Geef me de Vijf: Tineke Fokkema

geef me de vijf

Op deze mooie vrijdag lanceren we een nieuwe editie van Geef me de Vijf. Dit keer is het de beurt aan onze expert Tineke Fokkema. Professor Tineke Fokkema is onderzoeker bij het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI-KNAW) en bijzonder hoogleraar “Ageing, Families and Migration” bij de Erasmus School of Social and Behavioural Sciences (ESSB) van de EUR.

wew
Tineke Fokkema

Waar ben jij momenteel mee bezig?
Ik ben met verschillende dingen bezig. Zoals het afronden van een artikel, samen met Sabrina de Regt (CBS) en Marjolijn Das (CBS/EUR), over de leefsituatie van de 20 grootste groepen migrantenouderen in Nederland op de terreinen demografie, huishoudenssituatie en nabijheid van kinderen, sociaaleconomische positie en gezondheid. Van de ouderen heeft niet alleen een steeds groter deel een niet-Nederlandse herkomst, ook de variatie in herkomst neemt toe. Op dit moment ontbreekt een recent globaal overzicht van de maatschappelijke positie van migrantenouderen. Indien migrantenouderen worden onderzocht, ligt de focus vaak enkel op ouderen met een Marokkaanse of Turkse achtergrond, soms aangevuld met ouderen van Surinaamse of Antilliaanse herkomst. In mei zal dit artikel verschijnen. Ik kan nu al een tipje van de sluier oplichten: bepaalde groepen migrantenouderen doen het relatief goed, zoals ouderen met een Indonesische achtergrond en ouderen uit de buurlanden België, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Bij andere groepen is een gemengd beeld te zien, zoals bij ouderen uit Marokko, Turkije en China. En er zijn groepen die extra kwetsbaar zijn, vooral ouderen die hier als vluchteling zijn gekomen, zoals ouderen uit Afghanistan, Irak en Syrië. Deze groep ouderen is vaak uit beeld gebleven, extra aandacht voor hen is zeer wenselijk.

Verder begeleid ik samen met Nina Conkova (Leyden Academy) en Bianca Suanet (VU) de VU masterstudent Giorgio Held. Hij schrijft een scriptie over ouderen uit Indonesië, de tweede meest omvangrijke, maar ook een ‘vergeten’ groep migrantenouderen in Nederland. Door middel van diepte-interviews met Indonesische ouderen worden de ervaringen met en oorzaken van eenzaamheid in kaart gebracht, alsook de strategieën die zij toepassen om met eenzaamheid om te gaan.

En vers van de pers: een Special Issue voor het tijdschrift The Gerontologist over methodologische en ethische aspecten van onderzoek bij migrantenouderen. Basak Bilecen (RUG) was mede-gastredacteur. Dit nummer verschijnt in het najaar, maar alle artikelen – inclusief onze introductie (https://academic.oup.com/gerontologist/advance-article/doi/10.1093/geront/gnac036/6550651?login=false) – zijn al online te lezen.

Wat moet er nu gebeuren op terrein van eenzaamheid?
Eigenlijk is er nog heel veel onderzoek nodig, ofschoon er steeds meer kennis over eenzaamheid is. Het is mooi dat het programma ‘Eén tegen Eenzaamheid’ is verlengd, dit geldt ook voor de Wetenschappelijke Adviescommissie waar ik – net als Rick Kwekkeboom – lid van ben. We hebben recent een onderzoeksagenda aan het ministerie van VWS aangeboden met punten waarvan wij vinden dat die op korte respectievelijk langere termijn extra aandacht verdienen.

Het zal je niet verbazen dat ik vooral geïnteresseerd ben in de aanpak van eenzaamheid bij migrantenouderen. Vooral onder Marokkaanse en Turkse ouderen is de eenzaamheid schrikbarend hoog ( https://research.vu.nl/ws/portalfiles/portal/69179108/2018_TGG_vanTilburg_Fokkema_HogereEenzaamheidOnderMarokkaanseTurkseOuderen_AuthorsVersion.pdf). We weten steeds meer over de belangrijkste oorzaken van eenzaamheid bij migrantenouderen. De volgende stap is het in kaart brengen van geschikte interventies, deze inzetten en de effectiviteit ervan onderzoeken.

Welke rol spelen ouderen zelf in je projecten?
In mijn onderzoeken maak ik vooral gebruik van surveydata en gegevens van het CBS, maar ik heb ook enkele onderzoeken waarin ouderen zelf aan het woord komen. Zo heb ik interviews gehouden met Marokkaanse ouderen die op latere leeftijd zijn teruggekeerd naar hun geboorteplaats en met Nederlanders die rond hun pensioen naar Italië en Marokko zijn vertrokken.

Ook in het net gehonoreerde NWA-project ‘Dilemmas of Diversity’ zal de stem van de ouderen worden gehoord. Dit project is gericht op de vraag: hoe creëer en stimuleer je een samenleving met samenhang en ruimte voor verschillen, waarin bovendien iedereen gehoord wordt? Ik ben als projectleider verantwoordelijk voor het onderdeel ‘Diversity policies and practices in spaces of care and welfare provision (2000-2020)’. Dit doe ik samen met Nina Conkova en Jolanda Lindenberg van de Leyden Academy. We kijken onder andere naar de veranderingen in diversiteitsbeleid van overheid en gemeentes, hoe professionals hiermee omgaan, welke maatregelen zij nemen om mensen gelijkelijk toegang tot zorg en welzijn te bieden, én hoe mensen die toegang en regelingen daaromtrent waarderen.

