Wim-Jan Dijk is architect bij Heldoorn Ruedisulj Architecten in Leeuwarden en persoonlijk lid van ZorgSaamWonen. Wim-Jan Dijk heeft veel ervaring in ontwerpen voor de zorg. ZorgSaamWonen sprak met hem.

Wim-Jan Dijk heeft al heel wat zorggebouwen ontworpen in zijn loopbaan. Ook bij het vorige bureau waar  hij werkzaam was Wiegerinck Architecten had de zorgsector zijn aandacht. Hij vindt het een uitdaging om te ontwerpen voor mensen die kwetsbaar zijn. ‘Wanneer hun wereld kleiner wordt en mensen soms passiever zijn, wil ik hun wereld zo actief mogelijk maken. Het is zo belangrijk dat er iets te zien is, dat ze iets kunnen beleven’. Dijk noemt het voorbeeld van zorgcentrum Brakkenstijn in Nijmegen van zorgorganisatie Kalorama en woningcorproatie Talis, waar hij een groot publieks-toegankelijk middengebied ontwierp. ‘De jaarlijkse Kerstmarkt op het plein is een festijn waar de hele buurt op af komt’. Belangrijke aandachtspunten in zijn ontwerpen zijn kleurgebruik, daglicht, het contact met buiten. ‘Houd je zicht op de kerktoren of andere markante punten, komt er veel licht van buiten naar binnen, word je blij van de kleuren? Ik probeer zo vrolijk mogelijk te bouwen.’

Zorg in de duinen
Eén van de ontwerpen van Dijk is woonzorgcentrum De Stilen op Terschelling, zo’n 8 jaar geleden opgeleverd. Op de plek waar een verouderd verzorgingshuis stond ontwierp Dijk een aantal losse gebouwblokken waardoor de ligging in de duinen geaccentueerd werd. Het duin loopt door over het dak tussen twee van de gebouwen. Voor de bewoners is er veel herkenbaarheid; de ligging tussen dorp en duinen, de gele bakstenen - kleur van Terschelling -, eigen voordeuren en het zicht op de haven via een webcam op een groot scherm bij de entree. Dijk kijkt tevreden terug op de samenwerking met zorgorganisatie Noorderbreedte. ‘We maakten een nieuw zorgconcept. Van een traditioneel verzorgingshuis gingen we naar een combinatie van zelfstandig wonen, groepswoningen voor mensen met dementie of somatische aandoeningen en algemene voorzieningen’. Het gebouw werd anders maar de zorg dus ook. Dat bereik je alleen als je samen op blijft werken in het hele proces, de visie deelt en de zorgmedewerkers daarin meeneemt’.

Bewegingsvrijheid
In zijn projecten is de veranderende visie op wonen en zorg terug te zien. In 2018 is de woonzorglocatie Oudorperzand van Magentazorg bij Alkmaar opgeleverd. Ouderen met dementie en met lichamelijke beperkingen wonen door elkaar in het gebouw. De appartementen zijn zo groot mogelijk gemaakt en hebben allen een woonkamer/keuken en eigen slaapkamer en badkamer. Ouderen wonen er zelfstandig in een veilige en comfortabele omgeving, met zorg en dienstverlening binnen handbereik voor wanneer dat nodig is. In het gebouw bevinden zich verschillende buurtkamers voor ontmoeting en activiteiten. ‘Ouderen met dementie krijgen zo bewegingsruimte’, zegt Dijk. ‘In hun eigen appartement maar ook in de omliggende tuin en een groot terras op de eerste verdieping’. Mocht er op termijn geen vraag meer zijn naar deze intensieve zorg dan kunnen de appartementen zonder ingrijpende verbouwing als reguliere woonruimte verhuurd worden.

Innovatief badkamermeubel
Dijk denkt graag na over hoe dingen beter en slimmer kunnen. Zo ontwierp hij een aantal jaren geleden een badkamermeubel. In gesloten toestand is het een kast en na opening een volwaardige badkamer. Iemand had hem gevraagd waarom de badkamers in zorggebouwen zo groot waren.  ‘Die vraag triggerde me, vertelt Dijk. ‘Het badkamermeubel is een compacte oplossing. Doordat de wanden met wastafel en al opengeklapt worden, kun je tijdens gebruik de ruimte van de slaapkamer erbij trekken. Na gebruik neemt de badkamer nog maar weinig plek in.’ Dijk ziet het als een goede oplossing om bij renovatieklussen in bestaande bouw ruimte te winnen. In de gemeente Tytsjerksteradiel werkte hij een plan uit om eengezinswoningen te splitsen. Het badkamermeubel zorgt voor een badkamer op de benedenverdieping. De oudere bewoner blijft dan beneden wonen in een volwaardig appartement en de boven verdieping wordt geschikt gemaakt voor een starter. Een slimme oplossing voor een dorp met een overschot aan eengezinswoningen en een tekort aan woningen voor ouderen en starters. Het project is niet van de grond gekomen door belemmeringen in regelgeving en financiering maar Dijk ziet nog steeds kansen.

Samen kom je verder.
‘Ik werd heel enthousiast toen ik via het platform ZorgSaamwonen in contact kwam met Stichting Statiegeld op Jeugd in Brabant’. Daar leeft hetzelfde idee over het splitsen van eengezinswoningen in Eindhoven en omgeving. En daar zijn twee woningcorporaties betrokken. Volgens Dijk is de betrokkenheid van een corporatie essentieel om op deze manier dorpen en wijken leefbaar te houden. Je kunt jongeren in het dorp houden en jong en oud willen steeds vaker ook iets voor elkaar betekenen. Het vinden van een vergelijkbaar initiatief geeft hem weer nieuwe energie om te kijken of er in Friesland kansen liggen. En daarmee benoemt hij direct de essentie van het platform ZorgSaamwonen. ‘Door elkaar vragen te stellen en ideeën te delen kom je op nieuwe oplossingen en kun je elkaar helpen om nog beter in te spelen op de verandering in de maatschappij. Samen kom je verder vindt Dijk en daarom is hij direct maar lid geworden.

Ook aansluiten bij ZorgSaamWonen? Bekijk de mogelijkheden >>