Thuiskomen en thuis zijn: over diversiteit en cultuursensitiviteit

diversiteit groter

‘Zelfs de Hollandse stamppot is niet meer hetzelfde als 50 jaar geleden. Ook deze is pittiger geworden’. De rijkdom en vanzelfsprekendheid van de multiculturele samenleving, zoals die tot uitdrukking komt in muziek, eten en sport laat voor Freddy May, icoon in diversiteitsland, zien dat het dus wel kán. Waarom die vanzelfsprekende integratie dan nog steeds niet lukt voor thema’s als arbeid, wonen, zorg en welzijn is voor de oprichter van het Netwerk Organisaties van Oudere Migranten (NOOM) een groot vraagteken én uitroepteken. En reden voor platform ZorgSaamWonen om deze vraag te bespreken in het webinar ‘Diversiteit’, dat op donderdag 11 februari plaatsvond. José van Berkum schreef een verslag over het inspirerende webinar.  

May houdt zich sinds 1975 bezig met diversiteit en stond in 2007 aan de wieg van het Netwerk Organisaties van Oudere Migranten (NOOM). Samen met onder andere Yvonne Witter, webinarhost namens ZorgSaamWonen, is hij medeauteur van de publicatie Thuiskomst. Wonen, zorg en welzijn voor ouderen met een migratieachtergrond.  Aan Freddy May de eer om als eerste spreker zijn visie te geven.

Oudere migranten onzichtbaar
Terugkijkend constateert May dat oudere migranten nog steeds een onzichtbare groep vormen, die vooral in een achterstandsituatie zitten. Nog steeds bestaat er een kloof tussen hun behoeften en het bestaande aanbod; die kloof is in al die jaren nauwelijks veranderd. Desondanks blijft May positief en roemt de rijkdom van de multiculturele samenleving.  ‘De weg van integratie loopt via emancipatie en participatie. En erkenning en waardering zijn essentieel’.

Wat is er dan nodig om de groeiende groep migrantenouderen beter te bereiken en beter aan te sluiten? Is het onderwerp inmiddels een item en zo ja, welke kennis en initiatieven zijn er om te delen? Tijd voor een update dus, ‘met de nieuwe smaakmakers’, aldus Witter. Wat is er in de afgelopen jaren veranderd in de situatie van migrantenouderen? En wat moet er nog gebeuren?

Minder eenzaam
In de vier grote steden, de G4, is er steeds meer aandacht voor de groeiende groep Marokkaanse, Turkse en Surinaamse ouderen. En dat is hard nodig, want deze groep heeft meer last van diabetes, hoge bloeddruk, angststoornissen, beroerte en eenzaamheid dan de gemiddelde Nederlandse senior, blijkt uit onderzoek. Met name hun lage economische status (SES) leidt tot een kortere levensverwachting van acht tot tien jaar.

En ze voelen zich ook minder gezond, vertelt Fatima el Fakiri onderzoeker bij de GGD Amsterdam. Naar aanleiding hiervan heeft de gemeente Amsterdam, in samenwerking met ouderen zelf,  het programma ‘Op weg met veerkracht’ gestart. Met bi-culturele begeleiders, geworven via vertrouwde kanalen, en met aandacht en respect voor de taal, toegankelijkheid, financiën, en (digitale) geletterdheid. En het programma werpt positieve vruchten af. Deelnemers zeggen minder eenzaam te zijn, spreken over betere persoonlijke relaties en een uitbreiding van hun vriendenkring. In de chat die doorloopt tijdens de sprekers stellen deelnemers intussen aan elkaar en de sprekers vragen. Er wordt in de chat veel informatie gedeeld. ‘Dat is dan weer een groot voordeel van een online bijeenkomst’, aldus Yvonne Witter.

