Nieuw Advies Raad van Ouderen over Grenzen aan de zorgzame samenleving

Cover rapport 'Grenzen aan zorgzame samenleving: waar het helpen ophoudt en de zorg begint | Raad van Ouderen

De overheid wil graag dat mensen in Nederland meer naar elkaar omkijken. Dit wordt een 'zorgzame samenleving' genoemd. De Raad van Ouderen (RvO) vindt het goed dat mensen elkaar helpen. Maar de Raad ziet ook gevaren. Voor sommige ouderen is meedoen aan de samenleving moeilijk. Het hulp en steun geven kan te veel worden en sommige kwetsbare ouderen krijgen niet de hulp die zij nodig hebben. Daarom heeft de Raad van Ouderen onderzocht wat ouderen wel en niet voor elkaar kunnen doen. Ongeveer 900 ouderen hebben een vragenlijst ingevuld. Ook zijn er veel gesprekken gevoerd met ouderen en met verschillende deskundigen.

Wat willen en kunnen ouderen voor elkaar doen?

Ouderen zijn heel duidelijk over hun grenzen: zij willen en kunnen geen lichamelijke of medische zorg geven aan hun buurtgenoten. Bijvoorbeeld hulp bij het douchen of het geven van medicijnen. Ouderen vinden dit echt werk voor professionele zorgverleners.

Wat ouderen wel graag voor elkaar willen doen, zijn de kleine dagelijkse dingen:

  • Boodschappen doen voor een ander.
  • Vervoer regelen, zoals rijden naar de dokter of het ziekenhuis.
  • Samen een wandeling maken, lezen of een maaltijd koken.

Ouderen willen deze hulp vooral geven of krijgen als ze de ander al goed kennen en vertrouwen. ‘Wederkerigheid' is belangrijk: het is fijn als je hulp krijgt, maar je wil ook iets terug kunnen doen. Voor familieleden en goede vrienden willen ouderen vaak iets meer doen dan voor buurtgenoten. Ouderen maken zich zorgen over hulp die te zwaar wordt of te lang doorgaat. Ouderen worden zelf ook ouder. Dan hebben ze de energie niet meer om anderen te helpen.

Vraagverlegenheid

Veel ouderen vinden het heel moeilijk om hulp te vragen. Veel ouderen willen graag zelfstandig blijven en stellen het vragen van hulp zo lang mogelijk uit. Ze ploeteren liever door. Als het echt niet anders kan, vragen ouderen het liefst hulp aan hun eigen partner of kinderen. Pas in uiterste nood vragen ze hulp aan de buurt. Veel ouderen doen dat liever helemaal niet. Meer dan de helft van de ouderen heeft nog geen afspraken gemaakt met buurtgenoten over het helpen van elkaar. Een kleine groep ouderen is eenzaam, kent niemand in de buurt en durft daardoor geen hulp te vragen.

Wat is er nodig volgens ouderen?

Om elkaar goed te kunnen helpen, zijn er ontmoetingsplekken nodig in de wijk, zoals een buurthuis of een bankje in het park. Hier kunnen mensen elkaar leren kennen en vertrouwen opbouwen. Daarnaast willen ouderen graag dat er een buurtwerker of dorpsondersteuner is. Die kan helpen om de burenhulp te organiseren. En vervanging regelen als een helper vakantie heeft of als het zorgen voor iemand te veel wordt.

De belangrijkste aanbevelingen van de Raad van Ouderen

De RvO geeft de volgende adviezen aan de minister:

  • Zorg voor professionele hulp in de buurt: Zet buurtwerkers of dorpsondersteuners in om mensen met elkaar te verbinden en hulp te organiseren.

  • Maak het aanvragen van zorg makkelijker: Richt één duidelijk loket in waar ouderen terecht kunnen met al hun vragen over zorg en ondersteuning.

  • Zorg voor betere samenwerking: Zorg dat welzijnsorganisaties en thuiszorg beter samenwerken, zodat er niet tientallen verschillende organisaties in één flat komen.

  • Praat met ouderen over de toekomst: Begin een maatschappelijke discussie over hoe de zorg eruit moet zien en laat ouderen vanaf het begin meepraten.

  • Zorg dat gemeenten zich aan de afspraken van het AZWA houden: Help de gemeenten om zich te houden aan de afspraken uit het Aanvullend Zorg en Welzijns Akkoord (AZWA). Gemeenten moeten geld en duidelijke regels krijgen om de plannen uit te voeren. Het is belangrijk dat er plekken komen waar mensen elkaar kunnen ontmoeten.

  • Bouw geschikte woningen: Bouw meer woningen voor ouderen en gezamenlijke woonvormen (zoals knarrenhofjes) met ruimte om elkaar te ontmoeten.

  • Zorg goed voor het zorgpersoneel: Maak de zorgopleidingen en het werk aantrekkelijker, zodat er genoeg mensen in de zorg willen werken.

  • Pas de wetten en regels aan: Maak de verschillende zorgwetten (zoals de Wmo en de Wlz) makkelijker.

