Inclusie, een droom of illusie?

inclusieve wik

Mensen die mij, Ruud van der Kind, kennen, weten dat ik een idealist ben en geloof in een inclusieve samenleving met diversiteit als toegevoegde waarde.  Een samenleving waarbij iedereen ertoe doet, van betekenis is en kan participeren. Hier sta ik voor!

Bron: Plusvijf

Voor mij is dat de zoektocht. Blijven kijken en onderzoeken hoe we het proces van inclusie kunnen faciliteren als samenleving, maar ook vanuit zorg en welzijn en de systeemwereld daar omheen.

Ik ken veel mooie voorbeelden, zoals Buurtcirkel, die de goede kant opgaan. Tegelijkertijd zie ik in mijn omgeving ook de andere kant van de medaille en kom ik verschillende dilemma’s tegen.

Zo hebben een aantal familieleden en bekenden van mij al geruime tijd overlast van hun buren. Soms reageren zij dan ook met enig cynisme op mijn optimistische geloof in een inclusieve samenleving. Vanuit hun perspectief snap ik dat, maar het puzzelt mij wel. Wat is ervoor nodig om voldoende draagvlak te krijgen in de samenleving om het proces van inclusie als positief en waardevol te zien?

Om die vraag te kunnen beantwoorden, wil ik iets verder inzoomen op een aantal ervaringen vanuit de context van de burger die de overlast ervaart.

Ervaring 1:
Een burger met een ondersteuningsvraag woont zelfstandig en ontvangt ambulante zorg. Hij heeft wat ‘verkeerde’ vrienden om zich heen waar hij niet goed tegen opgewassen is. Hij vertoont regelmatig overlastgevend gedrag (geluidsoverlast, urineren van het balkon e.d.)

Er is een zorgorganisatie die een aantal uren ondersteuning per week geeft. Tijdens deze ondersteuningstijd gaat het goed en komt hij afspraken na, maar zodra de begeleiding weg is, gaat het in principe weer mis. Hier zie je één van de dilemma’s ontstaan die binnen de ambulante zorg wel vaker speelt. Je hebt zicht en grip op de situatie zolang je daar mee bezig bent. Als dat niet meer het geval is, kan er feitelijk een andere werkelijkheid ontstaan. Met name wanneer de zorggebruiker extra kwetsbaar is. In sommige situaties kan het zijn dat er te weinig ondersteuningstijd geïndiceerd is of het proces te snel is gegaan.

Ervaring 2:
In een wijk waar verschillende soorten huishoudens al langdurig met elkaar wonen, geeft één gezin behoorlijke overlast. Het gaat hier om geschreeuw, escalerende en intimiderende situaties.

Ook hier is inmiddels voor de buurt een langdurige overlastgevende situatie ontstaan. Zo’n beetje alle gemeentelijke organisaties zijn erbij betrokken, inclusief de bestuurders. Verder ook bewindvoering, justitie, een particuliere verhuurder, zorg e.a.

Leuk, veilig, plezierig en ontspannen wonen zit er al langere tijd niet echt in. Wat hier lijkt te gebeuren is dat iedereen zich bewust is van de ernst van de situatie, maar er eigenlijk niet goed doorgepakt wordt. Een soort van handelingsverlegenheid, zowel in het systeem als in de gemeentelijke verantwoordelijkheden. Soms een ogenschijnlijke “kastje naar de muur beweging”. Zeker niet vanuit kwade opzet maar wel zonder een substantieel resultaat.

Als ik kijk naar de context van de deze ervaringen, lijkt het vast te lopen op een aantal verschillende onderdelen:

  • Er is onvoldoende match tussen de hulpvraag en de geboden oplossing
  • Er is sprake van handelingsverlegenheid, waardoor er niet wordt doorgepakt
  • Het systeem schiet te kort om uitvoering te geven aan bijvoorbeeld juridische besluiten

Hierdoor bestaat het risico dat de overlast niet afgeremd wordt of helemaal wordt gestopt. De overlast escaleert geleidelijk. Uiteraard is dit ook geen gewenste situatie voor de overlastgever. Zij maken naar grote waarschijnlijkheid ook geen bewuste keuze om overlast te veroorzaken.

Gevolg van bovenstaand is dat het draagvlak voor inclusie in een omgeving, en breder gesteld in de samenleving, slinkt. In plaats van “Welkom in mijn buurt” ontstaat er, helaas, weerstand en protest. Frustrerend voor alle partijen.

Wat zou er voorwaardelijk geregeld moeten zijn om (weer) draagvlak te krijgen voor inclusie?
Ik denk dat begrip, acceptatie en tolerantie en hiermee samenhangend inclusie, enkel ontstaat bij de gratie van het handhaven van de grenzen die we met elkaar stellen en afspreken. Met het overschrijden van de grens betekent het dat er consequenties kunnen volgen. Natuurlijk zal hier altijd een grijs gebied zijn maar wil je op de langere termijn een inclusieve samenleving bewerkstelligen met begrip, acceptatie en tolerantie, dan zal je escalaties zoveel als mogelijk moeten beperken of zo kort mogelijk moeten laten plaatsvinden. Dat betekent meer investeren in preventie, maar ook investeren in het voorkomen van handelingsverlegenheid. Soms bereik je de grens van het mogelijke en zal je het onmogelijke toegankelijk moeten maken.
Ook hier geldt “normaal waar mogelijk en bijzonder waar nodig”. Dit kan je mijns inziens te allen tijde als uitgangspunt gebruiken.

