Het ontwerpen van gebouwen in de zorgsector gaat veel verder dan de esthetiek. Enkele prominente architecten laten dat uitgebreid zien - mede dankzij gasthoofdredacteur Yvonne Witter (ZorgSaamWonen) - in het nieuwe themanummer Gezonde leefomgeving van Stedebouw & Architectuur.
Gezonde leefomgeving: ontwerpen van stoel tot landschap
In vier artikelen in het magazine wordt de relatie tussen zorg en architectuur grondig uitgediept. De geïnterviewde architecten - Caro van Dijk, Anja Dirks en Yaike Dunselman - kiezen daarbij elk een eigen focus. Van Dijk vertelt bijvoorbeeld, vanuit haar opleiding: “Ik kwam met het begrip healing environment in aanraking, waardoor voor mij alles meteen in een heel ander perspectief kwam te staan. Letterlijk, want aan de TU in Delft werd er graag van bovenaf naar een ontwerp gekeken. Het liefst naar een heel toffe maquette. Als je echter met gezondheid bezig bent, moet je vanuit de zintuigen werken, vanuit de ooghoogte.”

Anja Dirks ontwerpt ‘van binnen naar buiten’, dus ook vanuit de gebruiker. “Wij ontwerpen nu van ‘stoel tot landschap’, maar vaak wordt dit juist andersom benaderd. Als je echter meer afhankelijk wordt van je stoel of de binnenruimte, doet dat iets met je mindset. In gebouwen waar je van zorg afhankelijk bent en een zorgvraag hebt, is het juist van belang dat de omgeving je ondersteunt.”
Niet over uiterlijkheden
In het interview met Yaike Dunselman, de winnaar van de eerste Smaakmaker 2025 gaat het onder meer over zijn antroposofische basis: “De antroposofie gaat niet over uiterlijkheden. Dat wordt misschien soms gedacht als je eenzijdig naar bepaalde aspecten kijkt, maar voor mij gaat antroposofie veel meer om innerlijkheid. Een innerlijke houding die zich verbindt met de uiterlijke wereld.”

In het verlengde hiervan gaat het Dunselman om de ‘fenomenen’ van het leven: “Het fenomeen van leven, van gezondheid, bestaat altijd uit een evenwicht tussen polaire processen. Zoals in- en uitademen, binnen en buiten, dag en nacht, zomer en winter of hol en bol. Alles in het leven bestaat daaruit. Voor architecten is het wezenlijk een bewustzijn te ontwikkelen voor deze fenomenen. Hoe kun je ermee vormgeven, hoe kun je die kwaliteiten verbinden met de vormgeving van een gebouw?”
Ruimte voor ontmoeten
Dat alles lees je uitgebreid in het nieuwe digitale magazine, waarin ook onderzoeksresultaten worden gepresenteerd over hoe de woonomgeving in vijf wooncomplexen bijdraagt aan zelf- en samenredzaamheid. Het artikel brengt bovendien de lancering van het digitale Kompas Ruimte voor ontmoeten. Deze publicatie biedt houvast bij het nadenken over en vormgeven van een woonomgeving die letterlijk ruimte maakt voor ontmoeting. Hoewel er al enkele waardevolle praktijkgerichte tools bestaan, vormt het Kompas hierop een duidelijke aanvulling en verrijking.

De noodzakelijke duurzaamheid in de bouwsector wordt in twee artikelen aangesneden, net nu het kabinet Jetten op het punt staat de in de afgelopen twee jaar opgelopen achterstand aan te pakken. Om het biobased bouwen te promoten, publiceren we hoofdstuk 8 uit het boek The Timber Truth (van auteur Pablo van der Lugt), waarin de mythe dat houten gebouwen niet circulair zijn, wordt afgepeld. Ons Expertpanel, met het nieuwe panellid Douwe Boonstra (KAW architecten), buigt zich over de regelgeving in de bouw. Vergen de actuele klimaateisen voor de bouw een forse aanscherping van de regels?
Natuurlijk is er ten slotte ook gasthoofdredacteur Yvonne Witter, met haar Top 10 en column, waarin zij geheel in lijn met het thema ‘Gezonde leefomgeving’ schrijft over een revalidatiecentrum met een geweldige feeling environment: “Daar kunnen geen stenen tegenop”.
De nieuwe Stedebouw & Architectuur #1 - thema Gezonde Leefomgeving - is voor abonnees te vinden in onze bibliotheek.
Of bekijk de speciale Sneak preview!
Foto bovenaan: Kliniek Arlesheim (Zwitserland; 9graden architectuur)

Reactie toevoegen