ORKZ: een samenleving in de stad

ORKZ Groningen

Ooit gedacht dat je een popconcert kon bijwonen in een ziekenhuis en er ook naar de film kon gaan? In het ORKZ in Groningen kan het! ORKZ deed jarenlang dienst als ziekenhuis. Ook nu is er reuring maar wel van een heel andere orde: in het gebouw van het Oude Rooms Katholieke Ziekenhuis in Groningen wonen sinds 1979 ongeveer 250 bewoners. Het is daarmee de grootste woongemeenschap van Nederland en bovendien één van de oudste. En het draait al jaren succesvol. 

Dat was voor Cooplink en ZorgSaamWonen genoeg reden om naar het hoge noorden af te reizen om deze plek aan geïnteresseerden uit het hele land te laten zien. Dus organiseerden we op 12 oktober een excursie naar dit iconische project. Het historische complex behelst vele woonruimtes, maar ook ateliers, werkplaatsen en oefenruimtes. En er is een bioscoop, concertzaal, expositieruimte en kroeg te vinden. Ook is er een dagcafé met een uitgebreide keuken waar bewoners samen kunnen eten. En vergeet ook de gemeenschappelijke tuinen niet. Kortom, het ORKZ is met recht een samenleving in de stad. En ook buurtbewoners vieren daar nog weleens een feestje.

Bernard Smits, één van de oprichters van kennisnetwerk Cooplink, laat zien dat het ORKZ niet het enige voorbeeld van deze samenlevingsvorm is. Weliswaar minder groot en uitgebreid dan het ORKZ maar er zijn zeker meer bijzondere voorbeelden te vinden. Wat dacht je van De Wolfswaard in Wageningen? Hier wonen sinds 1987 mensen samen. Het heeft net als het ORKZ een geschiedenis in de kraakbeweging. Extrapool uit 1990 in Nijmegen is eveneens een opvallend woonwerkpand, een broedplaats voor creatieve bewoners. Zo zijn er meer woonprojecten in het land die aan het ORKZ doen denken zoals Hotel Bosch en Casa de Pauw in Arnhem, De Paap in Den Bosch en het Poortgebouw in Rotterdam. Zij hebben allemaal een verleden in de kraakbeweging, zijn gevestigd in historische panden en de bewoners wonen, werken en leven samen. Samen vormen ze samenlevingen in het klein.

Bernard vertelt de aanwezigen de voordelen van het collectief wonen: het voorkomt en vermindert eenzaamheid en het zorgt voor betere betaalbaarheid. Ook draagt het bij aan duurzaamheid. “Hier staan geen 250 wasmachines. Je deelt voorzieningen en bespaart daarmee spullen, kosten, energie en ruimte.” Nog een voordeel is dat het bijdraagt aan de krapte op de woningmarkt omdat het de aanwezige ruimte beter gebruikt. Hier vind je geen ongebruikte woonruimte zoals bij al die grote gezinswoningen waar de kinderen het huis uit zijn. “En het geeft vooral zorgzame, betrokken en blije bewoners”, zegt Bernard.

Dat herkent Everto helemaal. Hij is al 17 jaar zo’n blije en betrokken bewoner. “Toen ik hier net kwam woonde, werd ik ziek. Mijn medebewoners zorgden goed voor me. Toen ik weer beter was, ben ik actief geworden. Ik ben allerlei technische klusjes gaan verrichten.” Everto heeft veel geleerd van het wonen op het ORKZ. Dat is weer zo’n voordeel van gemeenschappelijk wonen. Je kunt je talenten op allerlei manieren ontdekken en inzetten. Hij heeft zelfs een hot tub gebouwd in de oude stoomketelruimte waar iedereen gebruik van kan maken. “Kijk, daar is de bibliotheek van een oude bewoner. Hij was natuurkundige en liet zijn boeken achter. Ik lees regelmatig zijn boeken. Ze helpen me bij technische vraagstukken.”

