Thuiskomen en thuis zijn: over diversiteit en cultuursensitiviteit

diversiteit groter

‘Zelfs de Hollandse stamppot is niet meer hetzelfde als 50 jaar geleden. Ook deze is pittiger geworden’. De rijkdom en vanzelfsprekendheid van de multiculturele samenleving, zoals die tot uitdrukking komt in muziek, eten en sport laat voor Freddy May, icoon in diversiteitsland, zien dat het dus wel kán. Waarom die vanzelfsprekende integratie dan nog steeds niet lukt voor thema’s als arbeid, wonen, zorg en welzijn is voor de oprichter van het Netwerk Organisaties van Oudere Migranten (NOOM) een groot vraagteken én uitroepteken. En reden voor platform ZorgSaamWonen om deze vraag te bespreken in het webinar ‘Diversiteit’, dat op donderdag 11 februari plaatsvond. José van Berkum schreef een verslag over het inspirerende webinar.  

May houdt zich sinds 1975 bezig met diversiteit en stond in 2007 aan de wieg van het Netwerk Organisaties van Oudere Migranten (NOOM). Samen met onder andere Yvonne Witter, webinarhost namens ZorgSaamWonen, is hij medeauteur van de publicatie Thuiskomst. Wonen, zorg en welzijn voor ouderen met een migratieachtergrond.  Aan Freddy May de eer om als eerste spreker zijn visie te geven.

Oudere migranten onzichtbaar
Terugkijkend constateert May dat oudere migranten nog steeds een onzichtbare groep vormen, die vooral in een achterstandsituatie zitten. Nog steeds bestaat er een kloof tussen hun behoeften en het bestaande aanbod; die kloof is in al die jaren nauwelijks veranderd. Desondanks blijft May positief en roemt de rijkdom van de multiculturele samenleving.  ‘De weg van integratie loopt via emancipatie en participatie. En erkenning en waardering zijn essentieel’.

Wat is er dan nodig om de groeiende groep migrantenouderen beter te bereiken en beter aan te sluiten? Is het onderwerp inmiddels een item en zo ja, welke kennis en initiatieven zijn er om te delen? Tijd voor een update dus, ‘met de nieuwe smaakmakers’, aldus Witter. Wat is er in de afgelopen jaren veranderd in de situatie van migrantenouderen? En wat moet er nog gebeuren?

Minder eenzaam
In de vier grote steden, de G4, is er steeds meer aandacht voor de groeiende groep Marokkaanse, Turkse en Surinaamse ouderen. En dat is hard nodig, want deze groep heeft meer last van diabetes, hoge bloeddruk, angststoornissen, beroerte en eenzaamheid dan de gemiddelde Nederlandse senior, blijkt uit onderzoek. Met name hun lage economische status (SES) leidt tot een kortere levensverwachting van acht tot tien jaar.

En ze voelen zich ook minder gezond, vertelt Fatima el Fakiri onderzoeker bij de GGD Amsterdam. Naar aanleiding hiervan heeft de gemeente Amsterdam, in samenwerking met ouderen zelf,  het programma ‘Op weg met veerkracht’ gestart. Met bi-culturele begeleiders, geworven via vertrouwde kanalen, en met aandacht en respect voor de taal, toegankelijkheid, financiën, en (digitale) geletterdheid. En het programma werpt positieve vruchten af. Deelnemers zeggen minder eenzaam te zijn, spreken over betere persoonlijke relaties en een uitbreiding van hun vriendenkring. In de chat die doorloopt tijdens de sprekers stellen deelnemers intussen aan elkaar en de sprekers vragen. Er wordt in de chat veel informatie gedeeld. ‘Dat is dan weer een groot voordeel van een online bijeenkomst’, aldus Yvonne Witter.

