‘Ontroerend hoe dankbaar mensen zijn voor deze huisvesting’

Sociale veiligheid stond centraal in zowel de openbare zone als het privégebied. Beeld door Kokon / De Tussenvoorziening

Op het moment dat je dakloos wordt, valt de grond onder je voeten weg. Als je niets meer over lijkt te hebben, kan een huisvesting met begeleiding je helpen om weer op te krabbelen, als de tijd er rijp voor is. Op de locatie Wubbo Ockelshof 1 t/m 30 in IJsselstein geeft een gebouw de veiligheid en de basis die hiervoor nodig zijn. We spreken Elsbeth Spoor van De Tussenvoorziening en Kübra Çagdas van Kokon Architectuur & Stedenbouw, die ons vertellen wat het gebouw, naast de belangrijke maatschappelijke functie, zo bijzonder maakt. 

De impact die De Tussenvoorziening maakt is voor Spoor een bron van energie: “Wij komen in actie voor mensen in Utrecht en omstreken, die het in hun eentje niet redden. Ze zitten in verschillende situaties. Zo zijn er mensen die wegens huurschulden uit het huis werden gezet, door scheidingen geen fundament meer hebben of door een andere reden een steuntje in de rug en begeleiding nodig hebben.” Sinds 1992 biedt De Tussenvoorziening dit onderdak en begeleiding met de huisvesting die op de locatie stond. Het voormalige schoolgebouw was gedateerd, met grote groepsruimtes en veel aparte plekken voor mensen die werden opgevangen. Çagdas blikt terug naar het startschot voor het project: “Wij werden benaderd door Cazas Wonen, voorheen Provides, een woningcorporatie. Zij vroegen ons of we een nieuw gebouw konden ontwerpen op deze locatie voor De Tussenvoorziening, dat beter aansloot op de behoeften van de doelgroepen en weer toekomstbestendig is.”


De Tussenvoorziening en Kokon
In dit artikel interviewen we projectleider Kübra Çagdas van Kokon en unit manager Elsbeth Spoor van De Tussenvoorziening. De Tussenvoorziening is een organisatie die in actie komt voor mensen in Utrecht en omstreken, die het in hun eentje niet redden. Zij hebben geen dak boven het hoofd, of hebben schulden en kunnen een steuntje in de rug gebruiken. Kokon is een architectenbureau gespecialiseerd in onder andere woningbouw en stedenbouw en ontwerpt voor woningcorporaties, zorginstellingen, overheden en meer. Meer informatie over De Tussenvoorziening lees je hier en op deze plek ontdek je meer over Kokon (en hun projecten).


Zichtbaarheid én privacy

In het ontwerp voor het nieuwe appartementengebouw was om die reden onder andere aandacht voor sociale veiligheid, duurzaamheid en zichtbaarheid. Er zijn 21 gezinsappartementen, 3 gezinsappartementen voor langdurig wonen en 4 gesplitste appartementen die huisvesting geven aan de kwetsbare doelgroep. Çagdas over het ontwerp: “We creëerden een openbare en een privé-zone, met duidelijke verschillen in eigenschappen. Zo stond sociale veiligheid centraal in zowel de openbare zone als het privégebied en willen we in laatstgenoemde ook voor een fijne en huiselijke sfeer zorgen.” Om die veiligheid te borgen is in het ontwerp rekening gehouden met de zichtbaarheid. “Het appartementengebouw bestaat uit 3 blokken, waarvan één drielaags en de andere twee bestaande uit twee lagen”, gaat Çagdas verder. “Samen vormen ze een U. Hierdoor heb je optimaal zicht over de galerijen, je ziet en weet wie er lopen. Het binnenterrein is volledig afgesloten en alleen bereikbaar voor de bewoners. Er is ook een gezamenlijke binnentuin, waar ontmoetingen kunnen plaatsvinden en de kinderen van de gezinnen spelen. Bewoners kunnen hier gecontroleerd en veilig samenkomen.” Spoor vult aan: “De zichtbaarheid is heel hoog, met tegelijkertijd voldoende privacy. Bewoners betreden via bruggen hun woningen. We zien dat er nu een groter besef is van wie in welke woning verblijft en dat zorgt weer voor een groter onderling sociaal toezicht.” 

