Toen een zorgaanbieder het huurcontract opzegde kwamen er in de ‘s Gravendijkdreef in Amsterdam Zuidoost acht woningen vrij. Dat vond woningcorporatie Rochdale een uitstekende gelegenheid om er een nieuwe passende invulling aan te geven, waardoor het pand weer goed benut werd én een bijdrage aan de buurt kon leveren. Zij schreef een challenge uit. Henrike Klok, roerganger bij Rochdale en drijvende kracht achter de challenge licht het toe: ‘Zeven organisaties presenteerden ideeën voor de invulling van de acht woningen. De plannen werden beoordeeld door diverse medewerkers, waaronder ook bijvoorbeeld de wijkbeheerder die de buurt heel goed kent. Timon, een (jeugd)zorgorganisatie voor gezinnen, jongeren en jongvolwassenen won de challenge met hun idee voor het creëren van een leefgemeenschap van dakloze gezinnen, gemixt met krachtige gezinnen.‘  Het woonconcept past bij de opgave die Amsterdam heeft om gezinnen in crisis situaties op te vangen. ‘Ongeveer 70% van de dakloze gezinnen in Amsterdam komt uit Zuidoost. En in Zuidoost was er nog geen voorziening voor hen. Het is belangrijk dat voor hen opvang in de buurt aanwezig is, zodat bijvoorbeeld de kinderen naar de eigen school kunnen blijven gaan. Het gaat met name om moeders, soms hele jonge die met hun kinderen  een tijdelijke plek nodig hebben om vervolgens door te stromen naar een andere plek binnen de maatschappelijke opvang. ’ De combinatie van de gezinnen in een crisissituatie samen met ‘krachtige' gezinnen sprak Rochdale enorm aan. ‘Je kunt van betekenis zijn voor elkaar. Dat doet beide partijen goed. Je woont op basis van gelijkwaardigheid samen.’

Danida woont er sinds de start van het project. Zij kwam van een andere locatie van Timon waar zij in de noodopvang zat.  ‘Mijn kinderen van 4 en 1 jaar hebben hier voor het eerst een eigen kamer. Ik moest er wel aan wennen want we hadden altijd in één ruimte gewoond. Het is wel een stuk fijner zo. Het geeft ons meer rust.’ Ze vindt het prettig om met anderen te wonen. ‘Ik kom zelf uit een gezin met tien kinderen.’ Miranda één van de ‘krachtige’ bewoners van het project komt ook uit een groot gezin en zocht meer reuring om zich heen. ‘Mijn man en ik hebben elkaar in het buitenland ontmoet toen we vrijwilligerswerk deden. We hebben een tijd in een dorp boven Amsterdam gewoond en waren toe aan een andere woonplek en andere invulling van ons kleven. We hebben ons huis verkocht en de stap gemaakt naar Amsterdam Zuidoost. Ik ben gewend om veel anderen om me heen te hebben. We hebben zelf kinderen en willen onze eigen kinderen meegeven om oog te hebben voor anderen. Dan is dit het perfecte woonproject.’ Een vriendin van Miranda werkt bij Timon en tipte haar. Miranda en haar man zijn gaan onderzoeken of het project inderdaad paste bij wat ze zochten en dat bleek het geval. Samen met twee andere ‘krachtige’ gezinnen en zestien moeders en hun kinderen wonen ze in Amsterdam Zuidoost.

Open tuin
De bewoners hebben weliswaar hun eigen voordeur maar hebben veel contact met elkaar. Ze organiseren samen activiteiten, zoals rondom Sint maarten. Pannenkoeken bakken, sinterklaasfeest , gezamenlijke maaltijden. ‘Door corona is dit nu wel een stuk lastiger helaas.’ In principe zijn de bewoners gewoon goede buren van elkaar die net even wat meer met elkaar ondernemen en delen dan de meeste mensen. ‘We brengen en halen elkaars kinderen. In de gezamenlijke huiskamer ontmoeten we elkaar. Onlangs hadden we spontaan een soort ruilbeursje geregeld. Ieder legde wat kleding en andere spullen op tafel om te ruilen. Dat is hartstikke leuk’, zegt Miranda. In de grote gezamenlijke tuin spelen de kinderen met elkaar. Het idee is om daar ook beweegactiviteiten te organiseren. ‘Voor de hele buurt. Misschien kan een trainer daar beweeglessen geven. We willen de tuin openstelen voor iedereen.’ Dat is ook het eerste dat Timon gedaan heeft toen ze de locatie betraden: de tuin openbreken, schuttingen weghalen.  ‘We hebben nog meer plannen’, zegt Krista Vos, gebiedsmanager bij Timon. ‘We willen bijvoorbeeld samenwerken met Het Fort, een organisatie die naschoolse activiteiten organiseert voor (buurt)kinderen die opgroeien in armoede. Het wachten is op groen licht op de subsidie van het stadsdeel.’

