Vergrijzing en ouderenzorg: stip op de horizon

Henk Geene

Gastblogger Henk Geene schreef eerder op de site van ZorgSaamWonen over de voorzorgcirkels. Hij zal de komende zomerperiode middels gastblogs zijn gedachten laten gaan over vergrijzing en ouderenzorg. Hierbij de tweede uit de reeks.

De vergrijzing van Nederland en de gevolgen daarvan voor ons allemaal, zijn sinds kort een wekelijks item in de landelijke media. Het dringt tot de mensen door dat we met een nieuwe crisis te maken hebben.  

Op steeds meer plaatsen in het land worden initiatieven ontwikkeld om de gevolgen van de vergrijzing op te vangen. Dit is hard nodig omdat het personeelstekort in de thuiszorg jaarlijks zal toenemen. Met name thuiswonende ouderen zullen dit aan den lijve gaan ervaren. In 2021 ontwikkelde ik het concept van de “voorzorgcirkels”. In de voorzorgcirkels staan twee elementen centraal: gezonde vitale ouderen helpen zorgbehoeftige ouderen en hulpvraag en hulpaanbod wordt in onderling overleg op elkaar afgestemd.

Op dit moment ontstaan er in Nederland interessante varianten op de voorzorgcirkels. Twee voorbeelden wil ik hier toelichten.

In een dorp van 17.000 inwoners in Brabant, heeft de plaatselijke zorgcoöperatie een “zorgcirkel voor kortdurende hulp” opgericht. Inwoners kunnen hulp krijgen voor een maximale periode van één maand.  De hulp wordt gegeven door leden van de zorgcoöperatie die bereid zijn minimaal één dag per maand beschikbaar te zijn voor de hulpvrager. Veertig leden hebben zich aangemeld. Beschikbaar zijn wil niet zeggen dat de hulpvrager een beroep doet op de hulpverlener, de hulpvrager weet in ieder geval dat er elke dag iemand beschikbaar is. Het is een prachtig initiatief.

In een ander dorp heeft men een telefoondienst opgericht. Mensen in het dorp die hulp nodig hebben, kunnen contact opnemen met de telefoondienst. Zeven inwoners zijn bereid om elk één dag per week de telefoondienst te bemensen. Dertig andere inwoners hebben zich aangemeld als hulpverlener en hun hulp is geïnventariseerd. Degene die de telefoondienst bemenst, koppelt de hulpvraag aan de hulpverlener. Ook dit is een voorbeeld van een prachtig initiatief. 

Bij deze twee initiatieven vallen een paar zaken op als je ze vergelijkt met de voorzorgcirkels. Beide initiatieven laten zien dat de initiatiefnemers een voorzichtige start maken. Het gaat in beide gevallen om kleine, eenvoudige hulpvragen. Als start is dit een goed uitgangspunt. Beter voorzichtig beginnen dan afschrikken met zware verzorgingsafspraken met hulpbehoeftigen. Ook is het prima om met directe hulpvragen te starten in plaats van met voorzorgsmaatregelen.

In het geval van voorzorgcirkels is er sprake van een preventieve actie: men treft maatregelen “voor het geval dat”, uit voorzorg dus. Als je de tachtig gepasseerd bent, ben je kwetsbaarder dan wanneer je vijftig bent. Er kan je zomaar plotseling iets overkomen. Hetzelfde geldt voor hulp in plaats van zorg. De voorzorgcirkel heet mede zo, omdat het zorgen voor elkaar en zorg hebben om elkaar centraler komt te staan naarmate je ouder wordt. 

Het aantal zorgafhankelijke ouderen gaat als gevolg van de vergrijzing verdubbelen, terwijl er geen thuiszorg personeel bij zal komen. Dat betekent een verschraling van de thuiszorg. Als ouderen moeten we ons dus voorbereiden op zorgtaken: iemand helpen om steunkousen aan te trekken, ouderen uit en in bed helpen, iemand naar het toilet brengen, et cetera. Als je wil weten wat er op ons afkomt, moet je kijken naar de laatste twee jaar van het leven van ouderen. Dan wordt duidelijk wat ouderen zelf niet meer kunnen en wat wij als gezonde, vitale ouderen over moeten nemen. Dat is de stip op de horizon, daarop zullen we moeten voorsorteren. De puur lichamelijke zorg zal voorlopig nog wel door de thuiszorg gedaan worden, maar al het andere zullen wij in onderling overleg over moeten nemen. Het is niet anders. 