“De zichtbaarheid is heel hoog, met tegelijkertijd voldoende privacy”, aldus Elsbeth Spoor van De Tussenvoorziening. Beeld door Kokon / De Tussenvoorziening

Samenwerken en putten uit ervaring

Nemen we een kijkje in en bij de woningen zelf, dan wordt duidelijk dat de focus op rust en privacy voor iedere bewoner ligt. “In de groene buitenruimte ligt de nadruk op interactie, in de woningen willen we zoveel mogelijk privacy creëren”, licht Çagdas toe. “Ruimtes die weinig gebruikt worden, zoals de slaapkamers, hebben we aan de gallerijzijde gesitueerd. De vides zorgen ervoor dat er een afstand is tussen de verkeersroute en de weinig gebruikte kamers. De keuken en woonkamer zijn geïntegreerd in één ruimte en staan in open verbinding met elkaar. Aan deze ruimte grenst het balkon, dat deels verdiept is uitgevoerd, waar de grens tussen privé en openbaar al wat meer vervaagt. Hier is het bijvoorbeeld mogelijk om contact met je buren te hebben, als je in het niet verdiepte deel van het balkon staat. Tegelijkertijd is er privacy in het verdiepte deel.”  Om deze ontwerpkeuzes te maken is er volgens Spoor veel contact geweest tussen De Tussenvoorziening en Kokon: “We hebben onder andere veelvuldig contact onderhouden over eisen en wensen”, geeft Spoor aan. Hoewel het een specifieke casus betreft, kon Kokon putten uit ervaring. Çagdas: “Bijvoorbeeld doordat we ervaring hebben met het ontwerpen van zorgcomplexen. Toch was het erg waardevol om gevoed te worden met informatie vanuit De Tussenvoorziening, zodat we een goed idee hadden welke prioriteiten we moesten stellen.” 

Warmte van hout

Zo was duurzaamheid een belangrijk thema, om ervoor te zorgen dat het appartementengebouw decennialang gebruikt kan worden en klaar is voor de toekomst. “Alle woningen hebben een bodemwarmtepomp”, geeft Çagdas aan. “Daarnaast zijn ze voorzien van een warmteterugwinning-installatie [wtw]. Voor de opwekking van duurzame energie maken we gebruik van 163 zonnepanelen.” Op het gebied van materialisatie en esthetiek is gekozen voor metselwerk in twee verschillende kleuren voor de buitenste gevels. “Aan de galerijgevel kozen we voor houten bekleding, waarvan alle panelen brandwerend geïmpregneerd worden”, vertelt Çagdas. “Hout is een natuurproduct en zorgt voor warmte, een fijne akoestiek en de verbinding in de binnenruimte.”

Op het gebied van materialisatie en esthetiek is gekozen voor metselwerk in twee verschillende kleuren voor de buitenste gevels. Beeld door Kokon / De Tussenvoorziening

Aantrekkelijke plek

Inmiddels is het gebouw in gebruik genomen en zijn de eerste ervaringen positief. Spoor noemt nog enkele uitdagingen om in te vullen: “We denken nog na over het element veiligheid en het binnentreden van het gebouw. Hierbij is het belangrijk om niet een enorm hek neer te zetten waardoor het gebouw als een gevangenis oogt, maar er wel voor te zorgen dat we veiligheid en privacy borgen. We lossen dit nu op met camera’s.” Volgens Spoor is de impact die het gebouw maakt op de bewoners inmiddels al duidelijk: “Het is ontroerend om te ervaren hoe dankbaar mensen zijn voor de huisvesting die ze hier krijgen. Ze vinden de woningen en de inrichting ervan erg mooi en voelen zich op hun plek. Wij merken dat bewoners het gevoel krijgen, doordat het een aantrekkelijke plek is om te wonen, dat ze zich beseffen dat ze het waard zijn. En op den duur kunnen ze wellicht weer op zichzelf wonen en leven. Dat maakt het bijzonder om te beseffen dat dit gebouw, met zijn uitstraling, duurzaamheid en veiligheid, daar een steentje aan kan bijdragen.”


Lees meer in Stedebouw & Architectuur, editie Bouw & Zorg 2023

Dit artikel verscheen eerder in het digitale magazine van Stedebouw & Architectuur over Bouw & Zorg 2023. In het magazine vind je diverse artikelen over succesvolle vormen van collectief wonen, zoals Iewan in Lent of Ecodorp Zuiderveld in Nijmegen. Abonnees kunnen het magazine gratis lezen via onze digitale bibliotheek.

