Deelgenoten: woning- en zorgdelen kan!

Foto: Shutterstock.com

Foto: Shutterstock.com

Bestaande woningen delen of splitsen als oplossing voor zelfstandige seniorenhuisvesting én zorg. Met als bijvangst het creëren van starterswoningen voor jongeren en behoud van vitaliteit in wijken en buurten. Hoe kun je je er niet hard voor maken? Natuurlijk is het fenomeen nog pril en moeten er nog heel wat (proces)wielen worden uitgevonden, maar de initiatieven die tijdens het ZorgSaamWonen webinar ‘Deelgenoten’ op 19 januari bijeen kwamen, schetsen al heldere contouren. Van: aangepaste wet- en regelgeving tot landelijk en gemeentelijk beleid, gezonde business cases, slim ontwerp én kostenefficiënte realisatie van zowel ‘gedeeld wonen’ als ‘gedeelde zorg’. Vandaag lees je het eerste deel van dit verslag, morgen deel 2.

(door Nettie Bakker)

ZorgSaamWonen ziet diverse initiatieven ontstaan rond het delen van woningen of splitsen. Wat gebeurt er zoal in het land? Wie zijn de initiatiefnemers? Wat zijn de kansen en wat gaat er moeizaam? De antwoorden op deze vragen ontvouwden zich gedurende het webinar 'Deelgenoten' voor zo’n zestig deelnemers. 

Sommige senioren wonen in een (te) groot, maar desondanks vaak goedkoop - want ‘afbetaald’ – huis en willen liever niet weg uit hun vertrouwde woon- en leefomgeving. Tegelijkertijd zoeken veel jongeren naar een betaalbare woning. Het delen van zo’n ‘grote’ woning ligt dan voor de hand. De senior kan blijven wonen in de vertrouwde omgeving en de jongere kan er klein beginnen. Bovendien voorziet deze woonoplossing ook in de groeiende behoefte van mensen, zowel jong als oud, om voorzieningen te delen en kleine klusjes voor elkaar te doen. 

Platform 31: Leerkring woningdelen, woningsplitsen 

Eerste spreker is Frank Dirks. Hij leidt binnen Platform 31 de Community of Practice ‘Hoe woningdelen, woningsplitsen te organiseren’ (1). Een kleine twee jaar na de ‘agenderende’ publicatie ‘Beter Benutten bestaande woningbouw’ (2) is Dirks nu een leerkring rond dit thema gestart voor woningcorporaties. In deze bijeenkomsten wordt met zo’n twintig corporaties gekeken naar verschillende woonvormen en naar het opschalen van initiatieven tot volwaardige producten en diensten. “Wij zien veel kansen om de bestaande woningvoorraad beter te benutten door woningen te delen of te splitsen”, zegt Dirks. Hij toont dit aan met cijfers: in 2050 is de helft van de bewoners alleenstaand, met als grootste groep oudere vrouwen.

Tegelijkertijd is het gemiddelde woonoppervlak per persoon 53 vierkante meters, maar die van senioren boven de 70, meer dan 100. “Er is dus ruimte om te delen of te splitsen. En dat kan op heel korte termijn door oproepen te plaatsen voor onder- of inhuur, bijvoorbeeld via een hospita-contract.” Dirks noemt ook een onderzoek van de Stichting Ouderenhuisvesting Rotterdam, SOR (3), waaruit blijkt dat een op de vijf huurders open staat voor woningdelen. En hij stipt het Amsterdamse project de Stadsveteraan (4) aan, gebaseerd op het Friends-woonconcept, ontwikkeld door Woonzorg, Heren 5 architecten en AM. Een project dat specifiek is bedoeld voor vitale ouderen die bewust kiezen voor een Friends-achtige huisvestingsvariant, waarin collectief wonen gecombineerd wordt met een flinke dosis zelfstandigheid. Overtuigd van de kansen benadrukt Dirks dat Platform 31 nog heel veel wil gaan doen rond dit thema.  

Mijn Woongenoot: Wonen met wederzijds voordeel

Een eerste, snelle stap naar woningdelen is dus inwonen of onderhuren. Impactondernemer en Wooninnovator Kitty van der Made heeft hier haar werk van gemaakt binnen haar onderneming ‘Mijn Woongenoot’(5). Daarnaast is zij docent en onderzoeker Sociale Gerontologie en Social work aan Avans Hogeschool. Vanuit ‘MijnWoongenoot’ wil zij “bijdragen aan een zorgzame samenleving.” Dat doet ze door senioren die ruimte over hebben te matchen met studenten die een kamer zoeken. Op zich best een opgave, erkent ze, want "ouderen en jongeren hebben vaak niet het juiste beeld van elkaar." Haar missie is geslaagd als woningdelen een normale keuze wordt. “In het buitenland gebeurt dat al veel meer dan bij ons.” 

