Draagt de huidige woning wel bij aan vitaal ouder worden? Ongetwijfeld gaat dit voor veel ouderen op zolang de oudere nog echt vitaal is en de eigen woning ook nog een veilig thuis en veilig thuiskomen is. Maar er is meer nodig. De heer Steverink is actief bij Adviesraad sociaal domein Oss en deelt in deze blog zijn droom hoe wonen en woonomgeving bij kan dragen aan vitaal ouder worden.

‘Regelmatig lees ik dat ouderen vitaal zijn en dat het belangrijk is om in eigen woonomgeving te blijven wonen en dat het ‘noodzakelijk’ is om langer thuis te blijven wonen omdat de verzorgingstehuizen – ten onrechte- zijn wegbezuinigd en je nog nauwelijks of niet in aanmerking komt voor opname in een verpleeghuis. De praktijk is helaas vaak anders. De huidige woonomgeving van ouderen kan eenzaamheid verhogen en kan leiden tot meer zorgkosten. Bovendien vraagt het langer thuis wonen ook veel aanpassingen. 

Ik ben er ook van overtuigd dat veel ouderen willen verhuizen naar een ‘nieuw thuis.’ Wij zien helaas meer en meer de onmogelijkheid hiervan. Woningcorporaties kunnen nauwelijks nog bouwen, laat staan woningen bouwen voor ouderen en starters. En ook de grondprijzen van de gemeenten belemmeren niet alleen de sociale woningbouw maar ook specifieke woning projecten in de sociale en semi-sociale sector.  De gemeenten verkopen denk ik liever aan projectontwikkelaars. Hier ligt een taak voor de overheid. Er is een groot tekort aan dit nieuwe wonen. 

Vitaal ouder worden in de eigen woning heeft ook te maken met de leefbaarheid in de omgeving van de woning. Leefbaarheid houdt onder andere in:  de aanwezigheid van voldoende voorzieningen zoals scholen, winkels, parkeerfaciliteiten, openbare verlichting, groen, bereikbaarheid, openbaar vervoer, ontmoetingsruimten, medische voorzieningen. Ook de aanwezigheid van en goede kwaliteit van buurtcontacten en vormen van burenhulp hoort hierbij. Genoemde aspecten zijn volgens mij randvoorwaarden om vitaal ouder te kunnen zijn in de eigen woonomgeving.

Vitaal ouder worden en vitaal zijn heeft ook alles te maken met de woonomgeving en de woning. Is de woning geschikt om te blijven wonen? Veel woningen zijn hiervoor niet geschikt. En dan is veilig thuis wonen ver weg. Moeten er dan niet meer ‘thuiswoon’-voorzieningen komen? Ja ook, en dan met name woonvoorzieningen waar je zelfstandig kunt wonen met de meest noodzakelijk voorzieningen in dit ‘nieuwe thuis wonen’ en mensen om je heen. Dit leidt werkelijk tot grote besparingen en meer welzijn. Leefbaarheid en de noodzakelijke voorzieningen bepalen volgens mij in belangrijke mate het vitaal ouder worden en zijn.

Dit alles vraagt ook om een nieuwe vorm van wonen voor ouderen, maar niet voor ouderen alleen. Ik denk aan levensloopbestendige woningen die geschikt zijn voor starters en ouderen en aan verzorgingstehuizen ‘nieuwe stijl”. In dit nieuwe thuis mag een gemeenschappelijke “ontmoetingsruimte” natuurlijk niet ontbreken. Mensen ontmoeten elkaar daar en dan kan eenzaamheid verminderen of voorkomen worden. Zorgverzekeringen zouden die ruimten mede kunnen financieren..

Dan kunnen wij ook regelen dat slechts één zorgorganisatie komt aanrijden die het totale pakket heeft: Huishoudelijke hulp, zorg en wijkverpleging.  Dat kan een besparing zijn!  En naast de verzorgingshuizen nieuwe stijl zijn er nog vele andere woonvormen denkbaar. Het is belangrijk dat ouderen het gevoel krijgen ergens bij te horen. Dat verhoogt in aanzienlijke mate hun gezondheid en vitaliteit.

Wonen en zorg moeten financieel gescheiden zijn. Dus bewoners betalen huur, in tegenstelling tot de vroegere verzorgingshuizen. En dan niet alleen sociale huur appartementen bouwen. De gemeenten en de bestaande woningcorporaties moeten hier de regie hebben. Projectontwikkelaars mogen projecten ontwikkelen binnen de regels van deze organisaties. Ouderen met bijvoorbeeld een modaal inkomen kunnen misschien meer huur betalen. Waarom dan geen huur naar inkomen?  De regering moet het mogelijk maken dat woningcorporaties ook boven de maximale huurprijs woningen mogen en kunnen bouwen. En de huurdersheffing terugdraaien.

Zonder de randvoorwaarden die ik hierboven heb genoemd, is het niet goed om ouderen zo lang mogelijk in hun eigen vertrouwde huis te laten wonen en is vitaal ouder worden een loze kreet. Langer veilig thuis heeft drie elementen: leefbaarheid, woonomgeving en aanpassingen.

I have a dream. Dromen kunnen werkelijkheid worden. Dat vereist evenwel echt integraal woningbeleid, ouderenbeleid, zorgbeleid en leefbaarheidsbeleid. En: het bevordert ook nog eens de doorstroming.

G.J. Steverink