Zo kunnen woningcorporaties eenzaamheid bij huurders tegengaan

eenzaamheid ouderen

Woningcorporaties veranderen steeds meer van vastgoedgeoriënteerde bedrijven naar mensgerichte organisaties. Daarbij staan de stem van huurders en de menselijke maat centraal. Het voorkómen en tegengaan van eenzaamheid bij huurders is een opgave die daarbij past. Ook is eenzaamheidsbestrijding actueel omdat steeds meer partijen zich inzetten tegen eenzaamheid. Ook al hoort het niet bij hun kerntaak, toch kunnen woningcorporaties hierin optreden. Vragen zijn: wát kunnen woningcorporaties doen? En op welke manier? Dit artikel laat het zien.

Eenzaamheid

Meer dan 40% van de volwassen bevolking heeft te maken met gevoelens van eenzaamheid. 10% voelt zich ernstig of zeer ernstig eenzaam. Van 85-plussers en mensen met een lage opleiding voelt maar liefst 63% zich eenzaam. En als het gaat om ernstige eenzaamheid, dan zijn die cijfers voor 85-plussers 15% en voor laagopgeleiden 19%. (Ernstige) eenzaamheid kan grote gevolgen hebben: een lagere kwaliteit van leven, een slechtere gezondheid, een kortere levensverwachting en hogere maatschappelijke kosten. Het is dus belangrijk om eenzaamheid te voorkomen en tegen te gaan.

Eén tegen eenzaamheid

Een groeiende beweging is overal in ons land op lokaal niveau en vanuit het landelijke Actieprogramma Eén tegen eenzaamheid actief om eenzaamheid te voorkomen en tegen te gaan. Dat gebeurt vaak vanuit het besef dat eenzaamheid onderdeel is van het leven en nooit helemaal ‘opgelost’ kan worden. Tegelijkertijd bestaat wél de ambitie om de trend van toenemende eenzaamheid te keren.

Alle domeinen nodig, ook woningcorporaties

Eenzaamheid is een complex probleem dat alleen lokaal en in samenwerking tussen maatschappelijke domeinen kan worden aangepakt. Denk daarbij aan zorg, welzijn, ondernemers, overheid, kunst en cultuur, sport en bewegen, geloofsgemeenschappen en het onderwijs. Ook de sector ruimte en wonen kan niet ontbreken. De inzet van woningcorporaties is extra relevant, omdat zij veel huurders huisvesten met een hoog risico op eenzaamheid, zoals ouderen, laagopgeleiden, gescheiden mensen en mensen van niet-Westerse herkomst. Ook vanuit hun rol bij de vitaliteit van gemeenschappen en de leefbaarheid in dorpen, wijken en buurten is de inzet van woningcorporaties tegen eenzaamheid extra belangrijk.

Drie manieren voor woningcorporaties

Woningcorporaties kunnen op ten minste drie verschillende manieren iets tegen eenzaamheid doen. Dat kan via communicatie met huurders, via contacten van medewerkers en via aparte projecten.

1. Communicatie gericht op huurders om het taboe te doorbreken

Via bijvoorbeeld de website, het bewonersblad, nieuwsbrieven, social media en informatiebijeenkomsten kunnen woningcorporaties helpen om het taboe op eenzaamheid te doorbreken. Dat kan door huurders te informeren over het vóórkomen van eenzaamheid, over oorzaken en mogelijke ‘oplossingen’ en verwijzingen. Hiermee kunnen huurders het gevoel krijgen dat zij niet de enige zijn die eenzaam zijn, en kunnen ze leren dat er veel manieren zijn om hier wat aan te doen. Op de langere termijn kan dergelijke communicatie bijdragen aan de normalisering van eenzaamheid. Om deze communicatietaak te kunnen uitvoeren, moet een woningcorporatie zich het onderwerp ‘eigen maken’ en een communicatieplan bepalen en uitvoeren.

2. Inzet medewerkers om eenzaamheid te signaleren en bespreekbaar te maken

Medewerkers van de woningcorporaties kunnen een rol spelen bij het signaleren, bespreekbaar maken en (deels) het doorbreken van eenzaamheid. Daarbij gaat het vooral om medewerkers die direct contact hebben met huurders, zoals woonconsulenten, leefbaarheidsmedewerkers, onderhoudsmedewerkers, medewerkers van het klantcontactcentrum, complexbeheerders en energie- en verhuiscoaches. Vanuit hun contact kunnen medewerkers signaleren dat er (mogelijk) sprake is van eenzaamheid; vervolgens kunnen ze het onderwerp bespreekbaar maken en huurders (met hun instemming) verwijzen of bijvoorbeeld het lokale welzijnswerk inschakelen. Om ervoor te zorgen dat medewerkers goed kunnen signaleren, is het nodig hen goed te informeren, te trainen en hen blijvend bij het onderwerp te betrekken.

