'Van levensloopbestendige woningen word je snel oud'

lex

David van Bodegom en Lex van Delden (hoofdfoto) van Leyden Academy on Vitality and Ageing over vitaal ouder worden en wonen.

Wat hebben vitaal ouder worden en wonen en woonomgeving met elkaar te maken? ‘Alles’, zegt Lex van Delden die als onderzoeker verbonden is aan kennisinstituut Leyden Academy on Vitality and Ageing. ‘We besteden een groot deel van onze tijd in en rond onze woning, zeker als we ouder worden. En ons gedrag wordt gestuurd door omgevingsfactoren en niet door bewuste keuzes. Dus als je veel omgaat met mensen die roken, dan ben je eerder geneigd ook te roken. En als je in een omgeving bent met veel fastfood-gelegenheden dan eet je meer fastfood.’ Van Delden pleit voor meer groen in buurten omdat mensen dan meer geneigd zijn  naar buiten te gaan. ‘Vooral bomen zijn prettig want door struiken kun je niet heen kijken.’ En voor meer bankjes zodat mensen kunnen rusten. Ook adviseert hij om brede stoepen te maken. ‘Dan gaan mensen meer lopen.’ Hij raadt ontwerpers aan om in gesprek te gaan met (toekomstige) ouderen. ‘Wat zij maken gaat in belangrijke mate bepalen hoe mensen leven. Dus is het belangrijk dat zij samen met gebruikers ontwerpen. ‘Niet voor iemand, maar met iemand.’


david
David van Bodegom

Slimme verkeerslichten
De zogenoemde ‘shared spaces’ (dus verkeersruimtes die zijn ingericht als verblijfsruimte) zijn niet prettig voor ouderen. ‘Dan missen ze het overzicht en voelen ze zich niet veilig.’ ‘Gereguleerd oversteken is voor ouderen prettig. En dat de stoplichten lang genoeg op groen staan. ‘Slimme’ verkeerslichten kunnen hierbij helpen. ’Volgens van Delden moet de omgeving ‘leesbaar’ zijn. Hij licht dit toe: ‘De omgeving moet herkenbaar zijn. Een oud centrum in een stad of dorp voldoet hier vaak aan. Die zijn kenmerkend met een plein en kerk. Een onderscheidende omgeving vergroot de ‘leesbaarheid.’ Een fietspad moet bijvoorbeeld duidelijk herkenbaar zijn. Bewegwijzering helpt hierbij. David van Bodegom, verouderingswetenschapper en net als Van Delden werkzaam bij Leyden Academy, meent dat de wijk nog teveel is ingericht op auto’s. ‘De auto kun je vaak voor de deur parkeren waardoor je mensen de kans ontneemt een stukje te lopen. De inrichting van de wijk is gericht op gemak en niet op gezondheid.’ Hij stipt de leefstraten in Gent aan als goed voorbeeld van hoe een omgeving een gezondere leefstijl kan stimuleren. In de 25 leefstraten in Gent geven de straatbewoners gezamenlijk vorm aan een tijdelijke inrichting van hun straat. De straten zijn autoluw; auto’s zijn te gast en fietsen spelen de hoofdrol.  De parkeerplaatsen maken plaats voor bankjes, speeltoestellen, fietsenstallingen en groen. 

Zwaaien naar voorbijgangers
Vitaal ouder worden heeft niet alleen met bewegen en gezond eten te maken maar ook met sociaal contact. Eenzaamheid heeft negatieve gevolgen voor het welbevinden en de gezondheid. Van Delden vindt het daarom belangrijk dat mensen elkaar kunnen ontmoeten. ‘Bouw zodanig dat mensen zicht hebben op elkaar.’ Van Delden ziet graag meer plekken in wijken waar mensen elkaar op laagdrempelige wijze kunnen ontmoeten. Terloopse ontmoetingen zijn ook belangrijk. ‘Ouderen die achter het raam naar voorbijgangers zwaaien ervaren dat ze gezien worden en vinden dat prettig.’ Van Bodegom wijst op het initiatief van de ‘Vitality club.’ Dat is een beweegclub voor en door ouderen, op steeds meer locaties in Nederland. Vijf dagen in de week sporten tientallen ouderen samen in de buitenlucht. Iedereen komt al jaren trouw en dat heeft vooral te maken met het sociale karakter, ‘Het geheim zit hem erin dat mensen komen om te bewegen, maar blijven omdat het zo gezellig is’