Conclusie

De zorgzame samenleving is goed voor kleine, dagelijkse hulpvragen tussen buurtgenoten. Maar burenhulp kan professionele zorg niet vervangen. Voor zwaardere lichamelijke en medische zorg blijven professionele zorgverleners onmisbaar. Lees het rapport 'Grenzen aan zorgzame samenleving: waar het helpen ophoudt en de zorg begint - Advies van de Raad van Ouderen | juni 2026'

Lees ook: Zorgzame gemeenschappen: successen, aandacht en zorg | ZorgSaamWonen

Ook interessant / voor u geselecteerd

Magazine: De buurt als basis

In de buurt gebeurt het. Daar wonen we, ontmoeten we elkaar en zien we naar elkaar om. En dat is precies wat we…

Lees Verder »
Het Thuisgevoel in Serviceflat De IJssel te Zutphen

ZorgSaamWonen verzamelt via pop-up redacties verhalen over thuisgevoel, onderlinge betrokkenheid, dagelijkse…

Lees Verder »
Zelfredzaamheid en gemeenschap gaan samen in Serviceflat De IJssel in Zutphen

Hoe betrek je bewoners die je minder vaak ziet? Hoe vind je genoeg vrijwilligers voor de activiteiten? Hoe houd…

Lees Verder »
Samen bouwen aan sterke buurten

Wat moeten we vandaag anders organiseren, zodat mensen straks betekenisvol ouder kunnen…

Lees Verder »
Gids Op weg naar zorgzame buurten bundelt ervaringen, tips en inspiratie uit lokale praktijken in Brabant

Hoe bouw je aan een buurt waarin mensen elkaar kennen en naar elkaar omzien? Deze gids bundelt lessen,…

Lees Verder »
Het thuisgevoel in Golfslag, Emmeloord

ZorgSaamWonen verzamelt via pop-up redacties verhalen over thuisgevoel, onderlinge betrokkenheid, dagelijkse…

Lees Verder »
Terugblik op het ZorgSaamWonen Congres 2026

Op 30 september en 1 oktober vond alweer het zevende, jaarlijkse ZorgSaamWonen Congres plaats. We waren dit…

Lees Verder »
Een buurtschap voor iedereen? Waarom inclusiviteit al begint vóór de eerste kennismaking

Overal in Nederland ontstaan nieuwe woonvormen waarin ontmoeting, nabuurschap en…

Lees Verder »
Prijzenregen voor bouwen aan zorgzame gemeenschappen op het ZorgSaamWonen Congres

Het gerealiseerde Amandelbloesem in Wormerveer en het initiatief voor het…

Lees Verder »
Een sterke gemeenschap ontstaat niet vanzelf

Wat gebeurt er als je niet alleen investeert in wonen en zorg, maar ook in de…

Lees Verder »
In 100 blogs zoeken naar de haarvaten van de buurt

Deze zomer is een mijlpaal bereikt; ik heb mijn 100e blog geschreven voor ‘Anders en…

Lees Verder »
Stembussen geopend: ZorgSaamWonen Award 2026

Wie verdient de ZorgSaamWonen Award 2026? Vanaf vandaag kan iedereen zijn stem uitbrengen op de ingediende…

Lees Verder »
Communitymanager Babette: ‘Vertrouwen opbouwen is cruciaal’

Anderhalf jaar geleden was de woonkamer van Hof van Leeuwesteyn een lege ruimte in een hof waar bewoners net…

Lees Verder »
25 verschillende deelsessies op ZorgSaamWonen Congres

Zoals jullie weten vindt op donderdag 1 oktober het ZorgSaamWonen Congres plaats in ’t Spant te Bussum. Wist je…

Lees Verder »
Gezocht: woonconcepten die bouwen aan zorgzaamheid in gemeenschappen

Voor de ZorgSaamWonen Award 2026 zijn we op zoek naar woonconcepten in Noord-Holland…

Lees Verder »
HevoFame en TBI WOONlab lanceren stapelSTEK Zorggeschikte Woningen

HevoFame en TBI WOONlab lanceerden tijdens de PROVADA een nieuw woonconcept waarin…

Lees Verder »
ZorgSaamWonen Award 2026 zoekt bouwstenen voor zorgzaamheid in gemeenschappen

De inschrijving voor de ZorgSaamWonen Award 2026 is inmiddels al ruim twee weken…

Lees Verder »
Ruimte voor woon- en leefgeluk, kennismaken met corporatie deltaWonen

In de huidige woningmarkt en het veranderende zorglandschap is het niet langer…

Lees Verder »
ZorgSaamWonen Congres ‘Daar wil ik wonen! De wijk als fundament voor zorgzaam wonen.’

'Daar wil ik wonen! De wijk als fundament voor zorgzaam wonen.’ Zo luidt de titel van het ZorgSaamWonen…

Lees Verder »
ZorgSaamWonen Award 2026: Bouwstenen voor zorgzaamheid in gemeenschappen

Werk jij aan een project in de provincie Noord-Holland dat wonen, zorg en welzijn op…

Lees Verder »

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.