3. Projecten om ontmoeting en contact te bevorderen

Naast de communicatie-inzet en medewerkerscontact met huurders, kunnen woningcorporaties ook specifieke projecten ontwikkelen die helpen eenzaamheid tegen te gaan. Daarbij zijn ten minste drie varianten van denkbaar.

  • Projecten gericht op woongemeenschappen. Het gaat hierbij om inzet gericht op het activeren van huurders die samen in één woongebouw wonen. Denk aan seniorencomplexen. Een voorbeeld daarvan is de methode van Studio Bruis. Deze methode stelt het zelforganiserend vermogen van een bewonersgroep centraal. De methode wil een bloeiende woongemeenschap bereiken door het stimuleren van onderling contact en gezamenlijke activiteiten waardoor eenzaamheid vermindert en onderlinge hulp toeneemt. Of denk aan de inzet van een flatcoach. Vitale gemeenschappen hoeven niet alleen in één gebouw te ontstaan, maar kunnen ook in wijken en buurten gestimuleerd worden. Voorbeelden daarvan zijn Samen in de Stad en wijkcirkels. Ook Aedes onderstreept het belang voor woningcorporaties om te helpen bouwen aan sociale netwerken.
  • Projecten gericht op het realiseren van woonvormen die beschutting en bescherming bieden en daarmee helpen eenzaamheid te bestrijden. Denk hierbij aan voorbeelden die Yvonne Witter op een rij zette, bijvoorbeeld de transformatie van verzorgingshuizen, Thuishuizen, hofjes en gebouwen waar mensen zich groepsgewijs kunnen vestigen, zoals meergeneratiewoningen.
  • Projecten gericht op de woonomgeving die ontmoeting stimuleren. Denk hierbij aan centrale pleinen, lage stoepranden en aantrekkelijke looproutes met voldoende bankjes (met leuningen, waardoor ouderen beter kunnen opstaan!). Ook het verhogen van de veiligheid en het voorkomen van verpaupering stimuleren het ‘naar buiten gaan’ en contact tussen mensen. Denk tot slot aan de realisatie of beschikbaarheid van meer openbare toiletten: dit maakt het mogelijk dat mensen met blaasproblemen gemakkelijker hun huis uit durven te gaan.

Tip: meer weten over eenzaamheid?

Wilt u snel, goed en helder geïnformeerd zijn over de aanpak van eenzaamheid? Maak dan gebruik van Aanpakeenzaamheid.nl en abonneer u op de kosteloze nieuwsbrief via deze link.

Randvoorwaarden

Het is duidelijk dat er voor woningcorporaties veel mogelijkheden zijn om eenzaamheid bij huurders tegen te gaan. Om effectief en duurzaam het verschil te maken, is een aantal randvoorwaarden nodig. In de eerste plaats is dat commitment en de mogelijkheid menskracht in te zetten. Daar horen in veel gevallen ook bij het verhogen van het kennisniveau binnen de organisatie en de samenwerking met medewerkers, huurders en andere lokale partijen. Ook zal in veel gevallen op termijn een lerende, samenhangende en programmatische aanpak nuttig blijken. En ja: daarbij moeten woningcorporaties laveren binnen de grenzen van wet- en regelgeving, want de aanpak van eenzaamheid behoort niet tot hun kerntaak.

Tot slot

De inzet van woningcorporaties tegen eenzaamheid komt niet alleen huurders ten goede. Want vanuit de samenwerking met lokale partijen zal ook de gemeente deze inzet opvallen en waarderen. En dát kan weer van invloed zijn op de onderlinge verhoudingen en de prestatieafspraken. Zo ontstaat voor woningcorporaties een extra kans zakelijk voordeel. En ontstaat een echte win-winsituatie, direct als gevolg van de ontwikkeling van woningcorporaties tot nog meer mensgerichte organisaties.

Hugo van den Beld

Hugo van den Beld is specialist in de aanpak van eenzaamheid. Als strateeg, projectmanager en begeleider ondersteunt hij gemeenten en andere partijen op lokaal niveau bij een omvattende, duurzame en effectieve aanpak van eenzaamheid.

Met dank aan Serge Langeslag, Wonen Limburg

Dit artikel is tot stand gekomen op basis van professionele kennis, signalen en ervaringen in de praktijk en aanvullend bureauonderzoek. Het artikel heeft niet de intentie volledig te zijn. Aanvullingen, correcties of suggesties? Laat het de auteur weten via info@aanpakeenzaamheid.nl.