Stofzuiger als fitnessapparaat
Van Delden en Van Bodegom adviseren gemeenten om goed te kijken naar voorzieningen en naar de bereikbaarheid. Uit onderzoek blijkt dat primaire voorzieningen op 500 meter afstand gelegen moeten zijn en secundaire voorzieningen op 800 meter. Toch zeggen die getallen niet alles. Van Delden: ‘Soms ligt er een drukke weg tussen een wooncomplex en voorzieningen in. Ouderen hebben dan moeite de weg over te steken. Dan zijn de voorzieningen wel dichtbij maar ontoegankelijk.’ In de woningen zelf kunnen aanpassingen ook zorgen voor langer thuis wonen én voor gezond ouder worden. Lange tijd werd er gepleit voor nultreden-woningen, maar trappen lopen is zo gek nog niet. ‘Van levensloopbestendige woningen word je snel oud’, vindt Van Bodegom.  ‘Easy steppers zijn een mooie tussenoplossing voor ouderen die moeite hebben met traplopen. Je halveert de traptreden zodat je in kleinere stapjes boven komt. Dan blijf je toch voldoende in beweging, ’vult Van Delden aan. ‘Een stofzuiger maakt schoon, maar is tegelijk een fitnessapparaat’, vindt Van Bodegom. ‘Het lappen van ramen is een fantastische rek, strek en balansoefening’. Wat betreft het bevorderen van een gezonde leefstijl in de woning raadt Van Bodegom aan om er een gewoonte van te maken gezonde snacks op ooghoogte in de koelkast te plaatsen en niet onderin weggestopt. ‘En breng je hobby naar de huiskamer. Dat voorkomt dat je uren op de bank gaat zitten. Wie zijn gitaar in de huiskamer zet zal vaker gaan spelen. Wie zijn tv verstopt is ’s avonds vaker actief.’

Thuisgevoel
Vitaal ouder worden heeft ook te maken met veiligheid. Van Delden licht dit toe: ‘Het gaat niet alleen om inbraken maar ook om het gevoel van sociale veiligheid. Mensen vinden het fijn als ze weten dat er mensen zijn die naar hen omkijken. Van Bodegom ziet in het land diverse woonprojecten ontstaan waar studenten en ouderen samen wonen en elkaar kunnen ondersteunen. ‘Dat kan een goede oplossing zijn. Net als woongemeenschappen voor gelijkgestemden. Als mensen naar elkaar omkijken blijven ze langer zelfredzaam.’ Van Delden: ‘Mensen vinden het prettig om een eigen plek te hebben, ook als zij samenwonen. Het gemeenschappelijk wonen is populair maar dat betekent niet dat mensen alles willen delen. Zij hechten aan een eigen plek. Vanuit een eigen plek voelen ze zich veilig genoeg om deel te nemen aan groepsprocessen.’ Van Delden laat de term ‘thuisgevoel’ vallen. ‘Omgevingsfactoren kunnen helpen om mensen zich thuis te laten voelen in hun woning  en woonomgeving. Denk aan kleuren, geuren, geluiden. Koffie, wasmiddel, spruitjes: geuren geven structuur aan een dag. We staan er niet bij stil maar het kan helpen om het thuisgevoel te vergroten, zeker als mensen naar een instelling verhuizen.’ 

Leren van Kopenhagen
Van Bodegom vindt dat we veel kunnen leren van Kopenhagen. In het boek ‘Tien jaar cadeau’ dat hij schreef samen met Rudi Westendorp, hoogleraar ouderengeneeskunde aan de universiteit in Kopenhagen, staat dat het vertrek- en rustpunt in de Deense maatschappij de groep is en daar wordt de gebouwde omgeving op ingericht. ‘In Kopenhagen vind je overal gemeenschappelijke binnentuinen met gemeenschappelijke voorzieningen voor de was, afvalscheiding, fietsenstalling, speelgoedtoestellen, picknicktafels, werkbanken en barbecues.’ Kopenhagen blinkt ook uit in fietsvriendelijkheid. ‘De stad nodigt mensen uit tot bewegen. Het is ingericht om het fietsen zo makkelijk mogelijk te maken. Er zijn goede fietsenstallingen. Het is makkelijk om de fiets mee te nemen in de trein.‘ Dat maakt dat mensen minder snel de auto pakken en meer bewegen. Dat houdt mensen langer fysiek en mentaal vitaal.’

