Thuiskomen en thuis zijn: over diversiteit en cultuursensitiviteit

diversiteit groter

‘Zelfs de Hollandse stamppot is niet meer hetzelfde als 50 jaar geleden. Ook deze is pittiger geworden’. De rijkdom en vanzelfsprekendheid van de multiculturele samenleving, zoals die tot uitdrukking komt in muziek, eten en sport laat voor Freddy May, icoon in diversiteitsland, zien dat het dus wel kán. Waarom die vanzelfsprekende integratie dan nog steeds niet lukt voor thema’s als arbeid, wonen, zorg en welzijn is voor de oprichter van het Netwerk Organisaties van Oudere Migranten (NOOM) een groot vraagteken én uitroepteken. En reden voor platform ZorgSaamWonen om deze vraag te bespreken in het webinar ‘Diversiteit’, dat op donderdag 11 februari plaatsvond. José van Berkum schreef een verslag over het inspirerende webinar.  

May houdt zich sinds 1975 bezig met diversiteit en stond in 2007 aan de wieg van het Netwerk Organisaties van Oudere Migranten (NOOM). Samen met onder andere Yvonne Witter, webinarhost namens ZorgSaamWonen, is hij medeauteur van de publicatie Thuiskomst. Wonen, zorg en welzijn voor ouderen met een migratieachtergrond.  Aan Freddy May de eer om als eerste spreker zijn visie te geven.

Oudere migranten onzichtbaar
Terugkijkend constateert May dat oudere migranten nog steeds een onzichtbare groep vormen, die vooral in een achterstandsituatie zitten. Nog steeds bestaat er een kloof tussen hun behoeften en het bestaande aanbod; die kloof is in al die jaren nauwelijks veranderd. Desondanks blijft May positief en roemt de rijkdom van de multiculturele samenleving.  ‘De weg van integratie loopt via emancipatie en participatie. En erkenning en waardering zijn essentieel’.

Wat is er dan nodig om de groeiende groep migrantenouderen beter te bereiken en beter aan te sluiten? Is het onderwerp inmiddels een item en zo ja, welke kennis en initiatieven zijn er om te delen? Tijd voor een update dus, ‘met de nieuwe smaakmakers’, aldus Witter. Wat is er in de afgelopen jaren veranderd in de situatie van migrantenouderen? En wat moet er nog gebeuren?

Minder eenzaam
In de vier grote steden, de G4, is er steeds meer aandacht voor de groeiende groep Marokkaanse, Turkse en Surinaamse ouderen. En dat is hard nodig, want deze groep heeft meer last van diabetes, hoge bloeddruk, angststoornissen, beroerte en eenzaamheid dan de gemiddelde Nederlandse senior, blijkt uit onderzoek. Met name hun lage economische status (SES) leidt tot een kortere levensverwachting van acht tot tien jaar.

En ze voelen zich ook minder gezond, vertelt Fatima el Fakiri onderzoeker bij de GGD Amsterdam. Naar aanleiding hiervan heeft de gemeente Amsterdam, in samenwerking met ouderen zelf,  het programma ‘Op weg met veerkracht’ gestart. Met bi-culturele begeleiders, geworven via vertrouwde kanalen, en met aandacht en respect voor de taal, toegankelijkheid, financiën, en (digitale) geletterdheid. En het programma werpt positieve vruchten af. Deelnemers zeggen minder eenzaam te zijn, spreken over betere persoonlijke relaties en een uitbreiding van hun vriendenkring. In de chat die doorloopt tijdens de sprekers stellen deelnemers intussen aan elkaar en de sprekers vragen. Er wordt in de chat veel informatie gedeeld. ‘Dat is dan weer een groot voordeel van een online bijeenkomst’, aldus Yvonne Witter.

