In de Lief & Leedstraten, die inmiddels in 61 Nederlandse gemeenten actief zijn, draait alles om aandacht voor elkaar als buren. Dat lijkt iets kleins, maar tijdens de Landelijke Lief & Leedtop werd duidelijk hoeveel grote thema's daarachter schuilgaan. Van vergrijzing tot wonen in flats en de vraag hoe buurten én vooral buren omgaan met noodsituaties.

Alledaagse attentheid

Hoogleraar actief burgerschap Monique Kremer hield een pleidooi voor wat zij 'alledaagse attentheid' noemt: een boodschap meenemen, het vuil buitenzetten of een ritje naar het ziekenhuis. Kleine gebaren met een grote impact.

Veel mensen blijken best iets voor een ander te willen doen, maar vinden het lastig om hulp te vragen óf aan te bieden. Daarom zijn plekken waar mensen elkaar vanzelf tegenkomen zo belangrijk. Denk aan een buurtcafé, een drogist of een supermarkt. Daar worden de contacten gelegd waar Lief & Leedstraten op bouwen. Je kunt tenslotte beter zorgen dat je elkaar al kent vóórdat er een probleem ontstaat, zoals eenzaamheid of langdurige stroomuitval.

Buurman in je noodpakket

Bezoekers van de deelsessie ‘weerbare straten’ werden daar ook op gewezen door Fleur Klemann. Sinds de oproep om een noodpakket in huis te halen, houdt zij zich in Den Bosch bezig met het belang van buurcontact in een crisissituatie.

Natuurlijk is het handig om water, batterijen en een zaklamp in huis te hebben voor als de stroom uitvalt. Maar het is minstens zo belangrijk om te weten wie er om je heen wonen en wat die mensen te bieden hebben. Wie heeft een radio in huis, en wie een EHBO-diploma? Is er iemand die contact onderhoudt met de gemeente? En woont er misschien een techneut in het blok die kan helpen als de lift uitvalt? En niet onbelangrijk; op wie moeten we extra letten?

Verticaal wonen

Over liften gesproken: mensen wonen steeds vaker boven elkaar in plaats van naast elkaar, en dat doet iets met het buurtcontact. Mustafa Yaramis, Stefan Blokker en Sophie van Dorsten van Opzoomer Mee deden onderzoek naar dit verticale wonen, en deelden de belangrijkste uitkomsten in een interactieve deelsessie.

Deelnemers die zelf in een flat of appartementencomplex wonen, bleken tegen veel dezelfde dingen aan te lopen. Minder toevallige ontmoetingen en daardoor meer anonimiteit. Gezellige galerijen met veel groen en zitjes zouden een oplossing kunnen zijn, maar juist die zijn vaak verboden in verband met de brandveiligheid.

Gelukkig zijn er andere oplossingen, zoals afstemmen op het flatritme: momenten waarop het drukker is bij de entree. Werkende mensen zijn daar vaak rond 8 uur ‘s morgens te vinden, gepensioneerden tegen een uur of 11. Door als gangmaker op dat moment een kleinigheidje uit te delen of een activiteit aan te kondigen, bereik je meer buren.

Gezondheidsproblemen door sociale isolatie

Wie bij de deelsessie van Robbert Huijsman aanwezig was, hoogleraar innovatie en implementatie dementiezorg aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, zal zeker even rond elven gaan polsen. Zijn feiten over de ontwikkelingen in de ouderenzorg zijn namelijk behoorlijk zorgwekkend: het aantal mensen met dementie neemt toe, we worden steeds ouder en het aantal mantelzorgers wordt relatief minder.

Daarmee groeit het belang van informele netwerken dichtbij huis, zoals de Lief & Leedstraten. Sociale isolatie kan namelijk leiden tot een grotere kans op gezondheidsproblemen. Contact met andere mensen helpt om actief en betrokken te blijven. Hij ziet de Lief en Leedstraten als fundament voor een zorgzame buurt. Iets wat hijzelf in zijn eigen buurt in de praktijk brengt.  

Schatkist vol ideeën

Naast de inhoudelijke sessies leverde de dag ook een schatkist vol praktische ideeën op. Tijdens de workshop Hoe hou je het swingend? deelden gangmakers voorbeelden uit hun eigen straat. Van nieuwsbrieven en wandelgroepen tot vrouwenochtenden, telefooncirkels en creatieve activiteiten waarbij bewoners samen iets maken voor een buur die wel een opkikker kan gebruiken.

Maar: wat in één straat werkt, is niet per se een gouden formule voor heel Nederland. Juist daarom is het zo waardevol dat gangmakers en professionals elkaar blijven ontmoeten en van elkaar leren. Zo’n dag als de Landelijke Lief & Leedtop zorgt niet alleen voor nieuwe ideeën, maar ook voor frisse motivatie. Of, zoals een deelnemer het verwoordde: ‘een goede boost om weer aan de slag te gaan!’

Meer weten? Kijk op www.liefenleedstraat.nl