Zelfdestructie van de verpleeghuiszorg

Foto: Henk Geene

Gastblogger Henk Geene schreef eerder op de site van ZorgSaamWonen over de voorzorgcirkels. Hij zal de komende zomerperiode middels gastblogs zijn gedachten laten gaan over vergrijzing en ouderenzorg. Hierbij de vierde uit de reeks.

In Nederland hebben we veel burgerinitiatieven die zich bezig houden met ouderenzorg. Deze initiatieven opereren niet binnen de drie financiële zorgstelsels, zijnde Wet Maatschappelijke Ondersteuning(WMO), Zorgverzekeringswet(ZW) en Wet Langdurige Zorg (WLZ). Ze zijn actief buiten deze zorgstelsels om. Beter gezegd: ze gaan vooraf aan de drie zorgstelsels. Natuurlijk hebben ze raakvlakken met de genoemde zorgstelsels en werken ze ook met de drie stelsels samen, maar ze hebben geen verantwoordingsplicht richting de drie stelsels. Ze kunnen vanuit de drie stelsels daarom ook niet ter verantwoording geroepen worden. Het werken buiten de stelsels heb ik ervaren als een verademing. Ik heb er vele uren in doorgebracht.

De afgelopen veertig jaar hebben we bijna alles in onze maatschappij geïnstitutionaliseerd. Er werd een overdaad aan structuur gecreëerd. Alles werd geregeld, ingebed en vastgelegd. Alles kreeg een plekkie en werd door middel van wet- en regelgeving in beton gegoten. Dit leidt nu tot rampzalige situaties, onder meer in de verpleeghuiszorg.

De vergrijzing van Nederland en de gevolgen daarvan voor ons allemaal, zijn sinds kort wekelijks een item in de landelijke media. Het dringt bij de door mensen dat we met een nieuwe crisis te maken hebben. Onze regering heeft onlangs besloten dat het personeelsbestand in de zorg niet meer mag toenemen. Één op de zes werkenden in Nederland werkt in de zorg en dat is dus het maximale volgens de regering. Ik ben het met dit standpunt eens, ondanks het gegeven dat de vergrijzing de komende jaren zich gaat verdubbelen. In alle sectoren van onze maatschappij komen we werknemers te kort. Dat gegeven alleen leidt op dit moment al tot een economische terugval.

Zij-instromers in het verpleeghuis

Hoe houden we de zorg gaande en staande gezien bovenstaande werkelijkheid. 
Het is algemeen bekend dat het vasthouden van ingestroomd personeel in de zorg een groot probleem is. Het percentage nieuwe medewerkers dat binnen twee jaar de zorg verlaat, is groot. Evenals het percentage vaste medewerkers dat de zorg verlaat om terug te komen als ZZP'er met alle problemen van dien.

Wat betreft de  verpleeghuisbedden, is er sprake van een groot tekort.  Er staan landelijk ruim 22.000 mensen op de wachtlijsten van verpleeghuizen. Het duurt niet lang meer of er sterven meer mensen op de wachtlijsten dan in de verpleeghuizen zelf. De gemiddelde verblijfsduur in het klassieke verpleeghuis gaat momenteel richting de vijf maanden. Dat betekent dat verpleeghuizen steeds meer gaan lijken op hospices. In hospices werken voornamelijk vrijwilligers. Ouderen die drie jaar geleden werden opgenomen in een verpleeghuis, zouden die indicatie op dit moment niet meer krijgen: ze zouden nog een tijd thuis blijven wonen. De afgelopen jaren is de voordeur van het verpleeghuis steeds meer dichtgetimmerd.

Tot het einde van je leven thuis blijven wonen: is het beleid van de Rijksoverheid. De thuissituatie van ouderen wordt weliswaar ondersteund door de thuiszorg, waar de medewerkers met ziel en zaligheid opkomen voor de ouderen, maar het merendeel van het ‘werk’ wordt verzet door partner, kinderen, familie, buren en  kennissen. Ook hier is, net als in de hospices, sprake van vrijwilligers. Voor alle vrijwilligers in de hospices en rond zorgbehoeftige, thuiswonende ouderen, geldt dat ze niet aan allerlei opleidingseisen hoeven te voldoen. Je gaat niet eerst een cursus volgen als je als vrijwilliger in het hospice wil gaan werken of af en toe inspringt bij een zorgbehoeftige, thuiswonende oudere.  