Jonge stad vergrijst
Rotterdam, de stad die bekend staat als jong en multicultureel, vergrijst langzaam maar zeker. Reden voor de gemeente om het programma ‘Rotterdam, ouder en wijzer’ op te zetten, vertelt beleidsadviseur Zorg, Irene Wiezer.  Het programma heeft ook expliciet aandacht voor migrantenouderen. Veel ouderen met een migratieachtergrond weten onvoldoende van het zorgstelsel en maken daardoor geen gebruik van zorg en ondersteuning die er voor hen is. Stimuleren van vitaal ouder worden staat voorop en dat vraagt om cultuursensitief werken. Inmiddels zijn er in tien van de veertien gebieden bewegingsgroepen actief, is er meer aandacht voor signalering van dementie en zijn er nieuwe vormen van dagbesteding voor mensen met dementie.

Ronde tafel: eerst mens, dan geld
Tijdens het Ronde Tafelgesprek onder leiding van Aziza Aachiche (Sociaal in Vastgoed management & advies) met Nina Conkova (onderzoekster Leyden Academy), Sevilay Luiken-Dalli (IMEAN care, Almelo) en Wendela Gronthoud (WoonSaem) gaat het om goede praktijkvoorbeelden en de vraag hoe succesvolle projecten kunnen worden gekoesterd.

Die vraag is niet eenvoudig te beantwoorden.  Het onderwerp ‘migrantenouderen’ mag dan op de agenda staan, maar het is nog steeds een korte-termijn agenda, die bovendien bepaald wordt door de aan- of afwezigheid van subsidies. Is er geld, dan kunnen projecten starten. Is er geen geld, dan niet. Beter zou zijn als aandacht voor oudere migranten onderdeel gaat uitmaken van de bestaande processen. Voor Conkova is het achterhalen van échte behoeften belangrijk, want die zijn niet generiek. Pas als het project aansluit bij behoeften, heeft het effect. ‘Dus blijf in gesprek, evalueer projecten en biedt dié projecten aan, die werkzaam zijn gebleken. ‘

Dat is ook de ervaring van Luiken-Dalli. ‘‘Als een succesvol project dan na een jaar afloopt en stopt, verdwijnt hiermee ook alle kennis. Daarom vind ik het belangrijk krachten te bundelen, samen te werken en vooral meer op lange termijn te denken’.

Is er dan niets veranderd in al die tijd?
‘Het is een kwestie van lange adem’, memoreert Wendela Gronthoud een uitspraak van 25 jaar geleden, van de overleden inspirator van de cultuursensitieve benadering, Henny Nelissen. Een verandering die inmiddels gaande is, is de omslag van ‘witte’ organisaties die willen ‘culturaliseren’ en meer ‘diversiteit’ in de organisatie nastreven, naar maatschappelijke verhoudingen waarin juist migrantenouderen en hun (klein) kinderen het voortouw nemen en het debat bepalen.

Deze omslag in denken is terug te lezen in het pas verschenen ZSW-publicatie Thuiskomst. Wonen, zorg en welzijn voor ouderen met een migratieachtergrond | ZorgSaamWonen

Deze publicatie maakt duidelijk dat er echt iets begint te veranderen in de maatschappelijke verhoudingen, vertelt Gronthoud. Een kwestie van lange adem is het nog steeds, maar met wederkerigheid en samenwerking, volharding en veerkracht, ambitie en dromen is Nederland het land waar ook ouderen met een migratieachtergrond thuiskomen en thuis zijn.

 

 

 

 

Ook interessant / voor u geselecteerd

routekaart
(On)gewoon goed wonen: hoe ontwerp je een GGZ-vriendelijke wijk?
1 maart 2021

De manier waarop de GGZ traditioneel is ingericht, sluit niet altijd aan bij de behoeften en de belevingswereld…

Lees Verder »
wrew
Wonen met aandacht voor elkaar in Heerenveen
26 februari 2021

Wonen met aandacht voor elkaar, dat is wat Tiny Oosterman (73) en Theo Horsten (71) uit Heerenveen graag willen…

Lees Verder »
bankje om op te zitten
Met 1,5-meter bankjes bouwen aan ontmoetingen
24 februari 2021

In Nieuwegein zijn 1,5M bankjes geplaatst. Hier kunnen bewoners elkaar weer veilig ontmoeten in het openbaar.…

Lees Verder »
omslag thuiskomst
ZSW-publicatie Thuiskomst. Wonen, zorg en welzijn voor ouderen met een migratieachtergrond
11 februari 2021