Everto is nauw betrokken bij de bar die zich beneden in het pand bevindt. Daar is een prachtige ruimte waar optredens plaatsvinden. “De muzikanten vinden de akoestiek geweldig. Ze krijgen ook altijd de geluidsopnames mee. Dus komen ze graag spelen.” De bar is nu zo’n drie keer per week open. Iedereen is er welkom. Het is een begrip in de stad.

De oudste bewoner van het ORKZ is 70 en de jongste is 0 jaar. De wachtlijst telt zo’n twintig personen. Kandidaten moeten zich maandelijks herinschrijven en zo laten weten dat ze nog interesse hebben. De motivatiebrieven worden bewaard en als er plek is, kijken de bewoners van een afdeling met elkaar wie ze uitnodigen voor een hospiteeravond. Het complex is zo groot dat het ingedeeld is in ‘afdelingen’. Dat verwijst nog naar de afdelingen van het ziekenhuis. “Iedere afdeling heeft een eigen sfeer”, vertelt Fiona. Zij woont er inmiddels ruim 11 jaar. “Iedereen denkt dat hier veel studenten wonen, maar dat valt eigenlijk best mee.” Fiona is er trots op dat de logeerruimtes die er zijn onder andere gebruikt worden om onderdak te bieden aan vluchtelingen. Dat is één van de manieren waarop de bewoners gezamenlijk een concrete bijdrage leveren aan een betere samenleving.

De groep staat voor uitdagingen. Vooral op het gebied van onderhoud en verduurzaming moet er veel gebeuren. Momenteel wordt er nagedacht om een deel van deze taken aan de corporatie Nijestee over te laten. Deze corporatie is eigenaar van het complex. Daar merken de bewoners over het algemeen weinig van omdat ze het meeste zelf regelen. Dat bevalt uitstekend en past bij de visie van de bewoners rondom zelfwerkzaamheid. “Toch merken we dat sommigen, vaak jongere bewoners of degenen met een gezin, onvoldoende tijd hebben en het juist makkelijk vinden om sommige klussen uit te kunnen besteden. Maar de meningen zijn hierover nog verdeeld”, vertelt Everto. Een kleine groep kent het gebouw door en door, zoals hijzelf. Fiona merkt op dat sommige mensen moeite hebben om dingen uit handen te geven. “Het vertrouwen om los te laten, moet nog groeien.”

Aan het eind van de excursie was er gelegenheid om met elkaar in gesprek te gaan. Bewoners van het ORKZ, opbouwwerker Evert en medewerkers van Nijestee en de gemeente Groningen vertelden aan de deelnemers over hun inspanningen om tot een plan van aanpak te komen voor het ORKZ. De beoogde veranderingen duren lang bij zo’n grote groep. Ach, ze hebben de tijd. Het gebouw laat zien dat het de tand des tijds goed kan doorstaan. In al die jaren is er veel tot stand gebracht en telkens opnieuw is het gelukt om het een bruisend geheel te laten zijn. “De groep heeft veel energie en creativiteit getoond, ontzettend veel maatschappelijke waarde opgebouwd en door de jaren heen veel veerkracht laten zien”, aldus Bernard. Wij hebben er als bezoekers alle vertrouwen in dat er een mooie toekomst voor het ORKZ is weggelegd! 

Kijk voor meer informatie op orkz.net en cooplink.nl

Ook interessant / voor u geselecteerd

Doe mee met Wingo, de woon-bingo!
17 mei 2024

“Hoeveel verschillende collectieve woonvormen zijn er wel niet? Tiny houses, ecodorpen, senioren-groepen... en…

Lees Verder »
Tv-programma BinnensteBuiten, ambassadeur voor projecten Wederkerig Wonen
15 mei 2024

Geschreven door: Wim Kromwijk, directeur LaCoTA

LaCoTA, de Langer…

Lees Verder »
Woongemeenschap Loppukiri in Helsinki houdt bewoners vitaal
2 mei 2024