De verpleeghuizen worden steeds meer instituten waarbinnen de bewoners met zachte hand begeleid worden naar de dood. Er is geen sprake meer van ”cure”, maar enkel van “care”. Een gezellige, zorgzame sfeer met zo min mogelijk gedoe. Probeer het nog een paar maanden gezellig te houden met elkaar, is het parool. Hierbij horen medewerkers met een zorgattitude, medewerkers die behulpzaam willen zijn en medewerkers die zorgzaam zijn. Een verpleeghuis is geen ziekenhuis waar kennis en kunde vereisten zijn. In het verpleeghuis gaat het om een ‘verzorgende instelling van de medewerkers’.

Maar wat zien we als zij-instromers zich melden om te gaan werken in het verpleeghuis? Ze zijn verplicht een opleiding te volgen om later ook in salaris mee te kunnen groeien. Als je als helpende begint, kun je alleen na een opleiding verzorgende worden en in een hoger salarisschaal ingeschaald worden. Daar zit een groot probleem. Zowel jongere zij-instromers als oudere maken een heel bewuste keuze om met zorgbehoeftige ouderen in het verpleeghuis te gaan werken. Met name de oudere instromers hebben middels voorgaande werksituaties een salarisniveau bereikt dat doorgaans hoger ligt dan het startsalaris in een verpleeghuis. Willen ze dat hogere salaris bereiken, moeten ze aan allerlei opleidingseisen voldoen. Daar heeft niet iedere oudere zij-instromer zin in en haakt af.

Opleidingseisen

Waarom die zware opleidingseisen? Die zijn er toch ook niet voor de vrijwilligers in de hospices en ook niet voor de ondersteuners van thuiswonende ouderen? Laat varen die opleidingseisen. Laat zij-instromers beginnen als helpende en laat ze middels interne, praktische trainingen doorstromen naar verzorgende. Hun salaris kan zo in de buurt komen van het salaris dat ze verdienden buiten de zorg. Het zal de uitstroom van nieuw personeel binnen twee jaar verminderen. Wacht niet totdat je door personeelsgebrek gedwongen wordt je opleidingseisen te verzachten, omdat velen dan al zijn afgehaakt.

Beste verpleeghuisdirecties: treedt uit je eigen systeem, kijk nuchter naar de nieuwe werkelijkheid. Je verwacht van zij-instromers iets dat de maatschappij niet verwacht van vrijwilligers in de hospices en niet van mantelzorgers in de thuissituatie. Zij-instromers hebben veel levenservaring opgedaan. Ze hebben veelal ouders die ook al tot de oudere generatie gerekend worden. Zij hebben al met het bijltje gehakt en dat steeds zonder aan allerlei opleidingseisen te voldoen. 

Beste verpleeghuisdirecties: stop met die opleidingsgekkigheid, maak gebruik van de levenservaring van zij-instromers. Maak gebruik van hun zorgattitude. Geld is blijkbaar hier het probleem niet, want als ze wel aan de opleidingseisen voldoen groeit het salaris door. Het geld is er dus. Laat iedere zij-instromer die in de dagelijkse praktijk heeft laten zien een meerwaarde te zijn voor de opgenomen ouderen, in salaris meegroeien. Het kost geen cent meer dan wanneer ze wel aan de opleidingseisen voldaan zouden hebben. 
 