Nog geen abonnee? Bekijk hier de voordelen

Ook interessant / voor u geselecteerd

Erfdelen: op voormalig boerenerf samen oud worden
10 juni 2024

De bijna 73-jarige Pieter Parmentier, landelijk coördinator van Erfdelen, is een echte doorzetter. “Fietsen is…

Lees Verder »
Een toekomstbestendig thuis voor mensen met dementie
24 mei 2024

Het derde landhuis van QuaRijn in Doorn, genaamd Nieuw Leeuwenburg, is opgeleverd. Dit nieuwe landhuis,…

Lees Verder »
Lunchlezing Thuishuizen gemist? Kijk terug, lees meer of bezoek het ZorgSaamWonen Congres
23 mei 2024

Thuishuisprojecten zijn een effectieve manier om eenzaamheid bij ouderen tegen te gaan. Ze bestrijden…

Lees Verder »
Antwerpse buurtcoach stimuleert onderlinge betrokkenheid rond het woonzorgcentrum
22 mei 2024

Door: Yvonne Witter

Woonzorgcentrum Nottebohm in Antwerpen biedt plek aan 75 bewoners. Het ligt in de…

Lees Verder »
Wooncoöperatie als mini Blue Zone
20 mei 2024

Donderdag 20 juni vindt het gloednieuwe Blue Zone Festival Plaats in Zwolle met voorafgaand, op 19 juni, het…

Lees Verder »
Doe mee met Wingo, de woon-bingo!
17 mei 2024

“Hoeveel verschillende collectieve woonvormen zijn er wel niet? Tiny houses, ecodorpen, senioren-groepen... en…

Lees Verder »
Tv-programma BinnensteBuiten, ambassadeur voor projecten Wederkerig Wonen
15 mei 2024

Geschreven door: Wim Kromwijk, directeur LaCoTA

LaCoTA, de Langer…

Lees Verder »
Woongemeenschap Loppukiri in Helsinki houdt bewoners vitaal
2 mei 2024

Vier Finse dames kwamen in 2000 op het idee om samen te gaan wonen. Zes jaar later…

Lees Verder »
Belemmeringen in wet- en regelgeving voor wooncoöperaties
1 mei 2024

Nederland is niet ingericht op wooncoöperaties. Dat blijkt uit het rapport ‘…

Lees Verder »
Woonzorgchallenge in Den Haag Zuidwest van start
30 april 2024

Twee teams bestaande uit ontwerpers en zorgprofessionals zijn geselecteerd voor deelname aan de…

Lees Verder »
Evaluatie Beschermd Wonen
26 april 2024

HevoFame is een landelijk opererende planontwikkelaar, gespecialiseerd in het ontwikkelen van woonconcepten…

Lees Verder »
Van solo naar samen. Collectief wonen, iets voor jou?
22 april 2024

De provincie Gelderland heeft een werkboek gemaakt voor mensen die interesse hebben in collectief wonen. In dit…

Lees Verder »
GemeenschappelijkWonenDag 2024 in de Week van het Wederkerig Wonen
19 april 2024

Woongemeenschappen die zijn aangesloten bij de Vereniging Gemeenschappelijk Wonen en…

Lees Verder »
Burenhulp en/of mantelzorg in woongemeenschappen
12 april 2024

Een boodschap doen, soep langsbrengen of iemand naar de huisarts brengen. Dat is wat…

Lees Verder »
Gemeente Den Haag biedt ruimte aan innovatieve woonvormen
11 april 2024

De gemeente Den Haag gaat de komende jaren nieuwe innovatieve woonconcepten in Den…

Lees Verder »
Duurzaam samen oud worden
4 april 2024

Een middagje in Olst brengt ons, excursiedeelnemers, een hele mooie mix tussen omzien naar elkaar, samen ouder…

Lees Verder »
Zo Willen Wedde, Vriescheloo en Veelerveen Wonen
29 maart 2024

‘Zo Willen Wij Wonen’ is een netwerk van wooninitiatieven in Groningen die kennis en ervaring delen met elkaar…

Lees Verder »
Wooncoöperatie De Bonte Hulst vaart wel bij expertise
28 maart 2024

Wooncoöperaties zijn dé duurzame woonvormen voor de toekomst, zegt Thelma Boas. Zij is aangesloten bij de…

Lees Verder »
Kloostervelden: van instellingsterrein naar inclusieve woonwijk
19 maart 2024

De ‘Woondroom Kloostervelden’, een inclusieve woonwijk in het Brabantse Sterksel, is…

Lees Verder »
Burgerinitiatieven op het platteland
18 maart 2024

Onlangs verscheen het vernieuwde digitale magazine van Stedebouw & Architectuur. In deze editie zijn…

Lees Verder »

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.