Vier Finse dames kwamen in 2000 op het idee om samen te gaan wonen. Zes jaar later…

Lees Verder »
Belemmeringen in wet- en regelgeving voor wooncoöperaties
1 mei 2024

Nederland is niet ingericht op wooncoöperaties. Dat blijkt uit het rapport ‘…

Lees Verder »
Woonzorgchallenge in Den Haag Zuidwest van start
30 april 2024

Twee teams bestaande uit ontwerpers en zorgprofessionals zijn geselecteerd voor deelname aan de…

Lees Verder »
Evaluatie Beschermd Wonen
26 april 2024

HevoFame is een landelijk opererende planontwikkelaar, gespecialiseerd in het ontwikkelen van woonconcepten…

Lees Verder »
Van solo naar samen. Collectief wonen, iets voor jou?
22 april 2024

De provincie Gelderland heeft een werkboek gemaakt voor mensen die interesse hebben in collectief wonen. In dit…

Lees Verder »
GemeenschappelijkWonenDag 2024 in de Week van het Wederkerig Wonen
19 april 2024

Woongemeenschappen die zijn aangesloten bij de Vereniging Gemeenschappelijk Wonen en…

Lees Verder »
Burenhulp en/of mantelzorg in woongemeenschappen
12 april 2024

Een boodschap doen, soep langsbrengen of iemand naar de huisarts brengen. Dat is wat…

Lees Verder »
Gemeente Den Haag biedt ruimte aan innovatieve woonvormen
11 april 2024

De gemeente Den Haag gaat de komende jaren nieuwe innovatieve woonconcepten in Den…

Lees Verder »
Duurzaam samen oud worden
4 april 2024

Een middagje in Olst brengt ons, excursiedeelnemers, een hele mooie mix tussen omzien naar elkaar, samen ouder…

Lees Verder »
Zo Willen Wedde, Vriescheloo en Veelerveen Wonen
29 maart 2024

‘Zo Willen Wij Wonen’ is een netwerk van wooninitiatieven in Groningen die kennis en ervaring delen met elkaar…

Lees Verder »
Wooncoöperatie De Bonte Hulst vaart wel bij expertise
28 maart 2024

Wooncoöperaties zijn dé duurzame woonvormen voor de toekomst, zegt Thelma Boas. Zij is aangesloten bij de…

Lees Verder »
Kloostervelden: van instellingsterrein naar inclusieve woonwijk
19 maart 2024

De ‘Woondroom Kloostervelden’, een inclusieve woonwijk in het Brabantse Sterksel, is…

Lees Verder »
Burgerinitiatieven op het platteland
18 maart 2024

Onlangs verscheen het vernieuwde digitale magazine van Stedebouw & Architectuur. In deze editie zijn…

Lees Verder »
Top 10 kerken en kloosters
15 maart 2024

Onlangs verscheen het vernieuwde digitale magazine van Stedebouw & Architectuur. In deze editie zijn…

Lees Verder »
Samen onder één dak
14 maart 2024

Vorige maand ben ik begonnen als de kwartiermaker bij Stichting Thuis in Welzijn. Je weet wel: de organisatie…

Lees Verder »
De kracht van verbeelding bij herbestemming zorgvastgoed
14 maart 2024

"Iedereen kan een huis bouwen", aldus Noël Josemans. Hij bouwde zelf zijn eigen huis; geheel van afval. “Gewoon…

Lees Verder »
Haast maken met nieuwe woonvormen voor ouderen
11 maart 2024

Met het toegewijde team ‘senioren en zorg’ richt AM zich op het ontwikkelen van…

Lees Verder »
GeWoon Thuis in Blericks seniorencomplex Ruysdonck
4 maart 2024

Dat moet anders, dacht woningcorporatie Woonwenz bij het zien van zoveel…

Lees Verder »

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.