Het oude Zuiderschans in Den Bosch stond lang leeg en voldeed niet meer aan de actuele standaarden. Het nieuwe pand werd onlangs geopend en heet nu ‘Wij zijn Zuiderschans’. De verbouw is samen met woningcorporatie Zayaz en zorgorganisatie Van Neynsel ontwikkeld door KAW.

De zorg is fors aan het veranderen. Niet alleen blijft de zorgvraag door de vergrijzing toenemen, ook het vinden van voldoende personeel wordt steeds moeilijker. Mensen met een zorgvraag dienen langer thuis te wonen en daardoor verandert ook het samenspel van wonen met zorg. Er is meer behoefte aan zelfstandige zorgproof-woningen en woonvormen waar intramurale zorg geboden kan worden.

Aanpasbaarheid

Senioren kunnen nu in Wij zijn Zuiderschans zelfstandig wonen met zorg letterlijk naast de voordeur. Op het centrale plein is ruimte voor ontmoeting met familie, vrienden, buurtbewoners en vrijwilligers. In de speciaal ingerichte groepswoningen met 44 studio’s wonen mensen met dementie.

Naast de aanpasbaarheid was inpasbaarheid ook een groot vraagstuk voor de ontwerpers. Hoe krijg je het gewenste programma ingepast binnen deze locatie in de bestaande wijk? De driehoekige kavel was een uitdaging, maar het bleek mogelijk om een gelaagd gebouw te maken. Daardoor sluit de maatvoering goed aan op de omliggende bebouwing en kan er grotendeels op eigen terrein worden geparkeerd.

Het gebouw is zo opgezet dat toekomstige veranderingen in de zorg ook makkelijk zijn door te voeren. Zo zijn er bijvoorbeeld weinig installaties in de wanden en vloeren aangebracht. Het zorgcluster is verder zo ontworpen dat de woningen ook weer kunnen dienen als reguliere sociale huurwoningen.

Stad

Het ontwerp en de visie van KAW sloot goed aan bij de wensen van Zayaz en Van Neynsel. Het architecten- en adviesbureau creëerde verschillende belevingswerelden voor verschillende bewonersgroepen. Zo kunnen mensen in de tuin genieten van groen en tuinieren of in het hof een beschut plekje zoeken. Op het overdekte plein vind je diverse voorzieningen, zodat het een klein stukje stad is geworden. Verder combineert dit zorgontwerp van KAW vrijheid met veiligheid.

Zayaz, de eigenaar van het gebouw, stelde haar doelen aan de hand van principes van The Naturel Step. Samen met KAW werden die ambities verder geconcretiseerd. Dit resulteerde onder andere in een gebouw dat grotendeels droog en demontabel gebouwd is.

Verbinding met de buurt

Wij zijn Zuiderschans is volledig ingericht om het maken van contact en verbinding te vergemakkelijken. KAW creëerde voor deze doelen verschillende ruimtes voor binnen en buiten. De buitenkant is stedelijk, terwijl binnen beschutte, vriendelijke plekken zijn. Door een open dialoog met de buurt en actief met hen in gesprek te gaan tijdens het ontwerpproces, kwamen diverse wensen naar voren. Het gebouw mocht niet hoger worden dan het vorige worden, de hoeveelheid bomen moesten bewaard blijven en de buurt wilde graag zo min mogelijk last hebben van de nieuwe verlichting die aangebracht gaat worden.

De voordeuren van de mensen met dementie komen uit in de algemene, beschermde omgeving, waar allerlei sociaal-culturele voorzieningen aanwezig (zullen) zijn. Op het centrale plein is steeds weer wat nieuws te beleven. Zo vormt Wij zijn Zuiderschans een plek in de wijk, waar samen geleefd wordt.

Verbinders

Zayaz en Van Neynsel ontwikkelden samen met Butterfly Effect een vernieuwend zorgconcept. Zo wonen nu in acht van de appartementen zogeheten ‘buurtverbinders’. Dit zijn gewone bewoners, van jong tot oud, die zich twee dagdelen in de week inzetten voor hun buren. Het gaat hierbij om contacten en zorgen voor elkaar; of dit nu georganiseerd of toevallig is.
De ‘verbinders’ doen dit onder andere door workshops, wandelingen of het organiseren van het kerstdiner. Soms is het echter ook gewoon een kwestie van een luisterend oor bieden. De buurtverbinders worden ondersteund door een community coach. De druk op het zorgpersoneel vermindert hierdoor en tegelijkertijd is er zo meer aandacht voor de bewoners en de gemeenschap.

De Zuiderschans in Den Bosch stond lang leeg, maar brengt nu betaalbaar wonen en zorg terug in de wijk. De 83 sociale huurappartementen voor 65-plussers en vier groepswoningen met in totaal 44 studio’s vormen een nieuw thuis voor mensen met en zonder verschillende hulp- en/of zorgvragen, nu en in de toekomst.

Bekijk ook:

Lees ook: Samen een community vormen

Bron: KAW
Fotografie: Stijn Spoelstra