"Neem nu het boek ‘Anders wonen’ (zie leestips onderaan). Daar staan aantrekkelijke woonvormen in. Ik zie steeds meer gemeenten openstaan voor burgerinitiatieven.” Pieter richt zich daarin op het erfdelen. Hij heeft al talloze malen uitgelegd wat dat is en doet het geduldig nog eens: “Erfdelen is kleinschalig samenwonen met gelijkgestemden op het platteland. Idealiter zijn er vier tot acht levensloopbestendige huur- en of koopwoningen: één in de bestaande boerderij, de rest nieuwbouw voor twee- of eenpersoonshuishoudens. De woningen zijn duurzaam gebouwd en liggen aan een gemeenschappelijk erf. Bewoners delen voorzieningen als wasruimte, gastenverblijf en werkplaats met elkaar.”

Twintig initiatieven

Zo’n acht jaar geleden begon hij met het initiatief Erfdelen. Volgens Pieter lopen er nu zo’n twintig initiatieven. “Het helpt als er straks concrete voorbeelden zijn. Dan zien mensen met eigen ogen wat het inhoudt en horen ze de verhalen van de bewoners.” In Lettele wordt dankzij hulp van de gemeente Deventer één van de eerste erven volgens het Erfdelen-concept opgeleverd. En er zullen spoedig meer volgen. In Ede zijn er drie Erfdelen-pilotprojecten.

Doelgroep Erfdelers

Aan belangstelling voor erfdelen geen gebrek: Pieter heeft een lijst met 4000 serieus geïnteresseerden. Onlangs heeft hij de resultaten van een enquête onder hen uitgewerkt. Van de 690 respondenten zijn 468 vijftig jaar of ouder, de oudste is 81 en de jongste 23. Ongeveer de helft is alleenstaand en het merendeel is vrouw. Ook uit het westen van het land is er belangstelling. “Zij zoeken rust en vinden de natuur en duurzaam leven met mantelzorg nabij aantrekkelijk.” De helft wil graag met meerdere generaties wonen, de andere helft alleen met volwassenen. De gewenste groepsgrootte zit rond de vijftien tot twintig bewoners. Het gewenste aantal wooneenheden varieert van drie tot 25. 79 respondenten hebben een duidelijke voorkeur voor huren. De meeste respondenten willen binnen twee tot vier jaar het wonen op een erf realiseren.

Volgens Pieter is het erfdelen juist nu kansrijk. “Veel boeren stoppen niet of over niet al te lange tijd. Dan is het interessant om de grond te verkopen en met de opbrengsten het erf te saneren en aan natuurontwikkeling te doen. In Brabant stopt een derde van alle boeren binnen drie jaar.”

Gemeentetaal

De gemeente, Rabobank, rentmeesters en makelaars kunnen helpen bij het vinden van een geschikt erf. Maar daarmee ben je er nog niet. Het wijzigen van het bestemmingsplan van agrarisch bedrijf naar woonbestemming is lastig en duurt lang. Pieter raadt initiatiefnemers aan om ‘gemeentetaal’ te leren spreken. “Het helpt als je in je stukken woorden als: natuurontwikkeling, mantelzorg en inclusie gebruikt. Dat begrijpen ambtenaren en die woorden sluiten vaak aan bij hun beleid.”

Op de site van Erfdelen staat een stappenplan dat Pieter initiatieven aanraadt te doorlopen. Hij stuurt daarbij aan op CPO, op collectief particulier opdrachtgeverschap, want mensen moeten het verder zelf doen. Zij kunnen wel hulp en advies krijgen van de regio-coördinatoren die er op dit gebied zijn. “Zij hebben een groot netwerk van adviseurs op bijvoorbeeld financiën, ontwerpen en juridische zaken.” 

Marktplaats voor erven

Op dit moment is Pieter bezig om met de Rabobank een marktplaats te ontwikkelen voor vraag en aanbod van boerenerven. “Met de universiteit Wageningen hebben we onderzoek gedaan naar de maatschappelijke meerwaarde van Erfdelen, onder andere voor het platteland. Ook de Hogeschool Arnhem/Nijmegen (HAN) is een onderzoek gestart. Verder werken we aan ons Basisboek Erfdelen en aan cursussen en andere bijeenkomsten.” De vele positieve en enthousiaste reacties stimuleren hem om door te gaan. Zo behaalde Erfdelen onlangs een eervolle tweede plaats bij de ‘Vastgoedmarkt Woon Award’ en bij de ‘Duurzame Dinsdagprijs’. Ook stond Erfdelen in 2022 opnieuw in de Duurzame Top 100 van Trouw.

Pieter gaat nog niet met pensioen, want er is nog veel werk te doen. Ook hij kijkt rond, want het is ook zijn wens om kleinschalig te wonen op het platteland met anderen.

Meer lezen:

• https://erfdelen.nl/informatie
• Boek Anders Wonen