Ze begon in de koopsector, maar voert nu ook gesprekken met corporaties in de sociale huursector. Ouderen zoekt zij op via allerlei clubs waar ze vertelt over de mogelijkheden en betekenis van woningdelen. Vervolgens helpt ze mensen met financiële en juridische vragen. Zo voert een studente die voorheen vijf uur per dag reisde naar school, nu leuke gesprekken met haar ‘hospita’. “Ik zoek de juiste studenten bij de wensen van ouderen. Vervolgens help ik – soms pas na een proefperiode - met de afspraken in een huur-, logeer- of zelfs dienstenovereenkomst. Zo vond ik een student die in ruil voor huurkorting op de kinderen past van een jonge weduwe. In de overeenkomst staan zaken als huisregels, vergoeding en evaluatiemomenten.”  

Delen maakt gelukkig, ervaart Van der Made. Zo is de oudere vaak ‘leerzaam en beschouwend’ voor jongeren en andersom kan de jongere behulpzaam zijn, bijvoorbeeld met computerkennis. “Ik noem het wonen met wederzijds voordeel.” Haar ervaringen tot nu toe zijn positief en komen overeen met de uitkomsten van internationaal onderzoek dat stelt dat ouderen die woningdelen: beter eten, slapen en bewegen en minder beroep doen op zorgdiensten. Het levert betaalbare woonruimte voor studenten op, evenals extra inkomsten voor de verhuurder. Ook levert het beide deelnemers zingeving en verbondenheid op en versterkt het de lokale gemeenschap. Van der Made pleit wel voor gemeentelijk beleid rond woningdelen. “Zonder beleid en toegespitste wet- en regelgeving blijft woningdelen een zoektocht naar individueel maatwerk”, waarschuwt ze. 

Heldoorn Ruedisulj Architecten: 24 uurs zorg vanuit de achtertuinen 

En dan naar een bouwkundige splitsing. Hoe maak je van één, twee woningen? Wim-Jan Dijk, architect bij Heldoorn Ruedisulj Architecten in Leeuwarden, werkte jaren geleden een plan voor woningsplitsen uit voor de gemeente Tytsjerksteradiel. Hoewel zijn ontwerp toen niet is gerealiseerd vindt hij het interessant genoeg om nu te presenteren. Aanleiding voor zijn ontwerpstudie was dat steeds meer ouderen aan zorg toe waren en vereenzaamden. In zijn ontwerpvarianten speelt een eerder ontworpen sanitairmeubel een cruciale rol. Het gaat om een meubel dat in gesloten toestand de vorm heeft van een kast van 85 x 160 cm. In geopende toestand biedt het in zijn ontwerp een volledige, rolstoelvriendelijke badkamer in de gesplitste benedenwoningen van een rijtje van zeven. De gesplitste bovenwoningen maken in zijn ontwerp gebruik van het bestaande sanitair. De drie slaapkamers in de traditionele woning worden ongebouwd tot een woon-, slaapkamer en een keuken.

De architect maakte drie varianten die met name verschillen in entrees en in de mogelijkheden die de buitenruimte biedt. Zo komt Dijk op een klein, multifunctioneel dienstencentrum op de plaats van de voormalige schuurtjes. Volgens deze variant kan er 24 uurs verpleegzorg worden geboden in een beschutte en beschermde woonomgeving, met zicht op de eigen straat. Zijn kostenplaatje, uitgaande van woningen met een waarde van 240.000 euro, leverde een bedrag van 129.000 aan verbouwingskosten op. Dit resulteerde in een huur van circa 775 euro voor de bovenwoning en zo’n 1026 euro voor de benedenwoning. Bedragen die woningdelen redelijk binnen handbereik maken, stelt Dijk.   

Dit is het eerste deel van het verslag. Lees morgen het tweede en laatste deel. Daarin komen de volgende partijen aan bod: Vissers en Roelands architecten, Stichting Statiegeld op Jeugd en Specht Architecten. 

