Het gaat niet om zorg

peter heijmen

Volgens mij heeft de zorg een imagoprobleem. Nee, niet de zorgmedewerkers – die worden steeds meer erkend voor het moeilijke en cruciale werk dat ze altijd al gedaan hebben en dat nu begint op te vallen. Nee, wat ik bedoel is dat het woord ‘zorg’ besmet is met negatieve associaties. Je wilt geen zorgbehoevende zijn, niet in de zorg belanden en zorghuisvesting is een plek waar je niet wilt zijn.

In verpleeghuizen en andere zorggebouwen krijgen mensen die het thuis niet redden en voor wie mantelzorg het niet meer kan bolwerken een plek waar ze veilig en verzorgd zijn. Die plek is hun redding, en ook de redding van de mensen in hun omgeving die weer een deel van hun leven terugkrijgen. Natuurlijk, we willen allemaal liever gezond en fit zijn, maar voor wie dat niet is, kan een wooncomplex met zorgvoorzieningen de juiste plek zijn om te wonen.

Het gaat om het wonen én leven. Een verpleeghuis is een plek waar mensen in een extreem kwetsbare fase kunnen léven, en waar ze goed verzorgd thuis kunnen zijn. Een plek maken waar mensen kunnen leven en zoveel mogelijk zichzelf kunnen zijn, zelfs als hun lijf dat tegenwerkt, dat zie ik als mijn opgave wanneer ik als adviseur met een zorgorganisatie aan tafel zit om na te denken over huisvesting. Zorg is daarbij nodig. Zorgmedewerkers doen geweldig werk en zij verdienen alle voorzieningen die hen het werken gemakkelijker maken. Maar dat staat hoogstens op de tweede plaats.

Thuis
Bij het ontwikkelen van huisvesting voor mensen met een zorgvraag heb ik in eerste instantie aandacht voor wat een huis maakt tot een thuis. Wat maakt dat mensen zich een plek eigen kunnen maken, en dat ze zich er geborgen en gerust voelen? Wie in een verpleeghuis terechtkomt, raakt iets kwijt en wordt in zekere zin ontworteld. Als dat onvermijdelijk is, dan moeten we er met elkaar toch ten minste voor zorgen dat op de nieuwe plek een nieuw soort thuis aanwezig is, een herkenbare plek inclusief een persoonlijke aankleding, inclusief privacy en veiligheid. Je mag niet het gevoel hebben dat je te gast bent, net zo min als je het gevoel mag krijgen dat de zorg er de baas is.

Zelfstandig
Het gevoel van eigenwaarde van mensen gaat hand in hand met de mate waarin ze controle hebben over hun leven en hun leefomgeving. En met de mate waarin ze op hun eigen manier nog zoveel mogelijk zelf kunnen doen. Zelf vrij rondlopen in een gebouw, en het liefst ook zelfstandig naar buiten. Zelf bepalen waar je gaat zitten, wanneer je eet, en of je daar iets bij drinkt. Het is gelukkig een aandachtspunt binnen zorgplannen: hoe kunnen we mensen zo weinig mogelijk uit handen nemen. Niet uit luiheid of zuinigheid, maar uit respect voor hun eigenwaarde. Een goed uitgedachte woonomgeving kan daarbij helpen. Met techniek die de bewoner ondersteunt om zelfstandig te functioneren in plaats van het functioneren over te nemen.

Verbonden
Verbondenheid is misschien wel de belangrijkste factor in levensgeluk, en de behoefte aan verbondenheid is niet ineens verdwenen als iemand zorg nodig heeft. Sterker nog: eén van de grootste gebreken van mensen in verpleeghuizen is het gemis aan verbondenheid. Verbondenheid met de directe omgeving, met het leven op straat, met dagelijkse bezigheden als boodschappen doen, met natuur en cultuur. Er zijn allerlei dingen die we beter kunnen organiseren dan we nu doen om ervoor te zorgen dat het gevoel van verbondenheid niet verdwijnt. Deze periode van corona is misschien een raar moment om hierover te beginnen, want juist als het om verbondenheid gaat zijn de problemen nu anders en groter dan ze eerder waren. Maar we kunnen ook leren van wat we nu zien. Zo viel het mij op dat een mooie tuin bij een verpleeghuis wel helemaal geweldig is, maar dat mensen daar nu soms niet naartoe kunnen omdat die te ver weg ligt van de kamers. En dan is een prettige buitenplek vlak bij je kamer, waar je altijd zelfstandig heen kunt, nog waardevoller dan die mooie tuin. Want contact met buiten, en met de straat en mensen buiten, draagt enorm bij aan de kwaliteit van leven.

Comfortabel
We willen ons allemaal lekker in ons vel voelen. Gewoon lekker, hoe moeilijk kan dat zijn? Frisse lucht, stilte, voldoende licht, aangenaam warm. Super belangrijk en je wilt hier eigenlijk niet over hoeven nadenken. Toch is dat niet zo vanzelfsprekend als je zou denken. Voor zorgfuncties geldt bijvoorbeeld de helft van de wettelijke daglichtnorm zoals die voor wonen geldt. Ik heb dit altijd bizar gevonden. Alsof mensen die zorg nodig hebben ineens minder behoefte hebben aan licht, uitzicht, dagritme, vitamines. Gelukkig is niemand verplicht zich alleen maar aan de wet te houden en mag je ook gewoon bouwen wat je nodig vindt: met meer daglicht en uitzicht dus. Zoveel mogelijk, want dat voelt goed en is bewezen gezond.