Lees ook de eerder verschenen blogs van Henk Geene: 

 

Ook interessant / voor u geselecteerd

Samenwerking tussen woningcorporaties en zorgorganisaties
22 januari 2024

Woningcorporatie Wooncompagnie in Hoorn heeft het voortouw genomen om voormalig verpleeghuis De Meermin in Edam…

Lees Verder »
Huwelijk van wonen, zorg en welzijn – publicatie 5
11 januari 2024

“Wat betekent ‘scheiden van wonen en zorg’ voor onze organisatie?” Met die vraag worstelen vrijwel alle…

Lees Verder »
Lunchlezing DOS: Zorgaanbod verdubbeld in eerste pilots
23 november 2023

Meer inzet uit een informele schil betekent dat je met dezelfde zorgmedewerkers meer mensen kunt helpen. Dat is…

Lees Verder »
Een terugblik op 40 jaar mantelzorgbeleid
22 november 2023

Rick Kwekkeboom is werkzaam als lector Langdurige zorg en ondersteuning bij de Hogeschool van Amsterdam en…

Lees Verder »
Op naar één wijkwinkel
5 september 2023

Martin Bleijenburg, partner bij adviesbureau voor woningmarkt en leefomgeving Companen, heeft al in heel wat…

Lees Verder »
Eerste Mantelzorghof in Utrecht
5 september 2023

Volgend jaar zomer zal het ongeveer wel klaar zijn: het eerste mantelzorghofje in Utrecht van corporatie Woonin…

Lees Verder »
Huwelijk van wonen, zorg en welzijn – publicatie 3
4 september 2023

Dit jaar staat voor AAG volledig in het teken van dit thema: scheiden van wonen en zorg, (verpleeg)zorg thuis (…

Lees Verder »
Osdorperhof: naar een Lang Leven Thuisflat in Amsterdam
16 augustus 2023

Ans en Leo Schrader wonen sinds acht jaar in Osdorperhof, een appartementencomplex voor 55-plussers. Al gauw…

Lees Verder »
Zelfdestructie van de verpleeghuiszorg
24 juli 2023

Gastblogger Henk Geene schreef eerder op de site van ZorgSaamWonen over de voorzorgcirkels. Hij zal de komende…

Lees Verder »
Ideeënbundel Beproefde formules, gedurfde experimenten
19 juli 2023

Er zijn in het land talloze voorbeelden van sociaal werk, zorgorganisaties, woningcorporaties en andere…

Lees Verder »
Voortgang programma WOZO: 'urgentie groeit'
4 juli 2023

Conny Helder, minister voor Langdurige Zorg en Sport, heeft op 3 juli 2023 de Tweede kamer geïnformeerd over de…

Lees Verder »
Hoe meer ouderen hoe beter
3 juli 2023

Gastblogger Henk Geene schreef eerder op de site van ZorgSaamWonen over de voorzorgcirkels…

Lees Verder »
Naar een wereldwijk in Hengelo
27 juni 2023

Hebben ouderen met een migratieachtergrond in Hengelo behoefte aan woonzorgvoorzieningen? Deze vraag heeft…

Lees Verder »
Nieuw magazine Van Wijnen over heden en toekomst van zorgvastgoed
20 juni 2023

Samen bouwen aan ruimte voor een beter leven'. Dat is waar Van Wijnen, partner van ZorgSaamWonen, voor staat.…

Lees Verder »
Woonzorg Flevoland ziet belang van de community
1 juni 2023

Buiten Excel-bestanden om nadenken over en werken aan zogenaamde drempelloze zorgproducten. Dat is wat Woonzorg…

Lees Verder »
Het leven staat centraal, niet de zorg
23 mei 2023

Goed oud worden (in de regio) is een uitdaging waar jeugdliefdes Driezorg en Zonnehuisgroep IJssel-Vecht graag…

Lees Verder »
Community building: geen doel of middel, maar werkwoord
16 mei 2023

Mensen willen samen wonen, samen zijn en samen dingen doen. Die context vereist ruimte, tijd en blijvende (…

Lees Verder »
LATT: waar kinderen en ouders buren worden
2 mei 2023

De ouders van de verstandelijk en meervoudig beperkte Simon hebben een eigen woonconcept uitgewerkt, LATT (…

Lees Verder »
'VPT in de wijk' gaat over meer dan zorg alleen
19 april 2023

Langdurige zorg in de eigen woning geleverd krijgen. Dat kan met het Volledig Pakket Thuis (VPT) in de wijk.…

Lees Verder »
Het Nonna-netwerk: de ouderenzorg van de toekomst in Nijmegen
14 april 2023

Wat heeft de ouder wordende mens nu en in de toekomst daadwerkelijk nodig? Hoe kunnen zorgorganisaties meer '…

Lees Verder »