Jonge stad vergrijst
Rotterdam, de stad die bekend staat als jong en multicultureel, vergrijst langzaam maar zeker. Reden voor de gemeente om het programma ‘Rotterdam, ouder en wijzer’ op te zetten, vertelt beleidsadviseur Zorg, Irene Wiezer.  Het programma heeft ook expliciet aandacht voor migrantenouderen. Veel ouderen met een migratieachtergrond weten onvoldoende van het zorgstelsel en maken daardoor geen gebruik van zorg en ondersteuning die er voor hen is. Stimuleren van vitaal ouder worden staat voorop en dat vraagt om cultuursensitief werken. Inmiddels zijn er in tien van de veertien gebieden bewegingsgroepen actief, is er meer aandacht voor signalering van dementie en zijn er nieuwe vormen van dagbesteding voor mensen met dementie.

Ronde tafel: eerst mens, dan geld
Tijdens het Ronde Tafelgesprek onder leiding van Aziza Aachiche (Sociaal in Vastgoed management & advies) met Nina Conkova (onderzoekster Leyden Academy), Sevilay Luiken-Dalli (IMEAN care, Almelo) en Wendela Gronthoud (WoonSaem) gaat het om goede praktijkvoorbeelden en de vraag hoe succesvolle projecten kunnen worden gekoesterd.

Die vraag is niet eenvoudig te beantwoorden.  Het onderwerp ‘migrantenouderen’ mag dan op de agenda staan, maar het is nog steeds een korte-termijn agenda, die bovendien bepaald wordt door de aan- of afwezigheid van subsidies. Is er geld, dan kunnen projecten starten. Is er geen geld, dan niet. Beter zou zijn als aandacht voor oudere migranten onderdeel gaat uitmaken van de bestaande processen. Voor Conkova is het achterhalen van échte behoeften belangrijk, want die zijn niet generiek. Pas als het project aansluit bij behoeften, heeft het effect. ‘Dus blijf in gesprek, evalueer projecten en biedt dié projecten aan, die werkzaam zijn gebleken. ‘

Dat is ook de ervaring van Luiken-Dalli. ‘‘Als een succesvol project dan na een jaar afloopt en stopt, verdwijnt hiermee ook alle kennis. Daarom vind ik het belangrijk krachten te bundelen, samen te werken en vooral meer op lange termijn te denken’.

Is er dan niets veranderd in al die tijd?
‘Het is een kwestie van lange adem’, memoreert Wendela Gronthoud een uitspraak van 25 jaar geleden, van de overleden inspirator van de cultuursensitieve benadering, Henny Nelissen. Een verandering die inmiddels gaande is, is de omslag van ‘witte’ organisaties die willen ‘culturaliseren’ en meer ‘diversiteit’ in de organisatie nastreven, naar maatschappelijke verhoudingen waarin juist migrantenouderen en hun (klein) kinderen het voortouw nemen en het debat bepalen.

Deze omslag in denken is terug te lezen in het pas verschenen ZSW-publicatie Thuiskomst. Wonen, zorg en welzijn voor ouderen met een migratieachtergrond | ZorgSaamWonen

Deze publicatie maakt duidelijk dat er echt iets begint te veranderen in de maatschappelijke verhoudingen, vertelt Gronthoud. Een kwestie van lange adem is het nog steeds, maar met wederkerigheid en samenwerking, volharding en veerkracht, ambitie en dromen is Nederland het land waar ook ouderen met een migratieachtergrond thuiskomen en thuis zijn.

 

 

 

 

Ook interessant / voor u geselecteerd

congres
ZorgSaamWonen Congres ‘Lang zullen we wonen’, jij komt toch ook?
21 oktober 2021

Lang zullen we wonen! Dat is het thema wat centraal staat op het ZorgSaamWonen Congres, dat dit jaar…

Lees Verder »
cover ZSW magazine 3
ZorgSaamWonen magazine Eenzaamheid en Wonen is live!
14 oktober 2021

Het derde magazine van ZorgSaamWonen is live. Het thema van dit magazine is Eenzaamheid en Wonen. In dit…

Lees Verder »
rere
Dit zijn de winnaars van de ZorgSaamWonen Award 2021
5 oktober 2021

Inclusief Wonen – Leidenweg Arnhem en Hart van Vathorst zijn de winnaars geworden van de ZorgSaamWonen Award…

Lees Verder »
dgfg
Housing apart together in Vlaanderen: happy’s, geen hippies
20 september 2021

