‘Het is bijzonder wat we doen’, zegt Ianthe Mantingh, directeur van Zijdekwartier Architecten. ‘Wij huisvesten de inclusieve samenleving.’ Zij bedoelt hiermee dat zij samen met de corporatie Ons Doel en andere organisaties, zoals zorgorganisaties en een ontwikkelaar buurten creëren waar mensen prettig wonen, naar elkaar omzien en waar iedereen welkom is. Buurten waar de verbinding tussen mensen versterkt wordt en mensen met en zonder zorgvraag door elkaar heen wonen en elkaar ondersteunen. Het concept noemen zij: Loyaal Wonen.

Vluchtige ontmoetingen
‘Wij zien al lange tijd dat onze huurders steeds kwetsbaarder worden. Wij huisvesten de mensen uit de maatschappelijke opvang, mensen met een ggz-problematiek, mensen met hele smalle beurzen’, zegt Christoffel Klap, bestuurder van de Leidse corporatie Ons Doel. ‘We geloven in gemengde complexen en buurten. Dan krijg je echt een samenleving in plaats van een concentratie van problemen in één complex of in één wijk. Zo zijn we bij het Loyaal wonen concept gekomen. Het ontmoeten speelt een belangrijke rol. Vanuit die ontmoeting leren mensen elkaar kennen, elkaar vertrouwen en ontstaat er saamhorigheid. Ons Doel en Zijdekwartier Architecten werken al langer samen en realiseerden de afgelopen jaren diverse woonprojecten waarbij ontmoeting en inclusiviteit centraal staan. Zoals De Driftkikker: een oude school is omgebouwd tot woongebouw voor bewoners met en zonder zorgvraag. ‘De één heeft misschien iets meer te geven dan de ander, maar samen staan ze sterk’, zegt Ianthe. ‘We zien dat dit werkt.’ Ze willen daarom op meerdere plekken in Leiden vergelijkbare projecten realiseren. Niet alleen in één gebouw, maar ook in de buurt. Ianthe benadrukt hierbij het belang van ruimte. ‘Het gaat niet alleen om geschikte woonruimte, maar bijvoorbeeld ook om de route van straat naar huis. Die moet plezierig zijn, uitnodigen om te ontmoeten, om mee te doen.’ Een goed voorbeeld is het Sumatrahof. Daar hebben Ons Doel en Zijdekwartier Architecten een appartementengebouw ontwikkeld met zowel ruimte voor privacy als voor ontmoeting. ‘Er is een binnentuin, een gemeenschappelijke ruimte, een brede entree. Op die manier geven we ruimte aan vluchtige ontmoetingen, juist op de plekken waar bewoners elke dag sowieso al komen. Dat draagt bij aan het gevoel van veiligheid en het erbij horen.’

Urgentie
Het Loyaal Wonen concept vraagt om samenwerking. ‘Iedereen moet van zijn eilandje afkomen’, zegt Christoffel. ‘Je moet meer in netwerkverband met elkaar samenwerken.’ Dat gebeurt gelukkig. De gemeente wil meedenken. De wethouders zijn enthousiast. De betrokken partijen voelen de urgentie. Zij zien ook meer eenzaamheid in de stad en zien dat de druk op buurten toeneemt. Christoffel: ’De laatste decennia hebben we als samenleving het individualisme gefaciliteerd. Mensen kunnen prima langs elkaar heen leven.’ ‘Terwijl het natuurlijker is als mensen af en toe last van elkaar hebben. Zolang je het met elkaar kunt oplossen. Het helpt dan enorm als buren geen vreemden van elkaar zijn’, vindt Ianthe. ‘We willen in projectontwikkeling de maatschappelijke meerwaarde centraal stellen en niet zozeer het financieel rendement’, zegt Ianthe. ‘Het gaat om de mensen die er wonen.’ Zowel Ianthe als Christoffel  zijn ervan overtuigd dat het Loyaal Wonen concept op alle terreinen besparingen oplevert. Op het gebied van veiligheid, overlast, zorg.  ‘Natuurlijk moet je investeren in de begeleiding’, zegt Christoffel. ‘Maar het levert veel op. Mensen blijven langer uit de zorg als ze prettig wonen, als er naar elkaar omgekeken wordt en mensen niet vereenzamen.’ Ianthe: ‘We werken samen om het welzijn te bevorderen. Dat kun je niet alleen.’ Dat vraagt inderdaad om intensieve samenwerking, het leren kennen van elkaar en het koppelen van de financieringsstromen.

Het nieuwe normaal
Het is volgens Christoffel eenvoudiger dit concept in de nieuwbouw te realiseren met mensen die weten waarvoor ze kiezen. In de bestaande voorraad is het lastiger, omdat mensen al in de buurten wonen en je een concept niet kan opleggen. Ianthe ziet juist ook kansen bij renovaties. ‘Ook dan kan je ruimte maken voor ontmoeting. Je kunt bijvoorbeeld een galerij verbreden of een ruimere entree maken.’ Het concept is volgens beiden een antwoord op de uitdagingen van de huidige maatschappij: het langer thuis wonen of opnieuw in de wijk wonen van mensen uit de opvang, de groeiende vereenzaming en de individualisering. En juist ook in verdichting kunnen deze sociale uitgangspunten vertrekpunt zijn, waardoor Loyaal wonen een antwoord geeft op de krapte op de woningmarkt. Christoffel meent dat dit concept op meerdere plekken herhaald kan worden. ‘Het is op zich een simpel concept. Je werkt met elkaar samen aan buurten. Het zal op de ene plek levendiger worden dan op de andere plek. Maar ieder heeft wat te geven. Een goede mix maakt plezierig samenleven mogelijk.  Loyaal Wonen is de toekomst en moet eigenlijk het nieuwe normaal worden.’

Ianthe Mantingh 

Christoffel Klap

Lees meer:

https://zijdekwartier.nl/loyaal-wonen/

https://zijdekwartier.nl/ontmoeting/