Ben ik mijn geloof in inclusie kwijt? Nee geenszins. Ik denk dat een inclusieve samenleving met diversiteit een verrijking is. Naast de inzet voor zorgzame buurten en wijken met gemeenschapszin is een juiste balans tussen zorgvragers en zorgdragers hierbij ook essentieel. Bij een juiste balans ontstaat er voldoende vitaliteit in de buurt of wijk voor het laten plaatsvinden van inclusie. Wanneer het mis gaat is er ook voldoende ruimte om grenzen te stellen en hierop te handelen. Als we hierin slagen, is inclusie een haalbare droom.

Ruud van der Kind, +Vijf

Verbindingsfestival
ZorgSaamWonen verzorgt op het Verbindingsfestival, dat plaatsvindt in Zwolle op 7 juli aanstaande, verschillende sessies rondom het thema inclusieve stad. Meer informatie en aanmelden voor het Verbindingsfestival >>

Lees ook: Vijf speerpunten voor een inclusieve wijk

Ook interessant / voor u geselecteerd

Catalogus woonvormen voor senioren gelanceerd
30 mei 2022

Op 16 mei 2022 is op het congres Thuis in de Wijk de Catalogus woonvormen voor senioren gelanceerd. De…

Lees Verder »
Collectief wonen, een serieus alternatief
1 juli 2022

Een andere kijk op wonen stond centraal tijdens de bijeenkomst ‘Stapel op collectief wonen’ die ZorgsaamWonen…

Lees Verder »
Inschrijving ZorgSaamWonen Award 2022 geopend!
27 juni 2022
De inschrijving van de prijsvraag ‘Buurtroutes’ – plekken voor ontmoeting is geopend. We zijn op zoek naar ideeën…
Lees Verder »
Bijeenkomst zorgvastgoed.nl biedt veel nieuwe inzichten
21 juni 2022

Op woensdag 25 mei kwamen partners, professionals en genodigden van Zorgvastgoed.nl bij elkaar voor een…

Lees Verder »
Vitale Woongemeenschappen vragen permanent onderhoud
20 juni 2022

Vitale woongemeenschappen zijn van groot belang. Professor Anja Machielse van de Universiteit voor Humanistiek…

Lees Verder »
Rapport: Je huis een thuis, nu en later
15 juni 2022

55-plussers spelen een steeds belangrijkere rol op de woningmarkt en blijven langer zelfstandig wonen. Door de…

Lees Verder »
Blue Zones als inspiratie voor wooncomplex met ontmoetingsruimte
14 juni 2022

Het kantoorpand Melkemastate in Leeuwarden wordt omgetoverd tot een wooncomplex met een speciale…

Lees Verder »
De woningopgave draait niet alleen om aantallen
14 juni 2022

Met de nadruk op bouwen, bouwen, bouwen lopen we het risico de mens uit het oog te verliezen . De focus ligt…

Lees Verder »
Bewonersparticipatie: verken je buurt
8 juni 2022

Op de website van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) is onlangs een artikel verschenen over de…

Lees Verder »
Langs drie wegen ontwikkelen we voorzorgcirkels
7 juni 2022

Henk Geene verzorgt op het ZorgSaamWonen Congres op 8 september een sessie over voorzorgcirkels. In een reeks…

Lees Verder »
Het zijn de kleine dingen die het doen
3 juni 2022

Je thuis voelen in een verpleeghuis, kan dat? Na een leven lang vrijheid in je eigen huis en omgeving?

Lees Verder »
Geef me de Vijf: Michiel Wijnen
2 juni 2022

In een nieuwe editie van Geef me de Vijf, is het de beurt aan Michiel Wijnen van Zenzo Maatschappelijk Vastgoed…

Lees Verder »
Resultaten onderzoek ouderenhuisvesting bekend
1 juni 2022

Woonbehoefte ouderen in Gemeente Zwolle onderzocht: ouderen willen langer zelfstandig blijven wonen, ook als…

Lees Verder »
We zijn stapel op collectief wonen!
31 mei 2022

ZorgSaamWonen en WBVG (Woningbouw Vereniging Gelderland) hebben de handen ineen geslagen voor een seminar “…

Lees Verder »
Reinaerde Pratumplaats in Utrecht officieel geopend
30 mei 2022

Reinaerde Pratumplaats is een mooie woonplek geworden voor mensen met een (licht)verstandelijke beperking, waar…

Lees Verder »
Minidocumentaire over de Thuisplusflat in Rotterdam
25 mei 2022

Op de website van de Taskforce Wonen en Zorg is onlangs een minidocumentaire gelanceerd over de Thuisplusflats…

Lees Verder »
Handreiking Vitale Woongemeenschappen
24 mei 2022

De gemeente Rotterdam vindt het belangrijk dat het wonen in een seniorencomplex wordt ervaren als een plek waar…

Lees Verder »
Partner aan het woord: WoonZaam
20 mei 2022

WoonZaam is onlangs aangesloten als partner van ZorgSaamWonen. Ludan Schmid en Antje de Groot vertellen in dit…

Lees Verder »
Liv Inn, doorleefhuis in Hilversum
19 mei 2022

Roos Verheggen ging mee op excursie die ZorgSaamWonen op 11 mei jl organiseerde naar Liv Inn Hilversum en…

Lees Verder »
Migrantenouderen in Nederland: een analyse
18 mei 2022

Nederland telt steeds meer ouderen. Ook het aandeel ouderen met een migratieachtergrond neemt toe. Tot nu toe…

Lees Verder »

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.