Hoe maak je zorg weer onderdeel van de gemeenschap? Het is dé uitdaging voor de wonen-, zorg- en welzijnssector. In Dekkerswald staan alle lichten op groen voor een ‘gedroomde’ samenleving waar ‘zorg’ een natuurlijk onderdeel is van levensloopbestendige woonvormen in een vitale, inclusieve buurt. Tegelijkertijd is het een meerjarenplan, dat - dus - veel geduld en een heldere strategie vergt om met alle geplande - en vooral ook ongeplande - situaties om te gaan.

Verhaal

Anneke Nijhoff, conceptontwikkelaar voor HevoFame heeft dit ontwikkelproces heel bewust vervat in een ‘verhaal met betekenis’. Betekenis, omdat ‘het verhaal’ meervoudige functies heeft. Het informeert, het leert, het herinnert en het verbindt. Stuk voor stuk aspecten die je nodig hebt om elkaar gaandeweg het te bewandelen proces vast te houden, wat er onderweg ook gebeurt.

Geheel in stijl begint ‘haar’ verhaal van Dekkerswald met: ‘In den beginne…’ en start dan met de missie van ZZG zorggroep, vervolgens met de spelers: de mensen die er al wonen en werken, de natuur- en milieuorganisaties, de, in aanvang, ‘kritische’ gemeente, de belangstellende corporatie en alle wet- en regelgeving die soms haaks leek te staan op de visie en de latere, gezamenlijke ambitie. Tips in het verhaal zijn: neem de tijd om elkaar te leren kennen en de rol die ieder heeft, heb oog voor elkaars standpunten en belangen, ontdek gezamenlijk overeenkomsten en zet ze om in gezamenlijke waarden, maak samen beelden en maak zo een gezamenlijk verhaal.

600 bewoners

Terug naar het Dekkerswald van nu. HevoFame kent het instellingsterrein al langere tijd. Eerder werd hier, ook in opdracht van ZZG zorggroep, Eikenhorst door hen ontwikkeld. Een woonvorm voor mensen met intensieve zorg, toen al onderdeel van een grotere filosofie rond wonen en zorg. Momenteel telt Dekkerswald zo’n 600 bewoners, verdeeld over 71 particuliere woningen met 24-uurs zorg, een Herstel- en revalidatiecentrum met 180 bedden voor kortdurend verblijf, 52 levensloopbestendige woningen van corporatie Hof Wonen, circa 30 woningen voor jongeren met een begeleidingsvraag en in de Berkenhof - gehuurd door Driestroom - wonen ongeveer 20 ouderen met een verstandelijke beperking. Tot slot de Kentering, waar zo’n 200 Oekraïense vluchtelingen een onderdak vinden.

Toekomst

De sprong naar een inclusieve buurt wordt hier volgens plan gemaakt met de bouw van zo’n 400 koop-, huur- en vrije sectorwoningen voor mensen die graag in een natuurlijke, bosrijke en inclusieve omgeving willen wonen. Angela Jansen, bestuurder van ZZG zorggroep legt uit hoe hun visie op de maatschappelijke ontwikkelingen in de zorg vorm zou kunnen krijgen op dit terrein. “Hiervoor moet het bestemmingsplan wijzigen”, noemt ze als voorbeeld van wat er allemaal bij kwam kijken. Ook werd ‘het participatiewiel’ ontwikkeld, een visualisatie van gegroepeerde ‘ingrediënten’ die samen een zorgzame buurt kunnen bewerkstelligen.

Het Participatiewiel

Een van de succesfactoren voor deze buurt in ontwikkeling, die nu al wordt geroemd, nog voor de eerste steen van de 400 woningen is gelegd, is het werk van kwartiermaker Petra Kregting, werkzaam via Forte Welzijn bij het Netwerk Nonna, voor wie Dekkerswald een van zes pilotprojecten is. Petra loopt al voor het tweede jaar een paar dagen per week rond op het terrein en kijkt met de werkgroep Zorgzame Buurt, naar ‘wat werkt’ en ‘wat niet werkt’. Zo komen ze tot adviezen voor de woningbouw, als: geen privétuinen en een autoluw ontwerp van het stratenplan. Spannend, legt Petra uit, maar het zijn maatregelen die ‘ontmoeting’ sterk stimuleren. Petra onderzoekt nu al met de huidige bewoners collectieve activiteiten, zoals een mobiel terras, en micro-activiteiten, zoals een lees- en tuinkring.

Anneke Nijhoff besluit haar verhaal met nog wat leerervaringen: Start met een droombeeld, een wenkend perspectief en doe daar voorlopig geen concessies aan. Vorm vanaf het begin een integrale procesgroep, ga domeinoverstijgende samenwerking aan en leg dat vast zodat je ook als partners een gezamenlijk beeld uitdraagt. Niet de stenen zijn leidend, maar het verhaal is leidend voor de stenen.

Toelichting tijdens de rondleiding ( foto: Pim Geerts)

Tijdens een rondleiding over het terrein ervaren de bezoekers de onmiskenbaar katholieke sfeer van het Dekkerswald van weleer. Het klooster van de toenmalige verzorgende en verplegende zusters van de orde ‘Onder de bogen’ is afgebroken, maar hun kapel dient deze dag als ontvangstruimte voor de grote groep professionals die willen leren van deze transitie van zorg naar gemeenschap. Een actueel thema, benadrukt Anneke, “want er zijn in Nederland nog heel veel oudere terreinen die vragen hebben over onderhoud en toekomst. Laten we samen eens goed naar deze terreinen kijken.”

Lees meer

• Presentaties over verleden, heden en toekomst van Dekkerswald door Angela Jansen, ZZG zorggroep, Petra Kregting (Netwerk Nonna) en Anneke Nijhoff (HevoFame)

• Dekkerswald in ontwikkeling