Jonge stad vergrijst
Rotterdam, de stad die bekend staat als jong en multicultureel, vergrijst langzaam maar zeker. Reden voor de gemeente om het programma ‘Rotterdam, ouder en wijzer’ op te zetten, vertelt beleidsadviseur Zorg, Irene Wiezer.  Het programma heeft ook expliciet aandacht voor migrantenouderen. Veel ouderen met een migratieachtergrond weten onvoldoende van het zorgstelsel en maken daardoor geen gebruik van zorg en ondersteuning die er voor hen is. Stimuleren van vitaal ouder worden staat voorop en dat vraagt om cultuursensitief werken. Inmiddels zijn er in tien van de veertien gebieden bewegingsgroepen actief, is er meer aandacht voor signalering van dementie en zijn er nieuwe vormen van dagbesteding voor mensen met dementie.

Ronde tafel: eerst mens, dan geld
Tijdens het Ronde Tafelgesprek onder leiding van Aziza Aachiche (Sociaal in Vastgoed management & advies) met Nina Conkova (onderzoekster Leyden Academy), Sevilay Luiken-Dalli (IMEAN care, Almelo) en Wendela Gronthoud (WoonSaem) gaat het om goede praktijkvoorbeelden en de vraag hoe succesvolle projecten kunnen worden gekoesterd.

Die vraag is niet eenvoudig te beantwoorden.  Het onderwerp ‘migrantenouderen’ mag dan op de agenda staan, maar het is nog steeds een korte-termijn agenda, die bovendien bepaald wordt door de aan- of afwezigheid van subsidies. Is er geld, dan kunnen projecten starten. Is er geen geld, dan niet. Beter zou zijn als aandacht voor oudere migranten onderdeel gaat uitmaken van de bestaande processen. Voor Conkova is het achterhalen van échte behoeften belangrijk, want die zijn niet generiek. Pas als het project aansluit bij behoeften, heeft het effect. ‘Dus blijf in gesprek, evalueer projecten en biedt dié projecten aan, die werkzaam zijn gebleken. ‘

Dat is ook de ervaring van Luiken-Dalli. ‘‘Als een succesvol project dan na een jaar afloopt en stopt, verdwijnt hiermee ook alle kennis. Daarom vind ik het belangrijk krachten te bundelen, samen te werken en vooral meer op lange termijn te denken’.

Is er dan niets veranderd in al die tijd?
‘Het is een kwestie van lange adem’, memoreert Wendela Gronthoud een uitspraak van 25 jaar geleden, van de overleden inspirator van de cultuursensitieve benadering, Henny Nelissen. Een verandering die inmiddels gaande is, is de omslag van ‘witte’ organisaties die willen ‘culturaliseren’ en meer ‘diversiteit’ in de organisatie nastreven, naar maatschappelijke verhoudingen waarin juist migrantenouderen en hun (klein) kinderen het voortouw nemen en het debat bepalen.

Deze omslag in denken is terug te lezen in het pas verschenen ZSW-publicatie Thuiskomst. Wonen, zorg en welzijn voor ouderen met een migratieachtergrond | ZorgSaamWonen

Deze publicatie maakt duidelijk dat er echt iets begint te veranderen in de maatschappelijke verhoudingen, vertelt Gronthoud. Een kwestie van lange adem is het nog steeds, maar met wederkerigheid en samenwerking, volharding en veerkracht, ambitie en dromen is Nederland het land waar ook ouderen met een migratieachtergrond thuiskomen en thuis zijn.

 

 

 

 

Ook interessant / voor u geselecteerd

Catalogus woonvormen voor senioren gelanceerd
20 mei 2022

Op 16 mei 2022 is op het congres Thuis in de Wijk de Catalogus woonvormen voor senioren gelanceerd. De…

Lees Verder »
Partner aan het woord: WoonZaam
20 mei 2022

WoonZaam is onlangs aangesloten als partner van ZorgSaamWonen. Ludan Schmid en Antje de Groot vertellen in dit…

Lees Verder »
Liv Inn, doorleefhuis in Hilversum
19 mei 2022

Roos Verheggen ging mee op excursie die ZorgSaamWonen op 11 mei jl organiseerde naar Liv Inn Hilversum en…

