Architect Caro van Dijk was lid van het team Prachtdorp, een van de genomineerden van Who Cares voor Almere Haven. Een breed samengesteld team met naast ontwerpers ook mensen uit de zorg, het sociaal domein, een woningcorporatie en een bouwbedrijf.

Aan de hand van de principes van community planning en design werkte het team met verschillende groepen bewoners. Uit die gesprekken bleek al snel de behoefte aan een ontmoetingsplek voor beginnend dementerende ouderen en hun mantelzorgers. Zo groeiden de plannen voor een Odensehuis, een sympathiek en eenvoudig initiatief dat mensen samenbrengt.

Interview: Rutger Oolbekkink en Jasper Klapwijk
Tekst: Marijke Bovens

Caro van Dijk zag in de middelbare school de Meergronden de potentie om in een vergrijzende wijk als Almere Haven generaties met elkaar te verbinden. Een of meer van de leegstaande lokalen van de school zou een prima locatie zijn voor een Odensehuis. De school ligt op een prachtige plek, die het winkelcentrum, de woonwijken en het zorgcentrum verbindt.
Van Dijk: ‘Hier een Odensehuis realiseren kan werken als een vliegwiel voor het versterken van sociale structuren in Haven. Hoewel het schoolbestuur aanvankelijk nog overwoog om Haven te verlaten voor een nieuw gebouw op het Floriadeterrein, hebben ze samen met ons onderzocht of er klaslokalen en een stukje schoolplein ter beschikking gesteld kunnen worden.’

Het team waar Van Dijk deel van uitmaakt, samen met Willeke Oxener (Zorggroep Almere) en Hetty Welschen (ook bestuurder van stichting Odensehuis), heeft met de school de Meergronden en Zorggroep Almere een ontwerp voor de eindsituatie gemaakt. Zij gaan pilots organiseren als start voor het Odensehuis op deze tijdelijke locatie. Helaas staat op dit moment alles even stil vanwege de coronamaatregelen.

Een nieuwe methode
De bewonersgerichte aanpak van het team ontwikkelde zich gedurende het traject op een organische manier. Het resulteerde uiteindelijk in een methode die ze nu op andere plekken en voor andere situaties inzet. Van Dijk: ‘Het is een vorm van community-planning, gebaseerd op de ontwerpfilosofie van De Waag: users as designers.’
In een notendop: begin bij de bewoners, zodat je weet waar behoeften liggen. Verzamel kennis van stakeholders en ruimtelijke situatie. Zoek naar oplossingen door beeldende workshops met bewoners te koppelen aan kennis van de wijk.

‘Een vergelijkbare methode passen we nu toe voor een opdracht voor mensen met psychiatrische problemen. Daar speelt hetzelfde. De kern is dat je heel veel vraagstukken niet kunt oplossen met één partij. In de praktijk komt het zelden voor dat partijen een (gebieds)coalitie vormen en ook met elkaar opdrachten verlenen. Terwijl dat wel nodig is voor een integrale aanpak’.

Als resultaat van de deelname aan Who Cares heeft het team een uitgesproken integrale aanpak voorgesteld, waarbij op allerlei niveaus tegelijkertijd zaken moeten worden aangepakt. In de praktijk blijkt het lastig om dat voor elkaar te krijgen. Sommige organisaties - in Almere waren dit de corporaties - hebben koudwatervrees. Bang om een problematiek op het bord te krijgen waar ze naar eigen zeggen niet over gaan. Voor het vervolg op de prijsvraag was dat voor Caro van Dijk reden om juist klein te beginnen en daar de bewijslast te verzamelen. De school - De Meergronden – was een belangrijke speler in dit proces. ‘Uiteindelijk is onze ambitie voor het Odensehuis natuurlijk wel dat er een hele buurtontwikkeling mee op gang wordt gebracht’.