Veilige plek
Wiard is één van de begeleiders bij Timon. ‘In totaal zijn er vier begeleiders. Iedere dag is iemand van ons tijdens kantooruren aanwezig. Wij zijn er om de moeders een veilige plek te beiden. We kijken naar wat zij en de kinderen nodig hebben. Dat kan heel divers zijn. Soms is er sprake van schuldenproblematiek of psychische problematiek. Soms heeft iemand hulp nodig bij het vinden van een zinvolle dagbesteding of met het verstevigen van het netwerk.’ Wiard en zijn collegae werken nauw samen met andere organisaties in de wijk. Omdat de locatie net nieuw is, hebben de begeleiders ook veel tijd besteed aan de inrichting van de locatie en het regelen van allerhande zaken. Ook zijn de begeleiders er voor de krachtige gezinnen. Miranda: ‘We drinken regelmatig koffie met elkaar en dan schuift een begeleider aan, dan kunnen we signalen afgeven of wat dingen bespreken als dat nodig is.’ Wiard vertelt dat er normaal gesproken ook huisvergaderingen zijn, dus voor alle bewoners. ‘Door corona is dit nu lastig te organiseren.’

Geen eenrichtingsverkeer
Er zijn, volgens Krista, genoeg krachtige gezinnen voor dit soort woonprojecten te vinden. ‘Voor dit project hadden zich maar liefst twintig gezinnen aangemeld. In totaal zijn er zo’n 60 gezinnen die in Amsterdam meedoen aan dit soort wooninitiatieven van Timon. Krista: ‘De gezinnen slaan een brug tussen de moeders en het gewone leven. Ze weten niets van de achtergrond van de moeders zodat ze op basis van gelijkwaardigheid samen kunnen leven. Ze maken elkaar wegwijs in de buurt en geven elkaar tips rondom voorzieningen enzovoort. Het is dus geen eenrichtingsverkeer. Alle bewoners brengen en halen iets.’ Het is belangrijk dat de gezinnen zich wel voor langere tijd committeren. ‘Daarom werken we niet met studenten. Die zijn zo weer weg. Het is de bedoeling dat je zo’n vijf jaar blijft. Dan kun je echt iets opbouwen.’ De moeders wonen er wel korter: een half jaar tot een jaar. Daarna stroomt de moeder en kinderen door naar een andere woning met meer zelfstandigheid. Dan wonen ze in een zogenaamde ‘omklapwoning’: ze huren het eerste jaar van Timon en als het goed gaat, komt het huurcontract dan op de naam van de moeder te staan en huurt het gezin zelfstandig van Rochdale of een andere woningcorporatie.

Waardevol
Het klinkt eenvoudig, maar dat is het niet.  Henrike: ‘Deze woonvorm won de challenge omdat het een krachtig concept is. Maar lastig is dat dit buiten de gebaande paden gaat. Het vraagt veel doorzettingskracht en visie van een corporatie om nieuwe concepten als deze van de grond te krijgen. Er komen allerlei vraagstukken naar boven, bijvoorbeeld over de contractvorming. Want hoe zorg je dat de huurovereenkomst van deze krachtige gezinnen onlosmakelijk verbonden is met Timon? Dit vraagt veel uitzoekwerk, overleg en afstemming tussen collega’s die contracten opstellen en juridische afdelingen. Daarbij verdienen de krachtige gezinnen vaak teveel voor een sociale huurwoning. Dat moet ook ondervangen worden. Het realiseren van woonvormen als deze vraagt maatwerk. Omdat we bij de challenge gezamenlijk hebben gekozen voor dit concept, en iedereen weet waar we het voor doen, lukt het om het ook van de grond te krijgen.

Bouwen aan de toekomst
Danida staat op het punt om naar een andere woning te gaan. Het is niet makkelijk  een goede doorstroomwoning te vinden. De woningmarkt is overbelast. Ze hoopt dat ze een woning in de buurt kan vinden. ‘Zuidoost is gewoon mijn buurt. Ik heb er mijn hele netwerk en de kinderen ook.’ Ze vindt het wel spannend om de stap te maken. ‘Hier kun je fijn op anderen terugvallen. Ik kom vaak in de gemeenschappelijke huiskamer en heb al meerdere malen gekookt voor de hele groep. Ik wil wel nog hier kerst vieren, hoor.’

https://www.rochdale.nl/over-ons/nieuws-publicaties/nieuwsbericht-1/zeven-organisaties-pitchen-voor-woningen-s-gravendijkdreef

www.rochdale.nl

www.timon.nl

https://www.amsterdam.nl/bestuur-organisatie/organisatie/ruimte-economie/wonen/huisvesting/10-werkafspraken