Wat hoop je dat er in de nieuwe plannen van de ministers Helder en de Jonge komt te staan?
Zoals ik al eerder heb aangegeven, het is fijn dat het programma ‘Eén tegen Eenzaamheid’ is verlengd. Verder hoop ik op:

  • Meer aandacht voor migrantenouderen in de meest kwetsbare situatie.
  • Meer aandacht voor de rol van de woning en woonomgeving op kwaliteit van leven.
  • Maatregelen die wél werken om senioren door te laten stromen naar kleinere, meer passende woningen.

Welk initiatief op terrein van wonen zorg en welzijn vind jij kansrijk/inspirerend?
Ik vind het bemoedigend dat senioren zelf actief tot de bouw van nieuwe woonvormen komen. Het gebeurt nog op kleine schaal, maar toch.

Ook merk ik – mede door het programma ‘Eén tegen Eenzaamheid’ – dat de kloof tussen wetenschap en praktijk kleiner wordt. Ik denk dan b.v. aan de handreiking ‘Aan de slag met eenzaamheidsinterventies’ (https://www.eentegeneenzaamheid.nl/app/uploads/2021/09/Handreiking-Aan-de-slag-met-eenzaamheidsinterventies.pdf).  

Ook interessant / voor u geselecteerd

Catalogus woonvormen voor senioren gelanceerd
30 mei 2022

Op 16 mei 2022 is op het congres Thuis in de Wijk de Catalogus woonvormen voor senioren gelanceerd. De…

Lees Verder »
Collectief wonen, een serieus alternatief
1 juli 2022

Een andere kijk op wonen stond centraal tijdens de bijeenkomst ‘Stapel op collectief wonen’ die ZorgsaamWonen…

Lees Verder »
Inschrijving ZorgSaamWonen Award 2022 geopend!
27 juni 2022
De inschrijving van de prijsvraag ‘Buurtroutes’ – plekken voor ontmoeting is geopend. We zijn op zoek naar ideeën…
Lees Verder »
Bijeenkomst zorgvastgoed.nl biedt veel nieuwe inzichten
21 juni 2022

Op woensdag 25 mei kwamen partners, professionals en genodigden van Zorgvastgoed.nl bij elkaar voor een…

Lees Verder »
Vitale Woongemeenschappen vragen permanent onderhoud
20 juni 2022

Vitale woongemeenschappen zijn van groot belang. Professor Anja Machielse van de Universiteit voor Humanistiek…

Lees Verder »
Rapport: Je huis een thuis, nu en later
15 juni 2022

55-plussers spelen een steeds belangrijkere rol op de woningmarkt en blijven langer zelfstandig wonen. Door de…

Lees Verder »
Blue Zones als inspiratie voor wooncomplex met ontmoetingsruimte
14 juni 2022

Het kantoorpand Melkemastate in Leeuwarden wordt omgetoverd tot een wooncomplex met een speciale…

Lees Verder »
De woningopgave draait niet alleen om aantallen
14 juni 2022

Met de nadruk op bouwen, bouwen, bouwen lopen we het risico de mens uit het oog te verliezen . De focus ligt…

Lees Verder »
Bewonersparticipatie: verken je buurt
8 juni 2022

Op de website van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) is onlangs een artikel verschenen over de…

Lees Verder »
Langs drie wegen ontwikkelen we voorzorgcirkels
7 juni 2022

Henk Geene verzorgt op het ZorgSaamWonen Congres op 8 september een sessie over voorzorgcirkels. In een reeks…

Lees Verder »
Het zijn de kleine dingen die het doen
3 juni 2022

Je thuis voelen in een verpleeghuis, kan dat? Na een leven lang vrijheid in je eigen huis en omgeving?

Lees Verder »
Geef me de Vijf: Michiel Wijnen
2 juni 2022

In een nieuwe editie van Geef me de Vijf, is het de beurt aan Michiel Wijnen van Zenzo Maatschappelijk Vastgoed…

Lees Verder »
Resultaten onderzoek ouderenhuisvesting bekend
1 juni 2022

Woonbehoefte ouderen in Gemeente Zwolle onderzocht: ouderen willen langer zelfstandig blijven wonen, ook als…

Lees Verder »
We zijn stapel op collectief wonen!
31 mei 2022

ZorgSaamWonen en WBVG (Woningbouw Vereniging Gelderland) hebben de handen ineen geslagen voor een seminar “…

Lees Verder »
Reinaerde Pratumplaats in Utrecht officieel geopend
30 mei 2022

Reinaerde Pratumplaats is een mooie woonplek geworden voor mensen met een (licht)verstandelijke beperking, waar…

Lees Verder »
Minidocumentaire over de Thuisplusflat in Rotterdam
25 mei 2022

Op de website van de Taskforce Wonen en Zorg is onlangs een minidocumentaire gelanceerd over de Thuisplusflats…

Lees Verder »
Handreiking Vitale Woongemeenschappen
24 mei 2022

De gemeente Rotterdam vindt het belangrijk dat het wonen in een seniorencomplex wordt ervaren als een plek waar…

Lees Verder »
Partner aan het woord: WoonZaam
20 mei 2022

WoonZaam is onlangs aangesloten als partner van ZorgSaamWonen. Ludan Schmid en Antje de Groot vertellen in dit…

Lees Verder »
Liv Inn, doorleefhuis in Hilversum
19 mei 2022

Roos Verheggen ging mee op excursie die ZorgSaamWonen op 11 mei jl organiseerde naar Liv Inn Hilversum en…

Lees Verder »
Partner aan het woord: Fiveth
18 mei 2022

Het platform ZorgSaamWonen groeit. Ook Fiveth heeft zich onlangs aangesloten. In dit interview met Bernard…

Lees Verder »

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.