Lees Verder »
Partner aan het woord: Fiveth
18 mei 2022

Het platform ZorgSaamWonen groeit. Ook Fiveth heeft zich onlangs aangesloten. In dit interview met Bernard…

Lees Verder »
Migrantenouderen in Nederland: een analyse
18 mei 2022

Nederland telt steeds meer ouderen. Ook het aandeel ouderen met een migratieachtergrond neemt toe. Tot nu toe…

Lees Verder »
Professionele ondersteuning noodzakelijk voor vitale woongemeenschappen
17 mei 2022

Van bewoners van ouderencomplexen wordt verwacht dat zij ontmoetingen en activiteiten organiseren om de sociale…

Lees Verder »
‘Het gaat bij het thuisvoelen vaak om de kleine dingen’
12 mei 2022

Hetti Willemse verzorgt op 1 juni een lunchlezing over thuisvoelen. In dit artikel krijg je al kort een indruk…

Lees Verder »
Onderzoek van zorgarchitectuur staat centraal op ARCH22
12 mei 2022

Van 22-24 augustus staat in Delft onderzoek van zorgarchitectuur centraal tijdens ARCH22. Deze conferentie…

Lees Verder »
In Oegstgeest kunnen ouderen langer zelfstandig leven
11 mei 2022

Langer zelfstandig leven in Oegstgeest. Daar maakt Guus Bannenberg zich hard voor. Hij is voorzitter van het…

Lees Verder »
t LaefHoês : hét kruispunt van zorg en welzijn in America
10 mei 2022

De vijfde aflevering van ZorgSaamWonen kijkt verder vindt plaats in America, een dorpje in Limburg.  Hier…

Lees Verder »
De geschiedenis achter de voorzorgcirkels
9 mei 2022

Vijf jaar geleden werd ik gevraagd door de ouderenorganisatie KBO in Oost Brabant om een project voor ouderen…

Lees Verder »
Voorsorteren op de ouderdom is slim
9 mei 2022

Henk Geene schreef het boek Voorzorgcirkels als antwoord op Vergrijzing. Binnenkort verschijnt de tweede druk.…

Lees Verder »
Een goede wijk om oud te zijn
5 mei 2022
Wouter Veldhuis is de Rijksadviseur voor de Fysieke Leefomgeving. Samen met Rijksbouwmeester Francesco Veenstra en…
Lees Verder »
Verbindingsfestival: live meedenken over de inclusieve wijk
3 mei 2022

Op 7 juli staat het eerste Live Verbindingsfestival op het programma. Ook ZorgSaamWonen is aanwezig, met…

Lees Verder »
Buurten waar bewoners kunnen groeien
3 mei 2022

ZorgSaamWonen ging op dinsdag 19 april met twintig deelnemers op werkbezoek bij de Eenhoorn en Buiksloterham,…

Lees Verder »
Geef me de Vijf: Tineke Fokkema
29 april 2022

Op deze mooie vrijdag lanceren we een nieuwe editie van Geef me de Vijf. Dit keer is het de beurt aan onze…

Lees Verder »
‘Met het juiste aanbod verhuizen Babyboomers wél’
28 april 2022

Tineke Groenewegen van Blauwhoed wil een paar belangrijke boodschappen meegeven aan de lezers van de…

Lees Verder »
Rebellie in ouderenparticipatie
26 april 2022

Hoe geef je ouderen werkelijk een stem bij het ontwerp, de bouw en ingebruikname van nieuwe woonvormen? Het…

Lees Verder »
Publicatie: Ouder Worden 2040
25 april 2022

Op weg naar de transformatieagenda voor de ouder wordende samenleving hebben de mensen achter het medium 'Ouder…

Lees Verder »
Geschikt wonen voor ouderen: twee vliegen in één klap
22 april 2022

De samenleving is volop in beweging, maar voorziet nog niet in geschikte woningen voor vele ouderen die langer…

Lees Verder »

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.