Zorgfuncties bestaan niet meer, we noemen het gewoon wonen. Laat mensen toch lekker wonen. Thuis, maar dan beter!

Peter Heijmen, bbn adviseurs.

Lees hier de nieuwe visie van bbn adviseurs op zorgvastgoed.

 

 

Ook interessant / voor u geselecteerd

routekaart
(On)gewoon goed wonen: hoe ontwerp je een GGZ-vriendelijke wijk?
1 maart 2021

De manier waarop de GGZ traditioneel is ingericht, sluit niet altijd aan bij de behoeften en de belevingswereld…

Lees Verder »
wrew
Wonen met aandacht voor elkaar in Heerenveen
26 februari 2021

Wonen met aandacht voor elkaar, dat is wat Tiny Oosterman (73) en Theo Horsten (71) uit Heerenveen graag willen…

Lees Verder »
noom
Overzicht cultuurspecifieke zorg en welzijnsinitiatieven
25 februari 2021

Het Netwerk van Organisaties van Oudere Migranten (NOOM) heeft onlangs een overzicht gelanceerd van…

Lees Verder »
bankje om op te zitten
Met 1,5-meter bankjes bouwen aan ontmoetingen
24 februari 2021

In Nieuwegein zijn 1,5M bankjes geplaatst. Hier kunnen bewoners elkaar weer veilig ontmoeten in het openbaar.…

Lees Verder »
rondje friesland
Onderlinge zorg in Friesland
22 februari 2021

Coen van den Heuvel (72) is geen echte Fries; hij komt uit Rotterdam. Toch voelt hij zich enorm thuis in…

Lees Verder »
ontwerp voor ontmoeten
Ontwerp voor ontmoeten: vormgeven van de buurt met het oog op de toekomst
8 februari 2021

We staan voor een flinke opgave in onze buurten en dorpen: het aantal mensen in de wijk dat ondersteuning en/of…

Lees Verder »
joost
Haagse ouderen tevreden over hun stad
2 februari 2021

Den Haag is in 2015 als eerste Nederlandse stad toegetreden tot het netwerk van 'age-friendly cities' van de…

Lees Verder »
zuidoever
Een nieuw thuis in Amsterdam
28 januari 2021

Zuidoever is het eerste woonzorgcomplex van De Oevers. Dit bijzondere gebouw werd in opdracht van de…

Lees Verder »
life 1
LIFE: meer dan goede buren
28 januari 2021

LIFE is een bijzonder wooncomplex op een prachtige locatie aan het water in de Amsterdamse Houthaven. In het…

Lees Verder »
butterfly effect
Butterfly effect: tiny houses in zorgzame gemeenschappen
27 januari 2021

Stijn van Kreij, directeur van Butterfly Effect, zag tijdens zijn werk in de zorg de enorme druk op het…

Lees Verder »
companen logo
Zorg voor kwetsbare groepen naar een hoger plan
26 januari 2021

Eind 2020 nodigde Companen, onlangs partner geworden bij ZorgSaamWonen, 35 Nederlandse experts digitaal uit aan…

Lees Verder »
meneer 1
Goudvoormekaar: geen brug te ver!
25 januari 2021

Portret van Paul van der Veldt (69)

Lees Verder »
curacao
Kangoeroewoningen springlevend in Groningen
20 januari 2021

‘De behoefte aan mantelzorg is groot. En dat gaat alleen maar toenemen. Mensen blijven lager thuis wonen,…

Lees Verder »
toukomst
'Breng zorg naar de mensen in plaats van naar een zorggebouw'
19 januari 2021

De wondere wereld van wonen, zorg en welzijn.  Daarbinnen is Eelke Wiersma al jaren werkzaam in verschillende…

Lees Verder »
burenhulp
De straat als mini-community
5 januari 2021

‘Wat kan ik als actieve burger zelf doen aan het bevorderen van contact tussen mensen?’. Die vraag hield Margo…

Lees Verder »
kampvuur in coronatijd groter
Het geluk van Vlaardingen: kampvuur in coronatijd
23 december 2020

Kees Penninx van bureau ActivAge, en daarnaast expert van het platform ZorgSaamWonen, schrijft over…

Lees Verder »
zorgzame gemeenschappen
Monitor Zorgzame gemeenschappen
15 december 2020

Zorgcoöperatie, naoberzorgpunt, zorgzaam dorp, burennetwerk, doarpswurk, stadsdorp of buurtcollectief. De naam…

Lees Verder »
blijvende bron van zorg
Blijvende bron van zorg
14 december 2020

Het beroep op mantelzorgers nam de afgelopen jaren toe. Met name het aandeel mantelzorgers van mensen met…

Lees Verder »
zorgen
Blijvende bron van zorg
10 december 2020

Het beroep op mantelzorgers nam de afgelopen jaren toe. Met name het aandeel mantelzorgers van mensen met…

Lees Verder »
vuur
Het geluk van Vlaardingen: de aanmaakblokjes
8 december 2020

Kees Penninx van bureau ActivAge, en als expert verbonden aan het platform ZorgSaamWonen, schrijft over…

Lees Verder »

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.