Lees meer:

www.leydenacademy.nl

https://www.leydenacademy.nl/tien-jaar-cadeau-nieuw-boek-david-van-bodegom-en-rudi-westendorp/

Ook interessant / voor u geselecteerd

round table
Juiste spelers bij elkaar brengen en schuttingen omver
3 april 2020

Het platform ZorgSaamWonen organiseerde woensdagmiddag 11 maart in Amstelveen, in het kantoorgebouw van…

Lees Verder »
oude man skype
Investeren in digitale vaardigheden ouderen nu hard nodig
31 maart 2020

De maatregelen die de overheid neemt om het coronavirus in te dammen, maken persoonlijk contact erg moeilijk.…

Lees Verder »
verzorgingshuis
115.000 mensen in een verzorgings- of verpleeghuis
31 maart 2020

Nog steeds wonen veel ouderen in verzorgings- of verpleeghuizen. Op 1 januari 2019 waren dit er 115.000. Ruim…

Lees Verder »
corona
Eenzaam in coronatijd: wat te doen?
31 maart 2020

In de tijden van nu, 'coronatijd', is het belangrijk om eenzaamheid te voorkomen en te bestrijden. De eerste…

Lees Verder »
parkentree
Omzien naar elkaar in ParkEntree
26 maart 2020

Waar de meeste woonprojecten voor senioren tegenwoordig moeite hebben om van te grond te komen, zijn ze in…

Lees Verder »
hugo
‘Blijvende aandacht voor eenzaamheid is nodig, ook na corona’
24 maart 2020

Het coronavirus raakt ons allemaal, maar vooral de meest kwetsbaren en mensen die niet digitaal vaardig zijn.…

Lees Verder »
corona en eenzaamheid
Onze expert organiseert online kennisdeler corona en eenzaamheid
23 maart 2020

Corona is inmiddels 'gesprek van de dag' en heeft grote gevolgen voor de eenzaamheid onder ouderen. Wat kunnen…

Lees Verder »
leefbaarheid
Data helpen de leefbaarheid te verbeteren
20 maart 2020

Woningcorporaties gebruiken steeds vaker data en meetinstrumenten om de leefbaarheid meer onder controle te…

Lees Verder »
eenzaamheid corona
Ouderen zijn gebaat bij contact en verbondenheid
19 maart 2020

De regering vraagt ons de verspreiding van het coronavirus zoveel mogelijk tegen te gaan. De manier die daarbij…

Lees Verder »
blijf bruisen
Blijf bruisen!
18 maart 2020

Voor een deel van de oudere bewoners gaan de komende weken een eenzame periode worden. Kees Penninx van bureau…

Lees Verder »
preventieve ouderenzorg
10 aandachtspunten voor preventieve ouderenzorg
16 maart 2020

Dé oudere bestaat niet en juist daarom is maatwerk van cruciaal belang. Vanwege de grote diversiteit onder…

Lees Verder »
carlo ter ellen
Dit is nodig voor een goede sociale basis voor ouderen
13 maart 2020

Wie en wat hebben mensen nodig om gezond en vitaal oud te worden in de eigen wijk? Movisie publiceerde hierop…

Lees Verder »
langer thuis wonen
Langer thuis wonen in Alphen is 'code oranje'
12 maart 2020

Wethouder Han de Jager van gemeente Alphen aan den Rijn maakt zich zorgen over het langer thuis wonen voor…

Lees Verder »
pharos
Senior Adviseur/Projectleider eHealth
11 maart 2020

Pharos is op zoek naar een senior adviseur/projectleider eHealth4all. Het gaat om een functie van 32 uur per…

Lees Verder »
tarkett logo
Accountmanager Healthcare & Education
11 maart 2020

Tarkett is op zoek naar een accountmanager Healthcare & Education. Interesse? Lees dan snel verder!

Lees Verder »
ondertekening
HD Groep ontwikkelt zorgvilla in Blaricum
11 maart 2020

In de Blaricummermeent in Blaricum wordt door HD Groep een nieuwbouw zorgvilla ontwikkeld die plaats biedt aan…

Lees Verder »
knarrenhof
Woongemeenschappen zijn van onschatbare waarde
9 maart 2020

Woongemeenschappen voor ouderen passen perfect bij de doelstelling van de overheid om senioren zelfstandig in…

Lees Verder »
voetballen
Aanpak Vitale Woongemeenschappen in seniorencomplexen
5 maart 2020

Ouderen in seniorencomplexen hebben behoefte aan meer leuke activiteiten. Met de aanpak Vitale…

Lees Verder »
breien
Nederlander praat niet graag over toekomst ouderenzorg
2 maart 2020

Bijna de helft van de Nederlanders zwijgt over de organisatie van de zorg voor de zogeheten 'oude dag'. Wel…

Lees Verder »
eenzaamheid ouderen
Eenzame ouderen helpen aan de hand van interventieprofielen
28 februari 2020

Bron: Beter Oud Eenzaamheid is een groot probleem. In gemeente Rotterdam kampt 62 procent van de ouderen met…

Lees Verder »

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.