De laatste week om in te zenden voor de ZorgSaamWonen Award 2021 is ingegaan. Tot en met 15 september kunnen deelnemers hun project inzenden. Met de prijsvraag gaan we op zoek naar goede voorbeelden waar de gebouwde omgeving bijdraagt aan het voorkomen of tegengaan van eenzaamheid. Een divers samengestelde jury beoordeelt de inzendingen. ZorgSaamWonen sprak met twee van de vijf juryleden. Rick Kwekkeboom is lector Langdurige zorg en ondersteuning aan de Hogeschool van Amsterdam en lid van de Wetenschappelijke adviescommissie Eén tegen eenzaamheid. Peter van Assche is architect, oprichter van bureau SLA en lector Architecture & Circular Thinking aan de Academie van Bouwkunst in Amsterdam.

Betekenisvolle buurten
‘De inrichting van de woonomgeving speelt een belangrijke rol bij hoe mensen hun buurt ervaren. Hebben ze het gevoel ‘erbij te horen’ of niet. Eenzaamheid kan het gevolg zijn van ‘exclusie’; geen verbondenheid ervaren’, vindt Kwekkeboom. ‘In mijn bemoeienissen met het onderwerp eenzaamheid vraag ik steeds aandacht voor de ‘ruimtelijke’ component bij het ontstaan en verminderen van eenzaamheid.’ Van Assche sluit daarop aan met een pleidooi voor meer aandacht voor de kwaliteit van wonen en woonomgeving. 'Omdat er zoveel vraag is naar extra woningen in ons land wordt er vooral nagedacht over aantallen - een miljoen woningen erbij - en op zijn best over ruimtelijke inpassing; niet nog meer polders volbouwen. Er wordt nauwelijks gesproken over kwaliteit. Het debat over hoe wij willen wonen verbleekt in de kracht van de getallen. Terwijl de kwaliteit van onze woningen juist nu op de agenda zou moeten staan. Eenzaamheid stijgt niet alleen door de demografische verandering  - meer ouderen -  maar is over alle leeftijden een probleem. Dat heeft een nadrukkelijk ruimtelijke component. We moeten ervoor waken niet alleen woningen te stapelen. Belangrijk is dat we ons afvragen hoe we betekenisvolle buurten kunnen bedenken, waar mensen zich onderdeel voelen van een gemeenschap. Wij moeten geen woningen, maar buurten maken’, vindt Van Assche. Als jurylid hoopt hij bij te dragen aan een zinnig debat over de kwaliteit van wonen.

Ruimte voor ontmoeting
Het motto van de Award ‘ruimte voor ontmoeting’ is goed gekozen, vindt Van Assche. ‘Wat ik goed vind aan het thema ‘ruimte voor ontmoeting’ is dat het architectuur en stedenbouw (ruimte) koppelt aan de mens als sociaal wezen (ontmoeting). Dat is de kern van een goed ontwerp, op welke schaal dan ook.’ In hun eigen omgeving waarderen Kwekkeboom en Van Assche de plekken waar mensen elkaar tegen kunnen komen. Van Assche noemt de autovrije brede stoep voor het huis, waar de avondzon valt. ‘Iedere bewoner van ons rijtje zet daar als vanzelf een bankje neer. Zo ontmoet je elkaar.’ Kwekkeboom constateert dat veel plekken met potentie voor ontmoeting er niet altijd voor ingericht zijn. Ook zijn ze niet allemaal even toegankelijk. Daarnaast zie ze ook dat er weinig ‘menging’ van bevolkingsgroepen ontstaat. ‘Inclusie in de gebouwde omgeving is een beleidsaandachtspunt van de gemeente, maar er wordt niet echt actief invulling aan gegeven.’ Van Assche vult aan: ‘Ontmoeting gaat niet vanzelf, dat vraagt om precieze ruimtelijke condities.’

Voorbeelden en debat
Genoeg werk aan de winkel dus. Beide juryleden benadrukken het belang van de Award Eenzaamheid en wonen. Kwekkeboom: ‘Ik hoop dat de prijsvraag helpt de relatie tussen de gebouwde omgeving en het verminderen van eenzaamheid blijvend onder de aandacht te brengen. En dat er natuurlijk mooie voorbeeldprojecten zichtbaar worden gemaakt.’ Van Assche: ‘Voor mij is de prijsvraag geslaagd als daarmee het debat over de kwaliteit van de woningopgave zo breed en zo intens mogelijk gevoerd wordt.’ 

Inzenden kan nog tot en met 15 september. Dien je eigen project in of draag een project voor >>

Bekijk de inzendingen die al binnen zijn >>