Wij zijn Zuiderschans is inmiddels vier jaar open. Tijdens dit werkbezoek waren we dan ook nieuwsgierig naar de geleerde lessen in die periode. Bij Wij zijn Zuiderschans doet iedereen mee; dat is het idee in deze levendige omgeving waarin mensen wonen, ontmoeten en werken. Het complex heeft 83 appartementen voor 65-plussers met en zonder zorgvraag.

Buren, familie, vrienden, buurtbewoners en vrijwilligers ontmoeten er elkaar op het centrale ontmoetingsplein. Acht appartementen zijn er voor mensen die bereid zijn zich in te zetten als vrijwilliger, de zogenoemde Buurtverbinders. Wij zijn Zuiderschans is volledig ingericht op het maken van contact. Dit geldt ook voor bewoners met dementie.

Samenwerking wonen (Zayaz) en zorg (Van Neynsel)

Als eerste nam Nicole van Lare, manager vastgoed bij woonzorgorganisatie Van Neynsel, ons mee in de ervaringen die zijn opgedaan in de samenwerking tussen de zorgorganisatie en woningbouwcorporatie Zayaz. Hieruit bleek weer eens dat een gedeelde visie onontbeerlijk is voor succes én dat je hier steeds op terug moet kunnen grijpen. Bijvoorbeeld bij bestuurswissels. Omdat je buiten de lijntjes kleurt, moet je dat vaak uitleggen en dan is het fijn om terug te kunnen keren naar de basis, de gedeelde visie.

Een andere succesfactor is ‘improvisatieruimte op alle niveaus’. Dus ook wat betreft de financiering. Houd niet te star vast aan je potjes; écht samenwerken is geven en nemen. Er is dus steeds beweging. Zo is de locatie eigendom van de woningcorporatie geworden en huurt Van Neynsel het Ontmoetingsplein, evenals 44 rolstoelgeschikte studio’s plus bijbehorende huiskamers. Echter, ook de woningcorporatie en de gemeente hebben veel baat bij de ontmoetingsruimte en bij de zorgzame gemeenschap die daaromheen ontstaat. Dus is Nicole nu in gesprek met de gemeente om te onderzoeken of het niet ook anders kan.

Geleerde lessen

Op de vraag wat de initiatiefnemers van Wij zijn Zuiderschans achteraf anders zouden hebben gedaan, komen de volgende lessen naar voren:

• Aanvankelijk werden vrijwilligers - ook die in het gebouw woonden - strak gecoördineerd door de welzijnscoördinator van Van Neynsel. Eigenlijk alleen maar omdat ze dit ‘altijd zo deden’. Maar dat past eigenlijk niet bij het basisidee van een zorgzame gemeenschap. Dit doen ze dus niet meer.
• Het huren van het Ontmoetingsplein door de zorgorganisatie was goed voor de beginfase, maar het zou beter zijn geweest om dat vanaf het begin in gezamenlijkheid te financieren.
• De zorgorganisatie is te laat betrokken bij het ontwerp waardoor (onder meer) niet alle galerijen rolstoeltoegankelijk waren.
• 65 plus-voorwaarde loslaten. Om een optimale mix in het gebouw te behouden is er een commissie ingesteld die ervoor zorgt dat er steeds ongeveer drie gelijke delen bewoners zijn zonder zorgvraag, met een lichte vraag en met een zware vraag (VPT). Het gaat dus niet om de leeftijd.

Benadering dementie: van zorgen naar leven

In het volgende programmaonderdeel vertelde Ina Snier, programmamanager sociale benadering bij Van Neynsel, met veel vrolijke voorbeelden over het concept ‘sociale benadering dementie’. Dit concept staat centraal staat bij Wij zijn Zuiderschans en betekent niet alleen veel voor bewoners en hun familie - die volop meedoet - maar ook voor de medewerkers.

Het gaat erom dat het normale dagelijkse leven zoveel mogelijk doorgaat vanaf het moment dat een bewoner bij Wij zijn Zuiderschans komt wonen. Medewerkers en naasten ondersteunen daarbij met ‘improviseren’ als hoogste vorm van dienstverlening; desnoods buiten de protocollen. Bewoners worden gezien en erkent in alles wat zij zijn in het leven.

