Sinds augustus 2021 zijn Rineke Rumph en Erik Boellen eigenaar van een Herbergier in Bartlehiem, een woonvorm voor mensen met dementie. Rineke is verpleegkundige en heeft lang in de zorg gewerkt. Erik is sociaal-cultureel werker en heeft in het onderwijs zijn sporen verdiend. “We hebben voor Bartlehiem gekozen vanwege onze band met Friesland, maar ook voor de schitterende ligging en de Friese mentaliteit. Ik vind het ‘mienskip’, het omzien naar elkaar prachtig. We willen daar graag aan bijdragen.” Mensen met dementie hebben behoefte aan een geborgen, veilige plek en die willen we graag bieden.” Rineke ervaart dat sommige mensen helemaal opbloeien, omdat ze weer actiever worden en deelnemen. Ze vindt de kleinschaligheid fijn. “We nemen de tijd voor persoonlijke aandacht en sluiten aan op de behoefte.”

Vrij bewegen

Kenmerkend voor een ‘Herbergier’ is warmte en persoonlijke aandacht. In Nederland zijn meer dan 55 vestigingen van Herbergier. Deze woonvorm kenmerkt zich door de kleinschalige opzet. Er wonen tussen 16 en19 mensen met dementie. Een ondernemend paar woont er en runt de Herbergier, zoals Rineke en Erik dat ook doen. “De panden van een Herbergier zijn altijd bijzonder. Wij zitten hier in een oud gebouw. Wel lastig wat betreft verduurzaming, maar het heeft veel karakter.” Herbergier Bartlehiem ligt tussen Leeuwarden en Dokkum. “We hebben een mooie tuin en schitterend uitzicht. Bewoners kunnen hier vrij bewegen, we hebben opendeurenbeleid.“ Dat gaat volgens Rineke vrijwel altijd goed. “De buren kennen de bewoners en weten dat zij hier rondlopen.” Rineke en haar team kijken goed wat bewoners kunnen en wat veilig is. “Dat vraagt om maatwerk, want iedere bewoner is uniek.” Rineke betrekt de naasten erbij om te overleggen. “Ik vroeg laatst aan een goede vriendin van een bewoonster hoe ze het zou vinden als haar vriendin die nog fietst, een ongeluk zou krijgen. Ze antwoordde: ‘Beter in vrijheid leven dan gekooid sterven’. En dat respecteren we.”

Overzichtelijke plek

“Een echte ‘diepFriezin’ verlaat haar geboortedorp niet”, grapt Rineke. “Toch wonen hier bewoners vanuit het hele land. Niet alleen Friese ouderen.” Ze somt op: “We hebben bewoners uit Leeuwarden, een echtpaar uit Dokkum, maar ook iemand uit Schiedam.”. Als een bewoner met zijn familie en naasten komt kennismaken, wordt er uitgebreid gesproken over wensen en behoeften. Ook wat betreft de woning. “Mensen realiseren zich niet dat behoeften van mensen veranderen, ook door het ziektebeeld. Zo kwam hier een tijdje terug een oudere man wonen. Zijn familie vond de kamer die we voor hem hadden te klein, maar hij zelf niet. Deze bewoner zit er zo fijn. Hij vindt het juist prettig om een overzichtelijke plek te hebben. Hij kan makkelijk zijn kamer in en uit gaan met zijn rollator, hij leest zijn krant en heeft naar eigen zeggen niet meer ruimte nodig.”

Vakantieweek

Tot nu toe lukt het Rineke goed om de mensen het appartement te geven dat bij hen past. Er zijn 17 appartementen, waarvan er een aantal bestemd is voor mensen met een smalle beurs. Eén bewoonster woont hier al vijftien jaar. “Dat is uitzonderlijk lang. De meeste mensen wonen hier tussen de twee en vier jaar. Ze komen over het algemeen vrij laat binnen omdat mensen het zo lang mogelijk thuis willen uithouden.” Rineke plaatst wel de nodige vraagtekens bij het langer thuis wonen. “In veel gevallen kan het prima maar het is niet altijd wenselijk. Als je bij een oudere in zijn eigen huis op bezoek bent, dan is iemand blij, maar als je doorvraagt blijkt een flink aantal mensen behoorlijk eenzaam te zijn. Zo is hier een bewoner die lang zelfstandig woonde. Hij zat de hele dag thuis en werd steeds passiever. Nu hij hier woont, heeft hij zijn oude hobby’s zoals schilderen weer opgepakt. Dat is geweldig om te zien”, zegt Rineke enthousiast.

Met een vast groepje vrijwilligers zorgen Rineke en Erik ervoor dat bewoners de nodige leuke dingen kunnen doen. “Hans en Anny zijn een echtpaar dat al meer dan 12,5 jaar een paar keer per week komt om activiteiten te organiseren. Daar genieten de bewoners van, maar zij zelf ook.” Rineke verheugt zich nu al op de vakantieweek. “Ieder jaar gaan we met een aantal bewoners op vakantie. De plek waar we verblijven ligt dichtbij, het is maar een half uurtje varen met de boot. Het gaat ons om de beleving. Bewoners hebben het altijd naar hun zin en praten er nog lang over na.”

Regeltjes

Rineke en haar man Erik werken met hart en ziel voor hun Herbergier. Het enige dat hen wel eens hoofdbrekens bezorgt zijn de grote hoeveelheid regeltjes in de zorgwereld. “We moeten aan alle eisen voldoen die gelden voor alle zorgorganisaties. Je moet daarvoor wel stevig in je schoenen staan, hoor.” Rineke geeft een voorbeeld. “Als iemand stervende is, wil je degene aandacht geven. Nabij zijn. Dat is wat iemand dan hard nodig heeft. Volgens het protocol moet je de bewoner draaien om doorligplekken te voorkomen.” Zij ziet een angstcultuur die volledig is doorgeslagen. Rineke houdt zich aan de regels en is ook niet tegen regels. “Ik ben hartstikke braaf. Maar als een nieuwe medewerker vraagt naar het beleid, dan zeg ik: ‘Wij hebben geen beleid. Wij zijn het beleid’.”

Rineke heeft het ondanks alle voorschriften en protocollen enorm naar haar zin en vindt veel voldoening in haar werk. Ze geeft regelmatig lezingen om te vertellen over dementie en wonen. “Veel ouderen weten niet wat de mogelijkheden zijn.” Zij raadt ouderen aan op tijd na te denken over het ouder worden en zich goed te oriënteren op de mogelijkheden. Zeker als er dementie in het spel is. “Niet iedereen zal hier misschien passen, maar voor veel mensen biedt deze kleinschalige, veilige setting een prettige thuishaven.”

Meer lezen

• www.herbergier.nl/bartlehiem
• www.herbergier.nl