Gitta Klopper heeft 35 jaar ervaring in de intramurale, extramurale, palliatieve en particuliere zorg. In die periode zag zij de eenzaamheid, thuis en in het verpleeghuis, en ook de werkdruk en het ziekteverzuim enorm groeien. Waardoor bij ouderen nog meer klachten ontstaan, aldus Gitta: “Ik denk echter dat je door bijvoorbeeld samen een kopje thee te drinken meteen de eenzaamheid aanpakt. Je vergroot dan het welzijn, zodat ouderen in een andere modus komen en hun zere knie ook niet meer voelen. Als je echter steeds alleen bent, bel je eerder een verpleger.”

Leegstand en jongerenhuisvesting

Met de invoering van het nieuwe leenstelsel voor studenten (2015), onder wie haar eigen kinderen, kwamen er voor Gitta diverse aspecten bij elkaar. Hoe kom je aan geschikte woonruimte en hoe start je met een studieschuld van vele tienduizenden euro’s je werkzame leven? Ondertussen sloten talloze woonzorgcentra van overheidswege hun deuren en zag Gitta potentie in de ontstane leegstand. Zouden jongeren niet ‘hun handjes kunnen laten wapperen’ en tegelijkertijd het welzijn van bewoners verhogen en de zorg ontlasten? Gitta: “Dat verbindt generaties, versterkt netwerken en biedt een leerzame woonomgeving. En het vergroot ook het welzijn van de jongeren zelf, want het geeft voldoening als je iets voor een ander mag doen en daardoor de eenzaamheid vermindert.” 

Ouderen en jongeren samen huisvesten bleek elders niet onbekend, maar niet op de manier die Gitta voorstond. Via Connect Generations wonen nu enkele honderden studenten op 25 tot 30 locaties, verspreid over het hele land. Ze betalen een bijdrage voor gas, licht en water en als tegenprestatie verrichten ze vrijwilligerswerk ter ondersteuning van zorgprofessionals. Ook leegstandbeheer vormt een substantieel deel van de projecten, waarbij de studenten zich inzetten voor de omgeving met bijvoorbeeld schilder- of tuinklusjes en ondersteuning in buurthuizen en kringloopwinkels.

Omdat Gitta de door studenten verleende uren vrijwilligerswerk onmogelijk kan en wil controleren, is een website ontwikkeld, waar een zorginstelling of organisatie alle taken vermeldt. Studenten kunnen daar aangeven of ze beschikbaar zijn en ook is daadwerkelijk te zien of ze aan voldoende uren toekwamen. Gitta: “Daar hoef je als organisatie dan niet steeds achteraan te rennen. Wat bijvoorbeeld in tentamenweken of bij liefdesverdriet wel zou kunnen gebeuren.”

Enthousiasme

Ondertussen verspreidt Gitta de vele ervaringen van alle locaties en werkt steeds aan de doorontwikkeling van het programma, terwijl studentcoördinatoren van Connect Generations de studenten begeleiden en ondersteunen. Gitta: “Studenten bellen of mailen ons regelmatig. Ze starten vaak wel enthousiast, maar het behouden van dat enthousiasme kost de nodige energie en daar kunnen wij bij helpen. Soms overlijdt ook weleens een mevrouw met wie ze een heel goede band hadden.”

Mocht een student uitvallen, dan staat een opvolger snel klaar. Gitta: “Er staan zevenduizend studenten ingeschreven die dolgraag een plekje willen en zich graag op deze manier inzetten voor de samenleving. Wij letten er wel op dat ze het hart op de goede plek hebben in plaats van dat ze er graag voordelig willen wonen. Inmiddels zijn er honderden studenten gescreend en hebben we vrij snel door of het voor hen haalbaar is. Als je voor het eerst op kamers gaat om te studeren, kun je beter een half jaar wachten. Vaak verrichten ze al vrijwilligerswerk zonder er iets voor terug te krijgen. Als je zo gemotiveerd bent, zegt dat wel iets over wie je bent. Bovendien is vrijwilligerswerk op het moment onder studenten heel hip!”

Op locatie oordeelt ook een vrijwilligerscoördinator of locatiemanager over een nieuwe student. Naast een religieuze achtergrond zijn het ook vaak studenten met enige muzikale bagage. Fijn voor de betrokken organisatie. Gitta: “Ze moeten zich wel conformeren aan hun leefomgeving. Het is niet de bedoeling dat je er harde muziek draait of dikke feesten houdt. In de contracten staat ook dat je er geen wiet mag verbouwen of geestverruimende middelen mag gebruiken. Het vraagt wel iets van je, maar het levert ook heel veel op. Als je dit jong leert, vormt het je voor de rest van je leven. Zo zie ik ook weleens dat onze studenten later in een woongroep gaan wonen.”
De studenten doen verder ook mee aan cursussen, zoals bedrijfshulpverlening, omgaan met dementie of slikproblematiek. Gitta: “Dat wisselt per zorginstelling of organisatie en is geen eis, maar is wel mooi meegenomen.”

Personeelsschaarste

Nieuwe zorgorganisaties trekken tegenwoordig steeds vaker zelf aan de bel bij Connect Generations. Gitta vervolgt: “Voorheen moest ik ze zoeken, maar vooral door de personeelsschaarste vinden ze mij ook wel. Anderzijds drogen wachtlijsten met ouderen op en staan er hele etages leeg. We hebben ook wel meegemaakt dat de buurt tegen de komst van de studenten was. Dat ‘zootje’ wilde men niet. Daar bleven ze uiteindelijk toch anderhalf jaar, waarna er allemaal brieven van ouderen kwamen ‘of de studenten niet mochten blijven’.”

“Ik hoor vooral positieve ervaringen en krijg heel weinig klachten. Natuurlijk is begeleiding essentieel om excessen te voorkomen. Het verloop onder studenten is nog wel vrij groot, vandaar dat we ze minimaal voor een jaar hieraan verbinden. Mede daarom zoeken wij vooral locaties in en rond de grote studentensteden, met maximaal een half uur reistijd met het openbaar vervoer.”

Buddy

Of een match uiteindelijk slaagt, hangt niet af van het type zorginstelling, maar van de begeleiding. Gitta tot slot: “Laat je die ondersteuning te veel los en ben je weinig betrokken, dan kost het meer moeite. Vooral het rechtstreekse contact tussen studenten en bewoners is goud waard. En helemaal als ouderen een vaste buddy hebben, met wie ze wekelijks even iets leuks doen. Een kopje thee, gewoon even luisteren of een rondje wandelen. Niet iedere oudere heeft er behoefte aan, maar die individuele aandacht is echt onbetaalbaar. Bovendien vormt intergenerationeel wonen niet alleen een woonoplossing, maar biedt het ook een belangrijke sociale verbinding tussen twee generaties. Want ook onder studenten is er veel eenzaamheid en depressiviteit; heel verdrietig. Als je jong bent en je hebt oudere mensen om je heen, kan dat heel heilzaam zijn.”

Lees ook: 
Interview met Gitta Klopper in de Inspiratiegids
Intergenerationeel wonen ontzettend waardevol

Meer info: Connect Generations

Tekst: Ysbrand Visser
Beeld: Connect Generations