld van het vraagstuk. Na een literatuurstudie heeft hij interviews gedaan met medewerkers van corporaties. Binnenkort vinden er meer gesprekken plaats met bewoners. Momenteel bestudeert hij enkele ontmoetingsruimten van corporatie Talis, zoals ‘t Kompas in Wijchen, een grote ontmoetingsruimte die de zorgorganisatie ZZG groep huurt.’ De ruimte is nu nog wat kaal en leeg. Bewoners missen daar nog op dit moment het gevoel van huiselijkheid. Verder horen we van de jonge bewoners dat zij niet vaak gebruik maken van de ruimte en er vaak alleen hele oude ouderen aanwezig zijn’, zegt Bernell. ‘We gaan nu uitproberen wat werkt.’

Gespreksstarters
Hij heeft gemerkt dat ‘gespreksstarters’ mensen uitnodigen om met elkaar in contact te komen.  Kunstobjecten in een ruimte zijn bijvoorbeeld gespreksstarters, maar ook feestversiering rondom kerst. Een ander inzicht is het belang van de locatie. ‘Als een ruimte zich op een handige plek bevindt, waar mensen al vaak langskomen, maken ze er vaker gebruik van’, zegt Bernell. ‘Groepsvorming, dus kleine groepjes ouderen die bij elkaar zitten, schrikken andere bewoners juist af.’ Ook kijkt hij naar de rol van technologie. ‘Technologie wordt nog weinig benut’, vertelt Bernell. ‘Toch biedt het zeker mogelijkheden. Zo hebben studenten bedacht dat er misschien een tv-schermpje van de ontmoetingsruimte bij de postvakjes geplaatst kan worden. Dan zien de bewoners wat er te doen is in de ontmoetingsruimte.’ Ook hebben studenten bedacht om een boom in een gemeenschappelijke binnentuin te belichten via een projector. Als de boom rood kleurt dan weten de bewoners dat er een beweegactiviteit is. En bij een andere kleur weten zij dat er de wekelijkse filmavond is. Hij weet uit de literatuur dat het principe van ‘people attract people’ werkt: als er ergens mensen zijn, dan trekt dat anderen aan.

Ruimteverdeler
Nog een inzicht is de mate van toegankelijkheid. Bewoners vinden het prettig om te kunnen zien wie er in de ontmoetingsruimten zijn en wat er gebeurt. Een dichte deur is niet prettig. Misschien kan er gewerkt worden met transparante deuren of met andere oplossingen. Ook zijn er plannen voor het plaatsen van een ‘indoor garden.’ Dat was een idee van de studenten. Dat trekt namelijk mensen. Het kan ook dienen als ruimteverdeler. ‘Mensen vinden het fijn als er verschillende gradaties van privacy zijn, dus geen open ruimte maar hoekjes waar je een privé gesprek kan voeren.’ Naast de ruimtelijke factoren zijn er sociale factoren die van belang zijn, zoals de activiteiten. Als die aansluiten bij de wensen en behoeften werkt dat goed. ‘We gaan nog co-creatie sessies doen met bewoners om tot nieuwe verbeterde ontwerpen te komen om de sociale interactie en het gebruik van de ruimtes te bevorderen. We zitten nu nog midden in de analyse. Straks testen we mogelijke oplossingen uit. Bijvoorbeeld het plaatsen van zo’n scherm bij de postvakjes. Zorgt dit er nu voor dat het gebruik van de ruimten toeneemt?’ Hij gaat ook nog naar andere ontmoetingsruimten kijken, vooral de wat kleinere ruimten. De inzichten worden meegenomen in de inrichting van de ontmoetingsruimten bij nieuwe woonconcepten zoals Aaron. Daar plaatst Talis een raam tussen de gang en de ontmoetingsruimte zodat bewoners naar binnen kunnen kijken om te zien of er wat gaande is. Het onderzoeksproject loopt nog tot 2023.