Naast improviseren zijn meedoen en aandachtig zijn, dan ook de drijfveren van Van Neynsel. In een illustratief filmpje legde een medewerkster uit dat zij niet invullen voor bewoners wat er niet meer kan, maar dat ze dat samen onderzoeken.

Nieuw werken

De medewerkerteams zijn samengesteld uit mensen met een achtergrond in zorg, welzijn, facilitair en ‘anders geschoolden’, die op een creatieve manier zijn geselecteerd op basis van talent en competenties. Ze krijgen allemaal hetzelfde contract. Dit nieuwe werken was een aardverschuiving voor zowel HR als zorgmedewerkers en het past ook niet bij iedereen, maar de ervaring is nu wel dat de combinatie van zorgmedewerkers en ‘anders geschoolden’ de teams sterker maakt.

Inzet Buurtverbinders

Als laatste programmaonderdeel vertelde Stijn van Kreij,  directeur van Butterfly Effect NL, meer over de inzet van buurtverbinders vanuit zijn filosofie van ‘gemeenschapsgericht werken’. Gemeenschapsgericht werken is gelijkwaardig werken met welzijn, wonen, zorg en familie. Dat is een groot verschil met hoe vroeger de zorg en de kerk samen de touwtjes in handen hadden.

Buurtverbinders in Wij zijn Zuiderschans zijn medebewoners met een sociaal contract naast hun huurcontract en zorgen voor een levendige gemeenschap en verbinding met de wijk door in twee dagdelen per week allerlei activiteiten en initiatieven te organiseren voor en met de meer kwetsbare bewoners. Ze ontvangen daar geen compensatie in geld voor. Bij Wij zijn Zuiderschans wonen acht buurtverbinders, verspreid over het hele gebouw. Ze wonen in appartementen van 50m2, wat aantrekkelijk is voor veel starters die willen gaan samenwonen. Ze hebben geen eigen budget, maar worden wel begeleid door Butterfly Effect, die weer wordt betaald door Van Neynsel en Zayaz.

Extra weetjes

Interessante weetjes die tijdens de vele vragen gedurende dit werkbezoek ook naar voren kwamen zijn:

• Het Ontmoetingsplein huurt ‘Boefjes & baristas’ in voor activiteiten met kinderen en ouders uit de buurt en bewoners. Zoiets is toch wel nodig. Wij zijn Zuiderschans houdt de drempel zo laag mogelijk, maar de buurt komt toch niet zomaar en vanzelf binnen.
• Er is een huismeester met een sociaal profiel, Thuismeester Bart, voor de dagelijkse technische vragen, of een praatje.
• Jezelf zijn is belangrijk, ook het personeel doet daaraan mee en draagt dus geen bedrijfskleding, maar eigen kleding.
• Het werken met de sociale benadering is vanaf het begin niet verplicht gesteld, maar kreeg de tijd om langzaam te groeien en te rijpen in de organisatie.
• Tijdens het eerste half jaar voelde het zorgpersoneel zich nog té verantwoordelijk voor de bewoners omdat de ‘anders geschoolden’ nog ingewerkt moesten worden. Houd daar rekening mee.
• Buurtverbinders behouden hun wachttijd bij Zayaz, zodat ze niet onnodig blijven zitten als ze willen, of moeten stoppen.
• De begeleiding van Butterfly Effect is in principe alleen voor de eerste jaar, daarna is het de bedoeling dat de lokale partners het overnemen.

Meer lezen en luisteren

Lees ook de eerder verschenen artikelen over Wij zijn Zuiderschans:

• Wonen, ontmoeten, werken en leven in 'Wij zijn Zuiderschans' | ZorgSaamWonen
• Zuiderschans brengt betaalbaar wonen en zorg terug in Bossche wijk | ZorgSaamWonen

Beluister ook nog eens de Podcast spraakverwarring die ZorgSaamWonen maakte met Francine Linssen, van Het Juiste Thuis over domeinoverstijgend samenwerken in Noord-Brabant, zonder spraakverwarring.

Wist je dat we regelmatig een excursie organiseren vanuit ZorgSaamWonen? Kijk in de agenda voor alle bijeenkomsten: Agenda | ZorgSaamWonen