• (1) https://www.platform31.nl/bijeenkomsten/hoe-woningdelen-en-woningsplitsen-te-organiseren

• (2) www.platform31.nl/publicaties/beter-benutten-bestaande-woningbouw

• (3) Afdelingbuitengewonezaken.nl/cases/ontwerpend-onderzoek-eenzaamheid/

• (4) www.wonenindestadsveteraan.nl/

• (5) Mijnwoongenoot.nl/

Ook interessant / voor u geselecteerd

Wijkgenoot: ouderen en jongeren in de wijken ontmoeten en ondersteunen elkaar
18 juni 2024

Het concept Voorzorgcirkels krijgt in Deventer een nieuwe dimensie. Het Deventers samenwerkingsverband…

Lees Verder »
Tintelende 'matchingmarkt' collectief wonen
17 juni 2024

“Vandaag gaat het over matchmaking”, zegt Yvonne Ebbers van de Leefbaarheidsalliantie, gespreksleider van de…

Lees Verder »
Erfdelen: op voormalig boerenerf samen oud worden
10 juni 2024

De bijna 73-jarige Pieter Parmentier, landelijk coördinator van Erfdelen, is een echte doorzetter. “Fietsen is…

Lees Verder »
Een vitale samenleving begint in de wijk
6 juni 2024

Donderdag 20 juni vindt het gloednieuwe Blue Zone Festival Plaats in Zwolle met voorafgaand, op 19 juni, het…

Lees Verder »
Lokale woonlandschappen voor leefbare steden
4 juni 2024

Donderdag 20 juni vindt het gloednieuwe Blue Zone Festival Plaats in Zwolle met voorafgaand, op 19 juni, het…

Lees Verder »
Dementievriendelijke buitenruimtes in Wijk bij Duurstede
3 juni 2024

Wijk bij Duurstede is een ‘gecertificeerde’ dementievriendelijke gemeente. Dat wil…

Lees Verder »
Een toekomstbestendig thuis voor mensen met dementie
24 mei 2024

Het derde landhuis van QuaRijn in Doorn, genaamd Nieuw Leeuwenburg, is opgeleverd. Dit nieuwe landhuis,…

Lees Verder »
Lunchlezing Thuishuizen gemist? Kijk terug, lees meer of bezoek het ZorgSaamWonen Congres
23 mei 2024

Thuishuisprojecten zijn een effectieve manier om eenzaamheid bij ouderen tegen te gaan. Ze bestrijden…

Lees Verder »
Antwerpse buurtcoach stimuleert onderlinge betrokkenheid rond het woonzorgcentrum
22 mei 2024

Door: Yvonne Witter

Woonzorgcentrum Nottebohm in Antwerpen biedt plek aan 75 bewoners. Het ligt in de…

Lees Verder »
Wooncoöperatie als mini Blue Zone
20 mei 2024

Donderdag 20 juni vindt het gloednieuwe Blue Zone Festival Plaats in Zwolle met voorafgaand, op 19 juni, het…

Lees Verder »
Doe mee met Wingo, de woon-bingo!
17 mei 2024

“Hoeveel verschillende collectieve woonvormen zijn er wel niet? Tiny houses, ecodorpen, senioren-groepen... en…

Lees Verder »
Tv-programma BinnensteBuiten, ambassadeur voor projecten Wederkerig Wonen
15 mei 2024

Geschreven door: Wim Kromwijk, directeur LaCoTA

LaCoTA, de Langer…

Lees Verder »
Rabobank organiseert dialoogsessie rond Toekomstbestendig wonen. Kom in actie!
8 mei 2024

Er zijn ruim 400.000 geschikte woningen voor ouderen extra nodig tot 2040. De opgave aan geschikte…

Lees Verder »
Woongemeenschap Loppukiri in Helsinki houdt bewoners vitaal
2 mei 2024

Vier Finse dames kwamen in 2000 op het idee om samen te gaan wonen. Zes jaar later…

Lees Verder »
Belemmeringen in wet- en regelgeving voor wooncoöperaties
1 mei 2024

Nederland is niet ingericht op wooncoöperaties. Dat blijkt uit het rapport ‘…

Lees Verder »
Woonzorgchallenge in Den Haag Zuidwest van start
30 april 2024

Twee teams bestaande uit ontwerpers en zorgprofessionals zijn geselecteerd voor deelname aan de…

Lees Verder »
Evaluatie Beschermd Wonen
26 april 2024

HevoFame is een landelijk opererende planontwikkelaar, gespecialiseerd in het ontwikkelen van woonconcepten…

Lees Verder »
Van solo naar samen. Collectief wonen, iets voor jou?
22 april 2024

De provincie Gelderland heeft een werkboek gemaakt voor mensen die interesse hebben in collectief wonen. In dit…

Lees Verder »
GemeenschappelijkWonenDag 2024 in de Week van het Wederkerig Wonen
19 april 2024

Woongemeenschappen die zijn aangesloten bij de Vereniging Gemeenschappelijk Wonen en…

Lees Verder »
Burenhulp en/of mantelzorg in woongemeenschappen
12 april 2024

Een boodschap doen, soep langsbrengen of iemand naar de huisarts brengen. Dat is wat…

Lees Verder »

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.