Buurtbox

Als eerste is het zaak te verkennen of een buurt ontvankelijk is om een zorgzame buurt te worden, vervolgt de kwartiermaakster. “Professionals kunnen het wel aanzwengelen, maar als er geen energie of bereidheid is dan wordt het niks.” Ze heeft de afgelopen drie jaar als projectleider gewerkt aan de zorgzame samenleving in Roosendaal en Made. Samen met social design club ‘We Are Social Rebels’ heeft ze daardoor de BuurtBox ontwikkeld. Deze box wordt nu binnen Zorgzame Buurt West-Brabant gebruikt als inspiratietool om de beweging te starten in een buurt. De Buurtbox helpt om mensen bewust te maken van hun eigen invloed op fijn wonen en leven in je buurt. Maar dat proces kost tijd. “We zijn daarvoor een train de trainer concept gestart waardoor een welzijnscoördinator in Made de BuurtBox nu goed in de vingers heeft. Een volgende stap is om de BuurtBox zo te vereenvoudigen dat bewoners er direct zelf mee aan de slag kunnen als inspiratie box”, zegt Danny.

“Het gaat bij zorgzame buurten om ontmoeten en groeten, om vinden en verbinden, om samen activiteiten te ondernemen, om groen en veilig.” Ze legt uit dat ze vanuit een driehoek werken. “Probeer je maar even een driehoek voor te stellen. Zie je hem voor je?” Ze legt het als volgt uit: “In het midden van de driehoek staat de inwoner met zijn zorgzame buurt centraal. In de bovenste hoek staat de ondersteuning van de informele netwerken, zoals een voorzorgcirkel. In de twee hoeken onderin - als steunpilaar - staat ondersteuning vanuit formele netwerken op het gebied van wonen, zorg en welzijn. Dat werken we samen verder uit en gaan binnen het project met de buurt op zoek naar wat zij een zorgzame buurt vinden en wat zij nodig hebben om deze driehoek te vullen en te stutten.”

Klein beginnen

Na de verkenningsfase zoeken de professionals naar sleutelfiguren in de buurt. Vervolgens maken ze een blauwdruk van de buurt, dus een inventarisatie van welke initiatieven en organisaties aanwezig zijn. Danny licht dit toe: “Je moet verder bouwen op wat er al in de buurt aanwezig is. We gaan aan de slag met een werkteam dat elke keer weer bestaat uit medewerkers die een buurt goed kennen, zoals een opbouwwerker en een wijkverpleegkundige. Het is vaak een mix van medewerkers op het terrein van welzijn, zorg en wonen.”

Vervolgens organiseert het werkteam buurtgesprekken waar de zorgzame buurt op de agenda staat. Dan komen thema’s langs als mantelzorg, zelfredzaamheid en daginvulling. Onder de aanwezige deelnemers zijn altijd enthousiastelingen die willen helpen bij het opzetten van een zorgzame buurt. Zij geven zelf aan wat ze daarvoor nodig hebben. “Iets opleggen werkt niet, je moet klein beginnen, geduld hebben en vanaf de zijlijn bekijken hoe de bewoners de weg naar de zorgzame buurt bewandelen. En ondersteunen waar nodig.”

Eén gerecht

Voordat het buurtgesprek plaatsvindt informeert het werkteam de organisaties die aanwezig zijn in de buurt, zoals het Leger des Heils, de moskee, kerken en de supermarkt. “Het is natuurlijk belangrijk dat alle partijen, informeel en formeel, weten dat de buurt gaat werken aan een zorgzame buurt. Het kan zomaar zijn dat er eerdere ideeën naar voren zijn gebracht waar de buurtbewoners nog niet de weg naar hebben gevonden. We kunnen er dan samen voor gaan.”

Loslaten

Het gaat overigens niet altijd in één keer goed. Zo is er een buurtwerkgroep doodgebloed omdat de professionals de regie te veel bij de buurtbewoners hadden neergelegd. De buurtbewoners hebben op een gegeven moment de handdoek in de ring gegooid omdat ze ervaarden dat ze te weinig ondersteuning kregen. “Daar hebben we van geleerd”, aldus Danny. “Je moet initiatieven zeker niet overnemen, maar ook niet alles loslaten. We hebben geleerd daar balans in te vinden samen met de buurtbewoners. En dat je er als professional altijd medeverantwoordelijk voor bent dat een zorgzame buurt blijft bestaan, dus dat wij dienen te zorgen voor continuering als het in een buurt even minder lukt met alleen een informeel netwerk. Dan behoren wij te steunen en te stutten.” Ze doen het nu dan ook anders. “We houden meer een vinger aan de pols. Wat loopt er goed? Waar kunnen we ondersteunen?”

Tempo van de wijk

Het is ook belangrijk om rekening te houden met het feit dat iedere buurt anders is. In een bepaalde buurt vinden de inwoners het thema ‘veiligheid’ belangrijk. Daarom zijn daar initiatieven in het leven geroepen om het te hard rijden in het verkeer te voorkomen. “Daar spelen we dan op in. In Roosendaal zijn er veel pleintjes met buurtinitiatieven. Daar sluiten we dan op aan.” Danny waarschuwt ervoor om met zevenmijlslaarzen een zorgzame buurt te creëren. “Het tempo van de buurt is bepalend. Je kunt niet zomaar planten, je moet weten waar het zaadje valt.”

Effectmeting

De kwartiermakers en data-analisten proberen inzichtelijk te maken of de inspanningen effecten hebben en wat een zorgzame buurt oplevert. Ze zijn bezig met effectmetingen en verwachten over een paar maanden de eerste resultaten te hebben. “Ik weet dat het effect heeft, maar nu willen we met data en ervaringen aantonen dat het bijdraagt.”  Ze wil nog één ding kwijt: “Je moet wel een doel hebben met een zorgzame buurt. Het doel binnen Zorgzame Buurt West-Brabant is bijdragen aan langer thuis wonen. En je moet starten bij de inwoners. De beweging naar een zorgzame buurt moet vanuit de inwoners zelf komen.”

Lees meer: www.zorgzamebuurtwestbrabant.nl/

Danny Garland (WijZijn) en Paul Mutsers (TWB), de kwartiermakers van Zorgzame Buurt West-Brabant, verzorgen op het congres Thuis in de Wijk, op 2 april, een deelsessie. https://www.thuisindewijk.nu/ Dit congres wordt ondersteund door ActiZ, Aedes, de ministeries van VRO en VWS en Zorgverzekeraars Nederland.