Een sterk vergrijzende gemeente, ouderen die  vaak in te grote woningen wonen en jongeren die slecht aan een (betaalbare) woning kunnen komen. Dat moet toch anders kunnen, dacht Amanda Schiltmans. Zij begon vijf jaar geleden in het vergrijsde dorp Son en Breugel met het initiatief Stichting Statiegeld op Jeugd (SOJ).  De stichting zet zich in om betaalbaar wonen, huur en/of koop, mogelijk te maken voor jongvolwassenen. Het idee is om grote woningen kadastraal te splitsen zodat er twee woningen zijn. De ouderen blijft op de benedenverdieping wonen en de jongeren boven, in het gesplitste deel. Vaak is dit een woonunit van ongeveer 50m2, maar er zijn woningen waarbij deze oppervlakte groter kan zijn. De unit bestaat uit een woonkamer met open keuken, een aparte slaapkamer, badkamer met douche, toilet en wasmachine aansluiting. 

De unit heeft een eigen opgang dus er is privacy voor de jongere en de oudere. Het is wel de bedoeling dat ze goede buur zijn voor elkaar. Met elkaar een praatje maken, klusjes voor elkaar doen. ‘Er moet dus wel een klik zijn tussen de bewoners, zegt Schiltmans’. ‘Een deel van de huur van de jongeren wordt omgezet in een spaarvorm, een soort ‘statiegeld pot’. Doordat de jongeren ‘hulptaken’ verrichten voor de senioren, mag daar wel iets tegenover staan. Een deel van de huur wordt gespaard voor deze jongvolwassenen.

“Normaal ben je al je huur kwijt, maar op deze manier vloeit er iets terug”, zegt Schiltmans. Dit spaargeld komt vrij als er een koopcontract overlegd kan worden en als zij uiteindelijk zelf een woning willen kopen. Een huis kopen is niet voor iedereen weggelegd, jongeren die een reguliere huurwoning gaan betrekken en een huurovereenkomst voor onbepaalde tijd kunnen overleggen, kunnen het bedrag gebruiken voor stoffering van het huis. De stichting wil activiteiten gaan organiseren en samenwerken met onder meer het bedrijfsleven om deze pot te laten groeien. ‘Het is voor jongeren anders geen doen meer om een woning te kopen. De prijzen zijn enorm gestegen, de hypotheek regels zijn aangescherpt door de banken en de studieschulden, die flink kunnen oplopen, maken dat het kopen van een huis of appartement onmogelijk is voor deze starters op de woningmarkt. Daar kan ik me echt boos op maken. Statiegeld op Jeugd ontwikkelt daarom de nieuwe woonunit in het sociale of middenhuursegment ’

Voor ouderen is het fijn om te kunnen blijven wonen in de vertrouwde buurt. ‘Vaak kunnen zij moeilijk verhuizen omdat er geen alternatieven zijn. Ook gaan zij bij een verhuizing naar een andere woning vaak veel meer betalen. Dit is een kans om lekker thuis te blijven wonen, in de eigen vertrouwden omgeving met hulp nabij.’ Het klinkt makkelijk. Toch gaat het niet vanzelf. ‘We komen veel beren op de weg tegen’, zegt Schiltmans. Gemeenten en ook bewoners zelf denken dat splitsen niet kan. Maar het kan echt. Al moest er in Son en Breugel wel een raadsbesluit over genomen worden. We moeten tegen de nodige vooroordelen opboksen want zolang er geen geslaagde pilot is, blijft iedereen op elkaar wachten.  Maar het gaat lukken.  Er loopt er een pilot met een ouder echtpaar dat hun koopwoning wil splitsen. En al twee corporaties uit de regio Eindhoven gaan ermee aan de slag, namelijk corporaties ‘thuis en Woonbedrijf. ‘Woonbedrijf heeft een inventarisatie gedaan van 12.500  woningen en wil zelfs 75 woningen per jaar op basis van dit idee aanpakken.’ 

Een mooie bijvangst is dat jongeren die na hun studie terug willen keren naar hun geboorteplek met deze oplossing de mogelijkheid krijgen. Nu is dat door de krappe woningmarkt niet mogelijk, terwijl het wel belangrijk is voor dorpen om een gemixte bevolkingssamenstelling te hebben. Schiltmans gaat dolgraag met haar idee de boer op. Ook elders in Nederland zijn dorpen en wijken met een vergelijkbaar profiel als Son en Breugel. Haar idee is zeker niet de enige oplossing om langer thuis te blijven wonen en de jeugd een kans te geven maar het is wel een oplossing die een plekje verdient tussen alle andere woonvormen die ontwikkeld worden.

Daniëlle Harkes
Yvonne Witter

Meer informatie:
https://www.st-soj.nl/

Gerelateerde informatie:
https://www.kcwz.nl/thema/woonvariaties/van-grote-gezinnen-naar-kleine-huishoudens-splitsen-eengezinswoningen-biedt-oplossing
https://www.kcwz.nl/thema/woonvariaties/slim-in-de-bestaande-bouw-wonion-legt-lat-steeds-hoger