Het HOUSE-team presenteerde vijf kernboodschappen die richting geven aan hoe we wonen voor ouderen beter kunnen begrijpen én vormgeven:

1. Subjectief welbevinden staat centraal in hoe ouderen hun woonsituatie ervaren en evalueren.
   Wonen wordt bepaald door zowel objectieve woonkenmerken (zoals toegankelijkheid en veiligheid) als subjectieve ervaringen (zoals je goed voelen, verbondenheid en controle). Neem het levensloopperspectief mee bij het ontwerpen voor ouderen waarin woonvoorkeuren en ervaringen gevormd worden doorheen het leven, met aandacht voor zowel het verleden als toekomstige wensen.
2. ‘Ageing well in the right place’ vraagt aandacht voor diversiteit en kwetsbaarheid
   Ouderen vormen een zeer diverse groep met uiteenlopende woonnoden en -mogelijkheden, waardoor het in kaart brengen van die heterogeniteit essentieel is; tegelijk is er nood aan expliciete aandacht voor financiële kwetsbaarheid en voor mensen voor wie ‘vroeger nadenken over later’ geen evidentie is. Wonen kan daarbij niet los gezien worden van andere domeinen zoals inkomen, zorg en sociale context.
3. Meer en diverse woonvormen zijn noodzakelijk, maar vragen dringend actie
   Er is nood aan meer én meer diverse woonvormen binnen het bestaande Vlaamse woonpatrimonium, maar dit vraagt het wegwerken van structurele drempels en helder beleidskader. Het doorbreken van beleidssilo's tussen wonen, zorg en ruimtelijke ordening is daarbij essentieel. De resultaten tonen ook opportuniteiten naar de toekomst, zoals het inzetten op lichte vormen van delen van functionele ruimtes met behoud van privacy en autonomie.
4. Ontwerpen voor woonwelbevinden vraagt een mensgerichte benadering
   Architectuur speelt een sleutelrol, maar vraagt een verschuiving van standaardoplossingen en checklists naar een open, mensgerichte, participatieve aanpak, met aandacht voor diversiteit, verandering door de tijd, herinneringen, zelfstandigheid en ontmoeting.
5. Intersectorale samenwerking is essentieel
   Wonen, zorg en welzijn zijn onlosmakelijk verbonden. Zonder structurele samenwerking tussen deze domeinen blijven duurzame oplossingen uit.

WoonWelbevindenWijzer

Een concrete uitkomst van het HOUSE-onderzoek is de WoonWelbevindenWijzer: een gratis online vragenlijst die ouderen helpt om kritisch naar hun eigen woonsituatie te kijken. De tool is opgebouwd op basis van wetenschappelijke meetinstrumenten én de stem van ouderen zelf, via interviews en focusgroepen. 

Naast deze WoonWelbevindenWijzer zijn er andere tools door HOUSE zijn ontwikkeld, zoals:

1. HOUSE-ontwerpgids ‘Ruimte voor Welbevinden’

Deze gids ondersteunt en inspireert (interieur)architecten en bouwprofessionals bij het ontwerpen van woonprojecten waarin het welbevinden van ouderen centraal staat. Deze ontwerpgids vertrekt vanuit inzichten uit het vierjarige HOUSE-onderzoek, waaronder literatuurstudie en interviews met 20 architecten en 70 huidige en toekomstige ouderen. De gids werd ontwikkeld via ontwerpend onderzoek samen met drie architectenbureaus. Zie: Nieuw voor architecten - HOUSE research

2. HOUSE woonprofielen

Een persona-set die de diversiteit onder ouderen in kaart brengt aan de hand van 5 thema's die belangrijk zijn rond wonen en ouderen: levensstijl en woonvoorkeuren, toekomstvisie en woonaspiraties, fitheid, sociale omkadering, financieel-economische situatie.

De woonprofielen brengen de diversiteit van ouderen in kaart en bieden een concreter beeld van hoe zij hun woonsituatie beleven en welke behoeften zij hebben. Ze zijn gebaseerd op 35 interviews met ouderen (65+) die geanalyseerd werden door HOUSE-onderzoekers. Vijf centrale thema’s komen daarbij aan bod die belangrijk zijn voor het wonen van ouderen:

• Levensstijl en woonvoorkeuren
• Toekomstvisie en aspiraties
• Sociale omkadering
• Fitheid
• Financieel-economische situatie

Ontwikkeling van HOUSE-woonprofielen - HOUSE research

3. HOUSE taxonomie

HOUSE ontwikkelde een taxonomie en handleiding die samen een helder overzicht geven van individuele en gemeenschappelijke woonvormen die we vandaag in Vlaanderen terugvinden. Deze handleiding is publiek beschikbaar: HOUSE taxonomie: een overzicht van de bestaande woonvormen in Vlaanderen - HOUSE research

En verder?

Het HOUSE-onderzoek maakt duidelijk dat woonwelbevinden geen vanzelfsprekendheid is, maar een essentiële voorwaarde voor de toekomst, en het resultaat van doordachte keuzes en samenwerking. De inzichten uit het onderzoek worden momenteel verder gebundeld in een white paper. ZorgSaamWonen volgt het onderzoek en houdt je op de hoogte.

Bronnen en meer informatie:

• Wonen en ouder worden: tijd voor actie | Thuis Ouder Worden

• https://www.house-research.be/nl/news/eindsymposium-verslag