Intergenerationeel wonen werd de afgelopen jaren ondersteund met een subsidieregeling (die eind 2025 afliep) en met een Inspiratiegids waarin Karel van Berk ook aan het woord kwam. Hoe staat het er twee jaar later voor?

In Bodegraven levert en organiseert Het Ouden Huis sinds 2021 zorg en welzijn, waarbij Van Berk mikt op een mix van ouderen met en zonder zorgvraag. Dat gebeurt in een pand met 24 huurappartementen voor ouderen plus een vierkamerwoning voor drie jongeren (meestal studenten). Zij betalen geen huur, maar staan wel voor dertig uur aan ondersteuning van ouderen op de rol. De subsidie hielp een extra handje bij de doelstelling van Het Ouden Huis om zich op de lagere middeninkomens te richten. Het concept werkt zo goed dat de organisatie ook plannen heeft voor onder meer Beneden-Leeuwen, Gouda, Haastrecht en Montfoort.

Zorg en welzijn

In Bodegraven lopen continu zorgprofessionals rond en is het niet de bedoeling dat de jongeren worden ingezet voor zorgtaken. Wel is het fijn als ze een verzorgende kunnen helpen als een bewoner ’s nachts uit bed is gevallen. Van Berk vertelt: “Naast de zorg steken wij veel tijd in het welbevinden van de mensen, want dat scheelt juist weer zorg. Hoe beter mensen in hun vel zitten, hoe beter het voor van alles is. Keiharde cijfers heb ik niet, maar in allerlei rapporten daarover staan wel dat soort aanwijzingen.”

“Wij doen zelf ook aan activiteitenbegeleiding, maar de combinatie met jongeren werkt heel goed. Zij organiseren vooral activiteiten als een pubquiz, beauty club of spelmiddag; echt van alles. We zetten hen ook in voor de maaltijden, inclusief de voorbereiding en het afruimen. De studenten spreken vaak onderling af op welke bewoners zij zich specifiek richten. Daar gaan ze dan soms ’s avonds langs, doen spelletjes met ze of gaan er zondagochtend langs als er een kerkdienst is. De studenten hebben de vrijheid om daarin hun eigen weg te vinden, maar wel samen met de bewoners.”

Dertig uur

Gemiddeld woont een jongere anderhalf jaar in Het Ouden Huis, dus elk jaar is er wel een mutatie en afgelopen half jaar zelfs drie. Er is ook een student die er al drie jaar woont. Van Berk: “Die vindt het hier leuk en doet alles met twee vingers in de neus. De verplichting om dertig uur ondersteuning te bieden, is ook weleens hangen en wurgen. Sommigen moeten alle zeilen bijzetten voor hun studie en dan hoeft er maar iets te gebeuren of het kaartenhuis stort in elkaar. Een op de vijf loopt daar wel tegenaan. Het is triest om te zien dat ze in die lappenmand zitten. Daar doen wij dan niet ingewikkeld over en bewegen mee. Meiden vormen het leeuwendeel van de jongeren en vaak hebben ze een kerkelijke achtergrond. Ze hebben niet per definitie een zorggerelateerde opleiding, maar doen allerlei studies: van logopedie tot Russisch.”

Kosten

De gratis huur, inclusief energie en internet, is voor Van Berk een belangrijke voorwaarde om als tegenprestatie de inzet van dertig uur te kunnen vragen aan de jongeren. Van Berk: “Ga je hen meer dan honderd euro huur per maand vragen, dan is de lol er snel vanaf. Of je moet aan de bewoners een hogere bijdrage voor deze dienstverlening vragen, maar dan ben je niet meer bezig voor de allerlaagste inkomens.
Nu hebben onze studenten kamertjes van 8 tot 10 vierkante meter en dat is wel erg klein. De woonkamer is daarentegen heel groot. Ik zou liever kiezen voor kamers van 12 tot 15 vierkante meter met een gemeenschappelijke keuken en een eettafel voor vier of zes personen.”

”Als je het voor jongeren aantrekkelijker wilt maken”, vervolgt Van Berk, “zou je het aantal uren kunnen terugbrengen tot 20 bij een huur van 250 tot 300 euro voor een echt eigen studio. De keuze van het type woning hangt ook af van de locatie van de instelling. In de buurt van een studentenstad, vaak in de Randstad en met goed openbaar vervoer, zou ik de voorkeur geven aan de kleinere, onzelfstandige eenheden met een eigen wastafel en een gemeenschappelijke douche en keuken. In rurale gebieden, verder verwijderd van de universiteit of hogeschool, wordt het lastiger voor jongeren om er te blijven wonen. Een uur reistijd is dan gewoon vervelend. Wij kijken daarom in die rurale gebieden ook naar jongeren onder de 23 jaar met een baan. Voor een studio van 25 vierkante meter, met eigen douche, toilet en keukenblokje, kun je dan ook meer huur vragen.”

Uitbreiden

In Bodegraven ondersteunen 3 jongeren nu 28 bewoners. Die verhouding moet veranderen, aldus Van Berk. “Het werken met 1 jongere per 5 ouderen is beter. Dat is voldoende om de juiste aandacht aan de bewoners te kunnen geven. En met meer jongeren in een gebouw kun je de inzet prima terugbrengen tot 25 of 20 uur per maand. Uit antropologisch onderzoek blijkt verder dat je per instelling het beste kunt werken met maximaal vijftig bewoners. Met meer mensen voelt men zich minder snel sociaal veilig.”

Grote aantallen jongeren in huis vergt wel meer coördinatie en begeleiding, maar in Bodegraven coördineren de studenten zelf ook veel zaken. Als iemand een keer niet kan, lossen ze dat onderling op. Van Berk: “Eens in de drie dagen helpen bij de maaltijden krijg je meestal niet rond. Dus wij werken nu ook met scholieren in plaats van de studenten.
Hoe dan ook, onze jongeren leveren echt veel toegevoegde waarde. Dat zie je vooral in de interactie tussen de twee groepen. Jongeren vinden het leuk om te luisteren naar de verhalen van ouderen toen zij twintig waren. Die onderlinge uitwisseling geeft geweldig veel dynamiek en gesprekstof. Dat is voor beide kanten ontzettend waardevol. En het levert ook eens een ander verhaal op aan tafel. Het gaat niet meer de hele dag over de ziekte van de een en de ander. Er komen echt leuke dingen uit voort en dat moet je ook spontaan laten gebeuren.”

Lees ook:

Een inspirerend kijkje over de grens: verslag excursie naar Brussel 
Studenten brengen weer leven in de Amstelflat: project met jaar verlengd 
Betekenisvol contact tussen generaties

Tekst: Ysbrand Visser
Foto's: Het Ouden Huis