Auteur Yvonne Witter, sociaal gerontoloog

Het project is vanaf het prille begin jarenlang begeleid door zelfstandig adviseur Guido de Ruiter. "Dit is één van de mooiste projecten die ik ooit heb begeleid doordat de positieve impact op kwetsbare mensen zo enorm groot is", zegt De Ruiter. Aanvankelijk als kwartiermaker bij Laurens Wonen heeft Bob Janse als projectleider sociale innovatie dagelijks intensief inhoud gegeven aan de door corporatie Laurens Wonen beoogde ontwikkeling.

Meedoen en meetellen
In het complex wonen 66 huurders, een mix van sociaal-maatschappelijk en financieel kwetsbare en minder kwetsbare mensen. Een deel is nog verpleeghuis met nog zo’n 170 bewoners. Jongeren en ouderen wonen samen in het complex. Per etage zijn er gemiddeld 16 woningen met telkens één gemeenschappelijke huiskamer. Huurders huren een studio en zetten zich minimaal 10 uur per maand in voor de andere bewoners, het gebouw of het concept. Zij betalen € 400,- per maand inclusief servicekosten en energie.

Het motto van Samen & Anders is dat meedoen en meetellen bijdraagt aan welbevinden. Iedereen heeft zijn eigen kracht en kan op diverse vlakken iets betekenen voor een ander. Via Pameijer, een organisatie die werkt voor mensen met een verstandelijke beperking, werken mensen in het restaurant, de facilitaire dienstverlening en de huishouding.

Ondernemers in Samen & Anders
In Samen & Anders hebben ondernemers hun plek gevonden, zoals een kledingherstelbedrijf, haarstyling, een scholingsorganisatie voor taallessen voor nieuwkomers. Huurders runnen maatschappelijke ondernemingen (kledingbank, pop-up kerstwinkel, museum, brocanterie, de kunstlift en de buurttuin).

Het gebouw is open voor iedereen. Dit is ook een spanningsveld tussen hospitality versus veiligheid en voor de organisatie een continue aandachtspunt Samen & Anders creëert een fijn woon- en leefklimaat voor kwetsbare mensen waardoor iedereen meedoet.

1 euro Samen & Anders bespaart er 4
De Ruiter: "Gemiddeld vindt er per maand 600 uur hulp gebaseerd op wederkerigheid plaats. Dat is per jaar 7.200 uur en heeft een waarde van ruim € 100.000,- per jaar , als je uitgaat van een uurloon van € 15,-‘. Er is een Maatschappelijke Kosten-Baten Analyse gemaakt via het beproefde instrument van de effectencalculator. Hiermee is gekeken naar het maatschappelijke én financiële effect van het concept Samen & Anders. ‘We hebben at random met 13 huurders en voormalige huurders uitgebreid gesproken en een inschatting gemaakt hoe hu leven zou zijn gelopen zonder Samen & Anders. Zo zijn er drie situaties inzichtelijk gemaakt, namelijk een de huidige (Samen & Anders) situatie, de (fictieve) wonen situatie en de (fictieve) niet wonen situatie."

"Opvallend was dat we veel enthousiaste huurders hebben gesproken die met trots terugblikken op hun levensperiode met Samen & Anders", vertelt De Ruiter. Door de gemeente is (door een senior WMO-consulent) een inschatting gemaakt van WMO-ondersteuning en uitkeringen. Daarnaast is een inschatting gedaan welke andere ondersteuning de huurders nodig zouden hebben als zij niet binnen Samen & Anders betrokken zouden zijn.

De effectencalculator laat zien dat er door Samen & Anders een jaarlijkse besparing van ongeveer 1,9 miljoen euro plaatsvindt. "Dit betekent dat iedere euro in Samen & Anders een besparing oplevert van ruim 4 euro in maatschappelijke uitgaven elders", zegt Janse.

Gekend, erkend en herkend
Gekend, erkend en herkend worden: deze belangrijke waarden zijn volgens Janse cruciaal. ‘Want als je er voor andere bent, ben je er zelf ook! Daarbij is ook nog de kwaliteit van leven van mensen gestegen: van een 4,3 naar een 8,5." Het concept levert dus een bijdrage aan de kwaliteit van leven van de bewoners én het bespaart enorm veel kosten. En toch blijkt het een hele uitdaging om te komen tot structurele financiering.

We moeten naar een andere manier van financieren
Janse: "Laurens Wonen heeft andere manieren van financiering nodig om het concept Samen & Anders te continueren." Uit de gesprekken met de huurders blijkt dat zij veel meer contacten hebben met anderen, zowel binnen als buiten het complex. Zij zijn financieel redzamer geworden door Samen & Anders. Huurders geven aan dat zij veilig voelen omdat ze weten dat er burenhulp nabij is. Dat komt hun mentale rust ten goede. Het welbevinden is enorm gestegen. Een mooier compliment kunnen huurders je niet geven.

We moeten toe naar een andere manier van financieren, benadrukken Janse en De Ruiter in koor: “Binnen Samen & Anders past bijvoorbeeld een vorm van populatiebekostiging waarmee de zelfredzaamheid en eigen kracht van de huurders gefaciliteerd wordt als voorliggende financiering voor individuele (WMO indicaties. Dat is niet in alle gevallen toereikend, maar wel in heel veel situaties!”