“Het was destijds één van de eerste grootschalige nieuwbouwcomplexen in ons land waarbij zelfstandig wonen en zorg werd geïntegreerd”, zegt Evelien. ”Dat was destijds bijzonder, inmiddels zie je het op vele plekken.” Het complex Nieuw Overbos bestaat uit 85 woningen voor mensen met een 24 uurs zorgvraag. Daarboven zijn er 97 huurwoningen. In de plint zijn eerstelijnsvoorzieningen gehuisvest zoals de huisarts, fysiotherapeut en een apotheek. Er is een buurtkamer waar bewoners en buurtbewoners elkaar kunnen ontmoeten en een kantoorruimte voor zorgorganisatie Sint Jacob.

Licht en ruimte

Bij de centrale entree zijn ook plekken waar bewoners kunnen vertoeven. Overal zijn er gemeenschappelijke buitenruimtes te vinden en iedereen heeft een royaal balkon. Opvallend is de enorme hoeveelheid licht en ruimte. “Inmiddels zijn de bouw- en materiaalkosten en grondprijzen zo gestegen dat dit soort royale gebouwen nauwelijks nog te realiseren zijn”, zegt Evelien met een lichte teleurstelling. Maar haar ogen gaan onmiddellijk weer stralen als ze vertelt over de architectuur: “Zie je die ronde hoeken? Die heb ik toegepast omdat het gebouw dan kleiner en zachter oogt.” De looppaden gaan glooiend mee met het gebouw en leiden naar het bos. De pastelachtige - volgens Evelien - Engelse strandkleuren die met name binnen het gebouw zijn gebruikt als herkenning en identiteit, geven een vriendelijke uitstraling.

Toekomstbestendig gebouwd

In de vleugels van de 24 uurs zorg zijn de gemeenschappelijke woonkamers onderdeel van de gang zodat bewoners makkelijk naar binnen kunnen lopen. Evelien is er zelf al een tijdje niet meer geweest en is erg te spreken over de nieuwe aankleding. Ze neemt af en toe een foto. Er zit flexibiliteit in de opzet en functie van het gebouw: als er geen opvang voor bewoners met een zorgvraag meer nodig is, kunnen de zorgappartementen worden omgezet in drie- á vierkamerwoningen. “Het is toekomstbestendig gebouwd.”

Gebiedsontwikkelaar

Wat ook bijzonder is aan dit complex is dat het ontwikkeld is met een gebiedsontwikkelaar. Ook is er een investeerder bij betrokken die later het gebouw ging beheren. “Dat was tien jaar geleden nog niet zo gewoon.” Syntrus Achmea verhuurt de eerste twee verdiepingen en een vleugel met assistentiewoningen aan zorgorganisatie Sint Jacob. “We hebben het zo duurzaam en betaalbaar mogelijk gebouwd.” De grote parkeergarage is overigens een doorn in haar oog. “Die parkeernormen zijn altijd zo strikt. Deze bewoners hebben amper een auto, dus er zijn echt niet zoveel plekken nodig”, verzucht ze.

Evelien kijkt evenwel zeer tevreden terug op het gebouw en het proces. Ze heeft sindsdien niet stilgezeten en heeft met het bureau WOONWERK diverse bijzondere gebouwen voor de zorg ontworpen, zoals Hofje Wendakker in Heerde, het Hof van Zutphen en het Ubuntuplein in Zutphen.

Collectieve woonvormen

Evelien is ervan overtuigd dat we flink aan de slag moeten met het bouwen van verschillende collectieve woonvormen. “Ik ben voor kleinschalig bouwen maar het moet wel om grote aantallen gaan om ook gemeenschappelijke voorzieningen te kunnen realiseren die het ontmoeten bevorderen.”  

Ze vindt het daarnaast een uitdaging om te zorgen voor kwalitatief goede woningen voor mensen met een smalle beurs. “Haalbaar en betaalbaar”, zegt ze. Daar maakt WOONWERK architecten zich hard voor. Ze ziet daarvoor mogelijkheden in de jaren zestig en zeventig wijken, waar de vergrijzing en de behoefte aan doorstroming groot is. “Daar zijn nog genoeg ontwikkellocaties. Zo heeft WOONWERK architecten in Hoogvliet in samenwerking met BAM en Woonzorg Nederland zo’n kans opgepakt.”

Leegstaande scholen

“En neem het toenemend aantal scholen dat leeg komt te staan”, vervolgt Evelien. ”We kunnen deze benutten voor (zorg)woningen met buurtvoorzieningen.” In de loop der jaren heeft hebben we geleerd dat het belangrijk is om bij dit soort projecten vanaf het begin alle partijen aan tafel te hebben. Dat wil zeggen, naast het ontwerp- en bouwteam: de corporatie, zorgorganisatie en alle betrokkenen van de gemeente en de buurt. Dus de medewerkers van de verschillende afdelingen, zowel ruimtelijke ordening als wonen en het sociaal domein. “Wij zijn niet alleen met een gebouw bezig maar werken ook op wijkniveau. Wij geven met onze gebouwen invulling aan zorgzame omgevingen. Dat vinden wij een belangrijke en betekenisvolle opgave waar wij graag aan werken.”

Over de grens

Evelien kijkt ook letterlijk over de grens. Ze heeft in verschillende landen gewerkt, waaronder China, en is nu actief in Belgie bij WOONWERK Architecten. Daar werkt ze samen met haar partners Johan de Wachter en Rik de Vooght, die er al geruime tijd actief zijn. Ook heeft ze in Engeland meegewerkt aan het ontwerp van een zorginstelling. “Ik leerde daar ook veel. In Engeland heerst veel meer het gevoel van community dan hier. Mantelzorgers hebben er een grotere invloed op het ontwerp van zorggebouwen omdat ze een prominentere rol hebben in het Britse National Health Service systeem. Dat zie je in Nederland nog niet veel, maar ik verwacht dat dit in de toekomst meer gebeurt. Extra handjes zijn immers hard nodig om de zorg betaalbaar te houden, dus koester de buurt en iedere mantelzorger.”

Diversiteit

Met Nieuw Overbos was Evelien haar tijd vooruit. Inmiddels heeft ze geleerd dat het bureau zich momenteel het beste kan richten op schaalvergroting en het bedienen van een bredere, meer diverse doelgroep binnen collectief wonen en andere woonvormen, zoals meergeneratiewoningen. “Anders wonen er alleen maar ouderen bij elkaar, terwijl het een goede dynamiek geeft als de samenstelling meer divers is. Familieleden kunnen bij elkaar blijven wonen.”

Verder zet WOONWERK zich nu in op het creëren van buurtjes. Zoals bij het Living-Inn project in Winkelsteeg te Nijmegen. Dit complex bestaat uit 442 levensloopbestendige woningen verdeeld over vier bouwblokken bestaande uit 118 sociale huurwoningen, 211 middenhuurwoningen, 37 vrije-sectorhuurwoningen en 76 intramurale zorgstudio’s. Er zijn binnentuinen en daktuinen, ontmoetingsruimtes en voorzieningen, zoals een restaurant, een zwembad, fysiotherapie, een beauty- en kapsalon, een huisartsenpost, een mondhygiëniste en een kinderdagverblijf. De voorzieningen zijn voor iedereen bedoeld, dus voor zowel bewoners als buurtbewoners. “Dit is dus een stapje groter dan Nieuw Overbos”, besluit Evelien. “De toekomst moet meer een integraal buurtgericht ontwerp zijn.”

Meer lezen: www.woonwerk.eu