Ook interessant / voor u geselecteerd

congres
ZorgSaamWonen Congres ‘Lang zullen we wonen’, jij komt toch ook?
21 oktober 2021

Lang zullen we wonen! Dat is het thema wat centraal staat op het ZorgSaamWonen Congres, dat dit jaar…

Lees Verder »
rere
Publicatie: Inzichten in eenzaamheid
6 oktober 2021

In deze publicatie komen wetenschappers uit de Wetenschappelijke Adviescommissie (WAC) aan het woord. Kort en…

Lees Verder »
foto louis
‘Iedereen wil hier wel wonen’
29 september 2021

Louis Soerowirjo (78) woont al acht jaar in een Surinaams-Javaanse woongemeenschap in Den Haag. De naam van de…

Lees Verder »
no place like home
Geringe verhuismobiliteit van ouderen is vooral een eigen keuze
9 september 2021

Ouderen zijn niet erg verhuisgeneigd. Dat blijkt ook uit onderzoek van onderzoeker en docente Petra de Jong die…

Lees Verder »
Bron: Ouder Worden 2040
Trends en ontwikkelingen in de ouder wordende samenleving
8 september 2021

Voor het programma Ouder Worden 2040 zijn trends en ontwikkelingen in kaart gebracht die betekenisvol zijn voor…

Lees Verder »
hugos tuin 1
Pluk de dag in Hugo’s tuin. Waaranders?
31 augustus 2021

Dick Koster, werkzaam bij Cittanova, is vader van een dochter met een beperking. ‘Ik werd gek van al die busjes…

Lees Verder »
rerere
Gemengd wonen in Hof van Leijh
30 augustus 2021

In wooncomplex Hof van Leijh in Haarlem komen wonen, zorg en welzijn samen. In het kersverse complex, dat eind…

Lees Verder »
rerer
Ubuntuplein in Zutphen; een droom wordt werkelijkheid
27 augustus 2021

In 2004 was Hugo Versteeg de initiatiefnemer van De Derde Fase, later bekend als Ubuntuplein. Zijn droom was…

Lees Verder »
rrt
Positieve gezondheid: omslag in denken en doen
23 juli 2021

De zes dimensies van de Positieve Gezondheid zijn elk goed te vertalen naar een vitale en gebalanceerde…

Lees Verder »
ere
Wonen en zorg als je wereld onvoorspelbaar is
20 juli 2021

Triade is een zorgorganisatie voor Flevoland en omgeving met voorzieningen voor gehandicaptenzorg en…

Lees Verder »
rtrt
Mooiste woonzorgcentrum van Nederland in monumentaal klooster
15 juli 2021

Het transformeren van een monumentaal pand vraagt om een precieze en specialistische aanpak. Want hoe maak je…

Lees Verder »
Foto: Peter van Beek
Samen oud worden in een Thuishuis
12 juli 2021

‘Dat is toch niets voor mij’, dacht Enny (59) toen haar dochter haar wees op het Thuishuis in Woerden. De…

Lees Verder »
ere
Turkse en Marokkaanse migrantenouderen kampen met eenzaamheid
9 juli 2021

Eenzaamheid onder Marokkaanse en Turkse migrantenouderen is veel hoger dan onder Nederlandse ouderen. Eerder…

Lees Verder »
erer
Save the date: ZorgSaamWonen Congres dit jaar op 9 december
6 juli 2021

Lang zullen we wonen! We leven langer en dat is een feest waard. Toch zijn er genoeg uitdagingen om dit langere…

Lees Verder »
trtr
Factsheet: vitaliteit bij 75-plussers voorspellen
5 juli 2021

Het aantal thuiswonende ouderen van 75 jaar en ouder in Nederland groeit sterk. In 2040 zal de groep van 75-…

Lees Verder »
rere
Pionier in hart en nieren
29 juni 2021

‘Hoe lang kan ik hier blijven wonen?’ Dat vraagt de 84-jarige Johanna Liese zich regelmatig af. Ze woont in een…

Lees Verder »
tyt
Hoe architectuur het leven met dementie draaglijker kan maken
29 juni 2021

Zelfstandig wonen met dementie. Het is zelfs met alle geavanceerde technieken nog steeds een lastige opgave.…

Lees Verder »
rtrt
Kleinschalig wonen met zorg in Flevoland
28 juni 2021

Amado is een Spaans en Portugees woord dat onder meer ‘geliefd’ en ‘dierbaar’ betekent. Dat vindt Marga…

Lees Verder »
rere
ZorgSaamWonen #1 2021
24 juni 2021

Het eerste magazine van dit jaar is een feit. In het magazine lees je onder andere hoe vastgoed een bijdrage…

Lees Verder »
dfdf
Publicatie ZorgSaamWonen uitgelicht door Geron
22 juni 2021

De website Gerontijdschrift.nl heeft het boek 'Thuiskomst. Wonen, zorg en welzijn voor ouderen met een…

Lees Verder »

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.