Iris Rook deed voor haar master Human Geography aan de Universiteit Utrecht een afstudeerstage bij wooncorporatie Portaal. Ze schreef er een scriptie over en een samenvattend artikel. Laatst genoemde kun je hieronder lezen. 

Door de toename van kwetsbare groepen binnen reguliere wijken ontstond de vraag naar andere woonvormen. Binnen Nederland zijn daarom steeds meer gemengd wonen projecten verrezen. Bij deze gemengd wonen projecten krijgen kwetsbare mensen de mogelijkheid om, onder begeleiding, te wonen met mensen die niet tot de kwetsbare doelgroep behoren. De zogenoemde zelfstandige bewoners.

Binnen het project waar zij hulp bieden aan de begeleide bewoners, wordt van deze zelfstandige bewoners een actieve houding verwacht. Een belangrijk doel hierbij is het creëren van een situatie waarbij alle bewoners gestimuleerd worden om met elkaar in contact te komen. Door deze manier van mengen, wordt verwacht dat begeleide bewoners eerder zelfredzaam worden. In mijn onderzoek is gekeken naar burenrelaties, begeleiding en beheer binnen gemengd wonen projecten en de invloed daarvan op de zelfredzaamheid van begeleide bewoners. Ik deed mijn onderzoek tijdens mijn afstudeerstage bij woningcorporatie Portaal in het kader van mijn master Human Geography aan de Universiteit Utrecht.

Burenrelaties
Burenrelaties vormen de kern binnen gemengd wonen projecten. Je kunt dit stimuleren door mensen met elkaar te laten wonen die gemeenschappelijke kenmerken hebben. Door hier maatjes aan te koppelen is de kans groter dat er daadwerkelijk contact tussen de bewoners ontstaat. Echter, blijkt dat zelfstandige bewoners vaak niet weten met wie zij komen te wonen, en nauwelijks weten van eventuele problemen of incidenten. Hierdoor ontstaat een gebrek aan kennis over elkaar en lopen verwachtingen uiteen. Zelfstandige bewoners gaan ervan uit dat, doordat zij in zo’n project zijn komen wonen en activiteiten organiseren, de begeleide bewoners wel komen en hier baat bij hebben. Maar voor begeleide bewoners heeft dit vaak tijd nodig en is de drempel om naar sociale activiteiten te gaan in het begin hoog. Goede voorlichting omtrent problemen, incidenten, oplossingen en verwachtingen is daarom wenselijk.

Begeleiding & beheer
Om een gemengd wonen project te laten slagen is er meer nodig dan het creëren van burenrelaties. Begeleiding voor de begeleide bewoners en het beheer voor de optimale leefomgeving zijn twee actoren die een bijdrage leveren binnen de projecten.

Onder begeleiding worden de medewerkers van de zorginstelling bedoeld die bewoners begeleiden. Wanneer een voormalig dak- of thuisloze in een nieuwe woonsituatie terecht komt, is aanvullende hulp (vaak) nodig om terugkeer van oude routines te voorkomen. Door te werken aan de zelfredzaamheid van de begeleide bewoners is op den duur geen of veel minder begeleiding nodig en kunnen zij een huurcontract op eigen naam krijgen. Deze verandering wordt ook wel ‘omklappen’ genoemd. Na dit omklappen neemt het buurtteam de begeleiding over. Een goede overdracht is hierbij erg belangrijk. Onder de zelfstandige bewoners heerst namelijk het gevoel dat het buurtteam niet altijd op tijd is bij terugkomende problemen. Een alarmerende actor mist hierbij. De zelfstandige bewoners zouden die actor kunnen zijn, echter doordat het buurtteam verder weg staat, en zij niet weten wie de begeleiders vanuit het buurtteam zijn, wordt deze alarmfunctie niet tot nauwelijks gebruikt.  

Onder beheer worden de adviseur leefomgeving en sociaal beheerder bedoelt. Samen dragen zij bij aan een prettige en fijne leefomgeving. Dit uit zich bijvoorbeeld in het faciliteren van een woonkamer of gemeenschappelijke buitenruimtes (zie foto’s) waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten. Vanwege de begeleidende partij bij gemengd wonen, is de rol van de sociaal beheerder minder aanwezig. Onder de bewoners leeft daardoor het gevoel dat zij niet weten wie waar precies verantwoordelijk voor is. Het is belangrijk dat er meer aandacht uitgaat naar een nieuwe vorm van beheer, speciaal voor gemengd wonen projecten. Zo kan gedacht worden aan één persoon die actief betrokken is en zich verantwoordelijk voelt voor zowel het sociaal beheer, als voor de leefomgeving. Op deze manier blijft alles op één plek en hoeft niet telkens een overdracht plaats te vinden.

Afsluitend zijn gemengd wonen projecten bevorderend voor de zelfredzaamheid en dragen alle actoren daaraan bij. Er zijn nog aspecten waaraan gesleuteld kan worden om de resultaten te bevorderen. Desondanks hebben bewoners aangegeven zich bij het zijn van zelfredzaam ‘zich weer mens te voelen’. Dat dit bereikt kan worden door gemengd wonen is natuurlijk de uitkomst die het moet hebben en dit is wat iedereen zou moeten ervaren. Het is daarom belangrijk dat er aandacht is voor de communicatie tussen alle betrokken partijen. Om zo met elkaar de meest optimale uitkomst te krijgen: het (weer) mee laten tellen van alle bewoners.

Benieuwd naar het hele onderzoek? Mail naar irissophierook@gmail.com.

Iris Rook verzorgt een presentatie over dit onderzoek op het webinar Gemengd wonen: recept voor leefbaarheid, dat plaatsvindt op 6 oktober. 

Meld je aan voor dit webinar >>

Lees ook een ander artikel van Iris Rook over gemengd wonen: Gemengd wonen steeds meer gemeengoed