‘Er gebeurt veel, maar we zijn er nog lang niet’, zegt Sevilay Luiken-Dalli, bestuurder van IMEAN Care in de…

Lees Verder »
ontwerp voor ontmoeten
Ontwerp voor ontmoeten: vormgeven van de buurt met het oog op de toekomst
8 februari 2021

We staan voor een flinke opgave in onze buurten en dorpen: het aantal mensen in de wijk dat ondersteuning en/of…

Lees Verder »
joost
Haagse ouderen tevreden over hun stad
2 februari 2021

Den Haag is in 2015 als eerste Nederlandse stad toegetreden tot het netwerk van 'age-friendly cities' van de…

Lees Verder »
angelique
'Het begint met bewustwording'
19 november 2020

‘We voelen ons medeverantwoordelijk voor het welzijn van onze klanten’, zegt Angelique Baart de la Faille,…

Lees Verder »
trends
Blog: over de waarde van rouwen en huiselijkheid
15 oktober 2020

In dit blog gaat Tjitske Zuidema in op een prachtig interview van Lidewij Ekelkoort, dat onlangs verscheen in…

Lees Verder »
alexander
Impressie expertmeeting ZorgSaamWonen
15 oktober 2020

Op woensdag 30 september was het tijd om als experts weer (digitaal) bij elkaar te komen. Tijdens de eerste…

Lees Verder »
foto els
Alleen, maar niet eenzaam in woongemeenschap Oosterburen
13 oktober 2020

‘Het is gewoon erg leuk’, zegt de 64-jarige Els van Zon over het wonen in woongemeenschap Oosterburen in Den…

Lees Verder »
ere
Voorlezen als ontspanning en verbinding voor en met ouderen
2 oktober 2020

Het is vandaag, vrijdag 2 oktober, Nationale Ouderendag. Op deze dag lezen bekende en onbekende Nederlanders…

Lees Verder »
hugo foto
Bewustwording over eenzaamheid groeit
24 september 2020

ZorgSaamWonen hield een interview met expert Hugo van den Beld over het onderwerp eenzaamheid. Hoe staat het…

Lees Verder »
hoofdfoto thuishuis
Gezellig oud worden doe je samen
24 september 2020

Scootmobieltochtjes, klapstoelgesprekken en Thuisbusbingo’s. Stichting Thuishuis Woerden keek in de corona-…

Lees Verder »
o
‘Doe jezelf een plezier en verhuis op tijd’
8 juli 2020

In de centrale hal van wooncomplex Elisabeth Otter-Knoll hangen kleurige kraanvogels. Petra Donker, directeur…

Lees Verder »
hofje
Hofje Wendakker, bijna net als thuis
22 juni 2020

Zorgorganisaties maken bijzondere tijden door. Zorgpersoneel werkt hard om ook in deze tijden veilige en goede…

Lees Verder »
b
Ik wil kunnen begrijpen waarom een coronamaatregel wordt genomen
18 juni 2020

Ik ben behoorlijk in paniek door het coronabeleid van deze regering. Mijn moeder van 87 wordt nu al wekenlang…

Lees Verder »
coll
Blijft de solidariteit – in ‘De stad van betrokken burgers’?
17 juni 2020

Tine De Moor, hoogleraar sociale en economische geschiedenis aan de aan de Universiteit Utrecht, gaf tijdens…

Lees Verder »
eenzaamheid
Hoe eenzaam zijn Marokkaanse ouderen?
8 juni 2020

Hoe beleven ouderen met een Marokkaanse achtergrond eenzaamheid en ouder worden in Nederland? Die vraag staat…

Lees Verder »
yvonne
Opa en omadag
4 juni 2020

Het is vandaag, 4 juni, nationale opa en oma dag. Deze dag is nog niet zo bekend maar we vieren dit in…

Lees Verder »
bas liesker
'Met verhalen vorm je de wereld'
27 mei 2020

Het recente essay van Rijksbouwmeester Floris Alkemade ‘De toekomst van Nederland’ is een inspiratiebron voor…

Lees Verder »

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.