Het eerste Ouden Huis van Nederland is op 1 juli geopend en staat in Bodegraven. Nieuwsgierig kijken drie ouderen die aan tafel zitten in de ontmoetingsruimte van het Ouden Huis naar de tas met boeken die Lotte bij zich heeft. Ze haalt de boeken uit haar tas en laat deze zien aan de ouderen. ‘Dat zijn mijn studieboeken. Die heb ik vandaag afgehaald’, zegt ze. Er ontstaat naar aanleiding van de boeken een geanimeerd gesprek. ‘Dat is precies wat we graag willen’, zegt Karel van Berk, oprichter van het Ouden Huis. ‘Contacten tussen jong en oud.’ Lotte studeert geschiedenis in Leiden en woont sinds kort in het Ouden Huis, samen met  twee andere studenten. Zij wonen kosteloos in het huis en in ruil daarvoor eten ze met de bewoners, verrichten ze hand- en spandiensten en doen ze activiteiten samen. De contacten met de jongeren zijn tot stand gekomen via Connect Generations, een organisatie die zich inzet voor intergenerationeel wonen.

Karel van Berk voor het Ouden Huis

Rijnleven
Het Ouden Huis is net geopend. Op 1 juli 2021 kregen de eerste bewoners hun huissleutel. De letters van de naam van het eerste Ouden Huis in Nederland zijn nog nat van de verf. Er staat ‘Rijnleven’ en die naam verwijst naar een boerenhoeve die vroeger in de buurt heeft gestaan. Het Ouden Huis heeft 24 betaalbare huurwoningen voor mensen met en zonder zorgvraag. Bewoners wonen zelfstandig, maar zorg en welzijn is nabij. Ook echtparen zijn welkom, zodat mensen niet gescheiden van hun partner hoeven te leven als één van beiden hulp nodig heeft. ‘Ongeveer elf mensen hebben een WLZ-indicatie. Dat is een mooi aantal, het is de kurk waar de zorg op drijft. Zo krijgen we de business-case rond.’, licht Karel toe. Het wooncomplex heeft twee- en driekamer huurappartementen met een gemeenschappelijke woonkamer en keuken.

Excel
Toen Karel samen met Leonard Smit met het idee voor het Ouden Huis begon, wist hij nog weinig van de zorg. ‘Ik heb veel geleerd. Het is een uitdaging en het heeft heel wat rekenwerk en uitzoekwerk gekost. We hebben bewoners met een Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO), de Zorgverzekeringswet (ZVW) of de Wet Langdurige Zorg (WLZ). Dus heb je met de gemeente, het zorgkantoor en zorgverzekeraar te maken. Gelukkig hou ik van Excel.’ Het kost veel moeite om de persoonsgebonden budgetten (pgb) rond te krijgen. ‘Dat is een hels karwei. Soms zijn mensen al overleden voordat de pgb is toegekend.’ Het was volgens Karel zoeken in een bos waar je de boomsoorten niet kent en de weg ook niet. Hij is er met vallen en opstaan wijzer van geworden. ‘Ik heb veel gehad aan de informatie van Per Saldo, vereniging van mensen met een pgb  en de BVKZ (Branchevereniging Kleinschalige  Zorg). En mijn eigen gezond verstand.’

Personeelstekort
Naast het vinden van de weg in het zorgsysteem, had Karel nog een punt van zorg: het personeelstekort. ‘Dat is echt voelbaar. Het is moeilijk aan personeel te komen.’ Hij heeft nu tien medewerkers in dienst. ‘De medewerkers doen hier alles. Verzorgen, schoonmaken, eten koken. Dat moet je willen en kunnen. Gelukkig heb ik een geweldig team van medewerkers die dit een prettige werkplek vinden en hier graag werken. Dit is geen instituut.’ Medewerkers faciliteren de bewoners, scheppen de randvoorwaarden voor bewoners om activiteiten te ondernemen en onderling contact te hebben. De bewoners bepalen zelf hoe ze dit oppakken. ‘Ik laat dat stuk los, dat is aan de bewoners. Ik heb er alle vertrouwen in dat dit goed gaat.’

Bewijzen
Toen Karel acht jaar geleden met het initiatief begon, verklaarde de buitenwereld hem voor gek.  ‘Je moet jezelf enorm bewijzen. Iedereen vond het een mooi idee, maar zag vooral de beren op de weg.’ Hij liet zich niet van de wijs brengen en zette door. Hij merkte dat na iedere mijlpaal het vertrouwen in succes groeide. ‘De gemeente Bodegraven-Reeuwijk  en corporatie Mozaiëk Wonen gaven me het vertrouwen en hebben meegedaan. Dat was erg fijn.’ Samen met corporatie Mozaiëk Wonen is het gebouw gerealiseerd. Het is zodanig ontworpen dat het ook voor andere doeleinden gebruikt kan worden. ‘Bij een volgend project pleit ik voor 30 woningen in plaats van 24 woningen.’ Fundis, een netwerkorganisatie in de zorg, is voor 50 procent eigenaar. Voor ons brengt Fundis veel kennis en ervaring in en het biedt ons financieel meer comfort. Zij omarmen ons concept en doen graag mee aan de verandering die nodig is in de zorg.’

Meerdere huizen
Het Ouden Huis ligt midden in de wijk, dichtbij het station. Er zijn al plannen voor meerdere locaties, zoals in Beneden Leeuwen, Gouda, en hopelijk ook nog Woerden en Waddinxveen. Daar krijgt hij langzamerhand meer ruimte voor. Hij is nu nog een paar keer per week in Bodegraven aanwezig. ‘Ik ben de handyman dus ik krijg veel praktische vragen.’ Alle lessen die hij geleerd heeft kan hij toepassen bij de ontwikkeling van de nieuwe locaties. Een groot knelpunt is het vinden van een geschikte locatie. De gemeente kan hier veel in betekenen, maar voelt niet altijd de urgentie. Onbegrijpelijk vindt Karel, gezien de opgave, de vergrijzing, het personeelstekort en de schaarste op de woningmarkt. ‘Ik had mijn ouders een Ouden Huis gegund. En veel andere ouderen ook. Zelfstandig wonen, eigen regie houden, maar aandacht en warme zorg dichtbij.’ Met dit in gedachten zet hij zich de komende tijd in om meer van deze huizen van de grond te krijgen.