“We zijn daar volop mee bezig”, vervolgt Jean-Pierre.” Zo hebben we een actieve inbreng bij het Deltaplan.” Dit Zuid-Limburgse samenwerkingsverband werkt regionaal aan toekomstbestendige zorg én aan een gezond en goed leven. ”En we zijn vier jaar geleden gestart met het Community Care-concept in drie proeftuinen, in Heerlen, Valkenburg en Maastricht.”

Nelleke Tinbergen, programmamanager Community Care licht het toe: “Met community care zorgen we er samen voor dat ouderen langer prettig thuis kunnen wonen, met hulp van het netwerk van naasten en vrijwilligers, van jong tot oud. Zo voorkomen of vertragen we de behoefte aan geindiceerde zorg, zowel thuis als eventueel in een andere vorm.”

Een tussenstap is ook mogelijk, zegt Nelleke. “Verhuizen naar een geclusterde woning met zorg, zoals VPT zorg. En als dat niet voldoende is dan is verhuizen naar een verpleeghuis nodig. Het netwerk ‘verhuist’ dan mee, dus kan het de rol behouden die ze thuis ook had, alleen het stukje waarvoor de expertise van het verpleeghuis nodig is kan worden toegevoegd.”

Bijdrage leveren

Jean-Pierre ziet dat zoveel mensen een bijdrage kunnen en willen leveren aan de maatschappij. “We willen uitnodigend zijn en deze mensen motiveren om mee te doen. Hulp van familie, vrijwilligers en buren hebben we nodig om mensen zo lang mogelijk veilig en gelukkig te laten wonen. Dat vraagt ook wat van onze professionals.” Jean-Pierre geeft een voorbeeld: “We denken vaak vanuit protocollen. Als familie in een locatie een cake wil bakken en zelf ingrediënten meeneemt, dan zie je sommige professionals worstelen met de voorschriften. Mag dat wel?”

Open koffies

Nelleke ziet de winst van het concept allang terug. ”In de wijken waar we actief zijn zie je dat er een basis aanwezig is. Deze wordt gevormd door de burger, de wijkverbinders en een coördinator community care. Ze ontmoeten elkaar tijdens ‘open koffies’ waar iedereen die in de wijk woont en werkt, samen komt en ook samen een wijkplan maakt. Ook wordt daar samen in kaart gebracht wat er allemaal al aan voorzieningen en activiteiten zijn.

Nelleke geeft een voorbeeld: “In Valkenburg kwamen we erachter dat veel activiteiten op de woensdagmiddag plaatsvonden. We zijn de activiteiten over verschillende dagen gaan spreiden en dat is een groot succes. Nu zitten alle activiteiten vol en kunnen mensen aan meerdere activiteiten deelnemen. Zo simpel kan het zijn.”

Om community care te laten slagen zijn professionals nodig die de wijk als doel zien in plaats van de eigen organisatie. “In een bepaalde wijk waren 21 professionals aanwezig die zich bezighielden met wijkopbouw, maar elkaar niet kenden. We zijn toen gestart met ‘open koffies’, momenten waarop professionals, bewoners en vrijwilligers kennis en ervaringen met elkaar kunnen uitwisselen.” Dit blijken meer dan zestig organisaties, variërend van zorgaanbieders, scholen, huisartsen tot woningcorporaties en verenigingen.

Deelstudies

Inmiddels heeft het concept zich bewezen, zo tonen drie deelstudies aan die zijn gedaan door het lectoraat Wijkgerichte Zorg van Zuyd Hogeschool en Universiteit Maastricht. Het onderzoek laat zien dat er drie ingrediënten nodig zijn om community care te laten slagen. Ten eerste moeten bewoners een sleutelpositie hebben, ten tweede zijn de ‘open koffies’ nodig waarbij professionals, bewoners en vrijwilligers wijkplannen maken en met elkaar afstemmen, en ten derde zijn wijkverbinders en coördinatoren van community care essentieel.

De coördinator werkt ‘white label’ en kan nieuwe initiatieven opzetten en samenwerking aangaan met relevante partijen. “Zij zijn 8 tot 10 uur in de week actief”, zegt Nelleke. “Als er dan nog zo’n tien wijkbewoners actief zijn dan komt het goed.”

Voorzieningen op pantoffelafstand

Voor ouderen is het belangrijk dat voorzieningen op ‘pantoffelafstand’ zijn. Dat is in kleine kernen niet altijd haalbaar. Dan is vrijwilligersvervoer nodig. In die kernen speelt nog een uitdaging: wegtrekkende jongeren. Hoe houd je de kleine kernen leefbaar? Jean-Pierre vertelt dat Sevagram in Valkenburg bezig is met het herontwikkelen van een terrein. “Er komen tiny houses waar wijkverbinders kunnen wonen. Zo kun je community care ook in het vastgoed verweven. En we werken aan de leefbaarheid.”

Sint-Pieter

Sevagram zet in op meer kleine locaties, van zo’n 30 bewoners. “Dan maak je makkelijk verbinding met de wijk.” In Cadier en Keer transformeert de zorgorganisatie een voormalig missiehuis tot kleinschalige woonzorglocatie waar zelfstandige wooneenheden gecombineerd worden met verpleeghuiszorg en waar ook buurtverbinders komen te wonen. Er komen zo’n honderd seniorenwoningen omheen. En in Maastricht loopt een haalbaarheidsonderzoek om de Sint-Pieter om te bouwen tot woonzorgcomplex. Bij deze nieuwe projecten zal community care steeds een rol spelen. Sevagram wil het concept Community Care stap voor stap integreren in de organisatie.

Nelleke maakt zich wel zorgen over het vinden van structurele financiering voor community care. ”Nu zetten we de transitiegelden daarvoor in. Dat kan tot 2027. We hebben 50.000 euro per wijk op jaarbasis nodig.” Met Social Finance Nederland is Sevagram de business case aan het onderzoeken. Wat levert community care op? Wie draagt bij aan de kosten? Nelleke heeft haar hoop gevestigd op de staatscommissie die er gaat komen rond de hervorming van de zorg.

Wijkbudgetten

Een andere zorg van Nelleke is de marktwerking wat betreft community builders. “Iedereen stort zich er nu op. Het komt niet de kwaliteit ten goede. Dat kun je voorkomen door wijkbudgetten te geven. Dan kunnen gemeenschappen zélf beslissen wat ze met het budget doen.” Jean-Pierre en Nelleke geloven ondanks genoemde zorgen in community care. Het concept krijgt veel belangstelling vanuit het hele land.  Nelleke deelt haar kennis graag omdat ze hoopt dat community care op meer plekken ontstaat.

Meer lezen?

• Vitaal ouder worden in Zuid-Limburg | Community Care Methode :: Community Care Zuid Limburg
• Community Care
• Community Care groeit uit tot verbindende kracht in Limburg
• Startschot herontwikkeling kerk Sint-Pieter beneden