Peggy Totté, artistiek coördinator van Architectuurwijzer in Vlaanderen, heeft de tentoonstelling ‘Housing…

Lees Verder »
eenzaamheid en wonen foto
ZorgSaamWonen Award: Stem nu op jouw favoriet!
16 september 2021

De stembussen voor de Prijsvraag Eenzaamheid: ruimte voor ontmoeting zijn geopend. Vanaf nu tot en met 27…

Lees Verder »
ere
ZorgSaamwonen Award 2021: de jury aan het woord - aflevering 2
10 september 2021

De laatste week om in te zenden voor de ZorgSaamWonen Award 2021 is ingegaan. Tot en met 15 september kunnen…

Lees Verder »
een tegen eenzaamheid
ZorgSaamWonen sluit zich aan bij Eén tegen eenzaamheid
9 september 2021

ZorgSaamWonen heeft op 8 september haar handtekening gezet onder het landelijk actieprogramma Eén tegen…

Lees Verder »
rerre
Ruimte voor ontmoeting
7 september 2021

‘De Drie Hoven in Amsterdam had goed mee kunnen doen met de prijsvraag Eenzaamheid en Wonen, Ruimte voor…

Lees Verder »
partners ZSW award
ZorgSaamWonen Award 2021: in gesprek met de partners
31 augustus 2021

De eerste inzendingen voor de ZorgSaamWonen Award 2021 zijn binnen. We zijn op zoek naar voorbeelden van…

Lees Verder »
ere
Ontmoetingsplek Post aan Zee brengt mensen in beweging
31 augustus 2021

De LSA, netwerk van bewonersgroepen, buurthuizen in zelfbeheer, BewonersBedrijven en coöperaties bracht deze…

Lees Verder »
rerere
Gemengd wonen in Hof van Leijh
30 augustus 2021

In wooncomplex Hof van Leijh in Haarlem komen wonen, zorg en welzijn samen. In het kersverse complex, dat eind…

Lees Verder »
Cees van Boven
Juryvoorzitter Cees van Boven aan het woord
16 augustus 2021

De ZorgSaamWonen Award 2021 staat dit jaar in het teken van Eenzaamheid en wonen met als…

Lees Verder »
dfs
ZorgSaamWonen Award 2021: de jury aan het woord
11 augustus 2021

De ZorgSaamWonen Award 2021 staat dit jaar in het teken van Eenzaamheid en wonen met als motto; ruimte voor…

Lees Verder »
ere
Ruimte maken voor ontmoeting: buurt als sociale leefomgeving
21 juli 2021

Betekenisvolle ontmoetingen komen niet zomaar tot stand. Om ervoor open te staan moet je je ergens ‘thuis’…

Lees Verder »
rtrt
Mooiste woonzorgcentrum van Nederland in monumentaal klooster
15 juli 2021

Het transformeren van een monumentaal pand vraagt om een precieze en specialistische aanpak. Want hoe maak je…

Lees Verder »
rtr
Buurtterras in Amersfoort verbindt bewoners en professionals
14 juli 2021

Toen stadsgeograaf en zelfstandig onderzoeker Erik van Marissing in Amersfoort kwam wonen, kende hij niemand.…

Lees Verder »
Foto: Peter van Beek
Samen oud worden in een Thuishuis
12 juli 2021

‘Dat is toch niets voor mij’, dacht Enny (59) toen haar dochter haar wees op het Thuishuis in Woerden. De…

Lees Verder »
ere
Turkse en Marokkaanse migrantenouderen kampen met eenzaamheid
9 juli 2021

Eenzaamheid onder Marokkaanse en Turkse migrantenouderen is veel hoger dan onder Nederlandse ouderen. Eerder…

Lees Verder »
rere
Pionier in hart en nieren
29 juni 2021

‘Hoe lang kan ik hier blijven wonen?’ Dat vraagt de 84-jarige Johanna Liese zich regelmatig af. Ze woont in een…

Lees Verder »
fdfd
ZorgSaamWonen lanceert magazine Wonen met dementie
21 juni 2021

Het is tijd voor verandering. Dat zegt Francien van de Ven, manager op Ouderenlandgoed Grootenhout en naar…

Lees Verder »

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.