Ook interessant / voor u geselecteerd

Woonvormen senioren Zuid-Holland (SRW), subsidie
19 februari 2024

Alle gemeenten in Zuid-Holland kunnen een aanvraag indienen voor een bijdrage uit de Subsidieregeling…

Lees Verder »
Provincie helpt collectieve wooninitiatieven in Drenthe op weg
11 december 2023

Groepen inwoners van Drenthe met concrete ideeën voor een nieuwe kleinschalige woonvorm, kunnen hiervoor een…

Lees Verder »
Een terugblik op 40 jaar mantelzorgbeleid
22 november 2023

Rick Kwekkeboom is werkzaam als lector Langdurige zorg en ondersteuning bij de Hogeschool van Amsterdam en…

Lees Verder »
Eerste bevindingen nieuw zorgconcept VanThuisUit
20 september 2023

Ouderenorganisatie TanteLouise en CZ zorgkantoor openden 1 juni 2022 het nieuwe zorgconcept VanThuisUit. Een…

Lees Verder »
Eerste Mantelzorghof in Utrecht
5 september 2023

Volgend jaar zomer zal het ongeveer wel klaar zijn: het eerste mantelzorghofje in Utrecht van corporatie Woonin…

Lees Verder »
Osdorperhof: naar een Lang Leven Thuisflat in Amsterdam
16 augustus 2023

Ans en Leo Schrader wonen sinds acht jaar in Osdorperhof, een appartementencomplex voor 55-plussers. Al gauw…

Lees Verder »
De NS nam de verkeerde afslag: de “ieder voor zich maatschappij”
7 augustus 2023

Gastblogger Henk Geene schreef eerder op de site van ZorgSaamWonen over de voorzorgcirkels. Hij zal de komende…

Lees Verder »
Vergrijzing en ouderenzorg: stip op de horizon
10 juli 2023

Gastblogger Henk Geene schreef eerder op de site van ZorgSaamWonen over de voorzorgcirkels. Hij zal de komende…

Lees Verder »
Voortgang programma WOZO: 'urgentie groeit'
4 juli 2023

Conny Helder, minister voor Langdurige Zorg en Sport, heeft op 3 juli 2023 de Tweede kamer geïnformeerd over de…

Lees Verder »
Hoe meer ouderen hoe beter
3 juli 2023

Gastblogger Henk Geene schreef eerder op de site van ZorgSaamWonen over de voorzorgcirkels…

Lees Verder »
Naar een wereldwijk in Hengelo
27 juni 2023

Hebben ouderen met een migratieachtergrond in Hengelo behoefte aan woonzorgvoorzieningen? Deze vraag heeft…

Lees Verder »
De Raad van Ouderen komt met advies 'Zorgen om de ouderenzorg'
16 juni 2023

De Raad van Ouderen heeft opnieuw een advies uitgebracht. Met dit advies geeft de Raad een vervolg op haar…

Lees Verder »
Eigenaarschap van plekken als basis voor preventie
7 juni 2023

Preventie en gezondheid is het thema van ons eerste digimagazine van 2023.  De kracht van ZorgSaamWonen-partner…

Lees Verder »
Woonzorg Flevoland ziet belang van de community
1 juni 2023

Buiten Excel-bestanden om nadenken over en werken aan zogenaamde drempelloze zorgproducten. Dat is wat Woonzorg…

Lees Verder »
‘We moeten nu voldoende betaalbare woningen realiseren met zorg nabij’
26 mei 2023

Hans Adriani was jarenlang het gezicht van de Taskforce Wonen en Zorg. Sinds 1 mei 2023 is er een opvolger van…

Lees Verder »
Subsidie voor huisvesting kwetsbare groepen
24 mei 2023

Mensen in een kwetsbare positie kunnen bij het zoeken naar een woning vanaf 30 mei gebruik maken van de…

Lees Verder »
Het leven staat centraal, niet de zorg
23 mei 2023

Goed oud worden (in de regio) is een uitdaging waar jeugdliefdes Driezorg en Zonnehuisgroep IJssel-Vecht graag…

Lees Verder »
Bundel 'Zorgzame buurten' trotseert het systeem
17 mei 2023

De bundel ‘Zorgzame buurten’, met daarin vijftien inspirerende initiatieven die het systeem trotseren en…

Lees Verder »
Community building: geen doel of middel, maar werkwoord
16 mei 2023

Mensen willen samen wonen, samen zijn en samen dingen doen. Die context vereist ruimte, tijd en blijvende (…

Lees Verder »
Digimagazine ZorgSaamWonen #1 2023
15 mei 2023

Preventieve gezondheid is essentieel om de opgaves waar we voor staan in de ouderenzorg behapbaar te maken en…

Lees Verder »

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.