“In kerkelijk verband komen mensen van verschillende leeftijden en achtergronden elkaar tegen. Dat zouden we in de rest van de samenleving ook meer moeten hebben. Als mensen onderdeel zijn van een gemeenschap en zich verbonden voelen met elkaar, draagt dat bij aan een langer gelukkiger en zinvoller leven.”

Buurthuiskamer

De kracht van de gemeenschap ervaart ze dagelijks bij Het Lokaal in haar woonplaats Houten. Het Lokaal is een buurthuiskamer waar buurtbewoners samen kunnen eten, koken, spelletjes doen of activiteiten organiseren. Vanuit deze contacten ontstaan allerlei verbindingen in de buurt. Het Lokaal ziet eruit als een woonhuis. Onder het puntdak zijn twee sociale shortstay-studio’s gemaakt voor mensen die tijdelijk onderdak nodig hebben. Margrieta is één van de drijvende krachten achter dit succesvolle burgerinitiatief.

Vier concepten

Ook in haar werk, - Margrieta Haan werkt als zzp-er - bouwt ze aan gemeenschappen. Bijvoorbeeld via haar opdracht als strategisch adviseur bij de Drie Notenboomen, een franchiseorganisatie die kleinschalige woonvoorzieningen voor verschillende doelgroepen met een zorgvraag ontwikkelt. De Drie Notenboomen biedt vier concepten aan: De Herbergier, Thomashuizen, Thomas op kamer en de Zorgbutler.

De formules onderscheiden zich met, vaak inwonende, zorgondernemers die samen met een team persoonsgerichte zorg geven. Deze zorgverlening sluit aan bij de sociale benadering, ontwikkeld door professor Anne Mei The. Hierin staat de mens centraal en niet de aandoening. “Ook mensen met dementie hebben behoefte aan zingeving”, zegt Margrieta. “Zo ken ik een bewoner van één van de locaties van De Herbergier die altijd imker is geweest en dat ook wil blijven. Meerdere keren per dag gaat hij in de tuin naar zijn eigen bijenvolk kijken. Aansluiten bij wat iemand belangrijk vindt, dat geeft zin en een goede invulling van de dag.” Mensen met dementie willen ook buiten De Herbergier als volwaardig worden gezien en niet alleen als degene met dementie.

Levenskwaliteit

Bij de Zorgbutler, een woonconcept met 45 zelfstandig wonende ouderen wordt ook op deze manier gewerkt. De bewoners ervaren veel levenskwaliteit, juist omdat het niet alleen om zorg gaat. De basis van elke dag is koffiedrinken met andere bewoners. Ook het samen eten, twee keer in de week, maakt dat er een vertrouwde gezellige en prettige omgeving ontstaat. Een klein en vertrouwd team van zorgmedewerkers zorgt hierbij voor de ondersteuning die nodig is.

“Het principe van de Zorgbutler kan ook in een buurt of een seniorencomplex met een ontmoetingsruimte”, vervolgt Margrieta. “We sluiten aan bij wat ouderen willen, namelijk zo lang mogelijk zelfstandig blijven, en bieden ondersteuning zodat iedereen - ook als je dementie hebt - volwaardig mee kan blijven doen.” Margrieta vertelt dat De Drie Notenboomen het gedachtengoed van Huis van de Tijd - ontmoetingsplek voor mensen met dementie, ontwikkeld door Anne Mei The - en de geleerde lessen vanuit de Zorgbutler, samenvoegen in een nieuwe formule.

Ze licht dit toe: “Het doet denken aan de Thuisplusfats die overal, soms onder een andere naam, te vinden zijn in het hele land. Daar zijn wonen, welzijn en zorg met elkaar verbonden, is er één vaste zorgorganisatie aanwezig, zijn er welzijnsactiviteiten en kijken bewoners naar elkaar om. Er zijn verschillende financieringsbronnen. Ons concept is efficiënter, goedkoper en meer gericht op gemeenschapsvorming. We gaan uit van de netwerken waar mensen al in zitten en bouwen dat uit. Een betrokken gepassioneerde zorgondernemer maakt het verschil.”

Preventie

Ook vermoedt ze dat er zo meer kansen zijn voor preventie en vroegsignalering, omdat de partijen nauw samenwerken. Margrieta benadrukt daarbij het belang van tijdige signalering. “Als iemand beginnende dementie heeft is het belangrijk om structuren en routes aan te leren. Dat helpt bij het langer zelfstandig blijven en het behouden van een hogere levenskwaliteit. Het is sowieso fijn als mensen ergens zelfstandig heen gaan. Dat draagt bij aan hun gevoel van autonomie en waardigheid.”

Zorgprofessional

In de nieuwe formule werken professionals en vrijwilligers goed samen. Margrieta weet vanuit haar ervaring bij Het Lokaal in Houten dat dit belangrijk is. “In Het Lokaal komen bezoekers met dementie, maar ook met een licht verstandelijke beperking. Dat is voor vrijwilligers soms best pittig. Dan is het fijn als er een zorgprofessional is die de vrijwilliger kan bijstaan om te ondersteunen waar nodig.”

Buurtgericht woonconcept

De Beverakker in Houten is een ander project waar Margrieta mee bezig is. Daar speelt het bouwen van gemeenschappen ook een grote rol. Zenzo, maatschappelijk vastgoedontwikkelaar, ontwikkelt op de plek van een voormalige bassischool, een kleinschalige woongemeenschap. Er komen ongeveer veertig woningen en een gemeenschappelijke ontmoetingsruimte en tuin. Deze ruimte is niet alleen voor de bewoners maar voor de hele buurt.

“Door de buurt erbij te betrekken krijg je meer variatie aan activiteiten en een betere dynamiek.” Ook dat weet Margrieta uit haar eigen ervaring met Het Lokaal. Voor de bewoners heeft een buurtgericht woonconcept een enorme meerwaarde. “De kans dat je aantrekkelijke activiteiten kan neerzetten samen met de buurt is groter dan alleen vanuit het eigen woonconcept. Het is wél belangrijk dat de exploitatie van de buurtkamer aan de voorkant goed geregeld is”, benadrukt ze.

Eigenaar

In dit project heeft de gemeente in de aanbesteding bepaalt dat de ruimte zonder kapitaalslast in handen van een eigenaar komt. Het beheer, gebruik, exploitatie van de buurtkamer wordt opgepakt door bewoners in de buurt. “Ik ben als sociaal projectleider vanuit Zenzo aan de slag om dit project vorm te geven. Het zorgt voor een prachtige woonvorm waarbij mensen naar elkaar omzien en natuurlijk ook voor doorstroming in de buurt.”

Het mooiste vindt ze dat het ook voor verdere verbinding tussen buurtbewoners gaat zorgen. “Samen met corporatie Woonin, de gemeente en buurtbewoners werken we het plan uit.” Dat het project in haar eigen woonplaats staat, vindt ze extra bijzonder. “Het helpt dat ik de lokale context goed ken.” Zelf woont ze al jaren prettig in Haag & Hof, een woonproject voor 20 levensloopbestendige park- en hofwoningen voor meerdere generaties. Eveneens een burgerinitiatief waar Margrieta één van de initiatiefneemsters was. “Daarom weet ik hoe fijn het is om samen te wonen en te delen. Dat gun ik iedereen.”

Lees meer:

• Margrieta Haan | Verbinden van wonen, zorg en welzijn.
• De Beverakker - Zenzo maatschappelijk vastgoed