Kees Penninx van bureau ActivAge, en als expert verbonden aan het platform ZorgSaamWonen, schrijft over gemeenschapsvorming in een 55+ wooncomplex van ouderen. Midden in de Coronacrisis van 2020 verrijst aan het Vlaardingse Erasmusplein uit het niets een bruisende 55+ woongemeenschap. Voor 74 senioren, variërend in leeftijd van 55 tot 92 jaar, gaat een ultieme woondroom in vervulling. Hoe is dat mogelijk? Je leest het in dit blog. Een verhaal in vier delen over gemeenschapsvorming, senioren-woongeluk en omzien naar elkaar in de 1,5 meter samenleving. Vandaag deel 1. De aanmaakblokjes. Over hoe het vuur werd ontstoken.

Bron: ActivAge

Woningcorporatie Waterweg Wonen levert een splinternieuw  55+ wooncomplex op aan het Erasmusplein, gelegen in de Vlaardingse Westwijk. Het gebouw bevat 46 gelijkvloerse driekamerwoningen in de sociale huursector voor senioren huishoudens van 55 jaar en ouder. Waterweg Wonen wil niet zomaar een wooncomplex, maar een bruisend wooncomplex met een ziel. Een ziel die zegt: laten we samen prettig oud worden en omzien naar elkaar.

Hoe bewoners dat in de praktijk vormgeven is aan hen zelf, vindt de corporatie. Wel is er hulp. Op hun ontdekkingstocht naar de ziel van hun wooncomplex krijgen de bewoners assistentie van ActivAge gemeenschapsvorming. ActivAge zet een beproefde methode in: Studio BRUIS – samen buurten, hier verder BRUIS genoemd.

Daarin draait alles om sociale vitaliteit. Volgens de definitie van BRUIS is een sociaal vitale woongemeenschap te herkennen aan vijf indicatoren:

1.       bewoners kennen elkaar;
2.       voelen zich verbonden voelen met elkaar;
3.       verlenen elkaar praktische hand- en spandiensten;
4.       doen mee aan activiteiten;
5.       organiseren zelf ook activiteiten.

BRUIS stelt bewoners in staat om met elkaar zo’n sociaal vitale woongemeenschap te realiseren, op hun eigen manier, in hun eigen tempo. Dat levert veel op.

“Toen wij hier kwamen wonen voelde het al meteen als een ‘warm bad’. We zijn een hechte groep bewoners geworden. Het is goed leven hier.”

Bewoonster in de Whatsapp groep Erasmusflat, 17-10-2020

Vanuit het niets is binnen anderhalf jaar een bruisende, sociaal vitale woongemeenschap opgebouwd waar eenzaamheid zo veel mogelijk buiten de deur wordt gehouden en bewoners zich gelukkig prijzen met hun nieuwe woonsituatie. En dat in een tijd waarin Corona de nodige hindernissen opwerpt. Hoe is dat gelukt?

De methode BRUIS

De methode BRUIS is gericht op het aandrijven van een vliegwiel met behulp van twee motorblokken.

Het eerste motorblok stimuleert het elkaar ontmoeten tijdens collectieve, laagdrempelige, vrolijke activiteiten voor het hele complex.

Het tweede motorblok is gericht op elkaar vinden in kleine groepjes vanaf twee of meer personen die ‘micro-activiteiten’ ondernemen. Micro-activiteiten zijn kleinschalige, alledaagse activiteiten, gebaseerd op gedeelde interesses, hobby’s en talenten. BRUIS zet in op de ontwikkeling van een clubcultuur.

Diversiteit en democratie staan daarbij voorop. De bewoners leren om het wooncomplex niet te zien als één gemeenschap met een alles bepalend bewonersbestuur in het centrum. Een vitale woongemeenschap is vooral een verzameling van kleine, losse micro-gemeenschappen – clubs – die hun eigen plan trekken en elkaar soms raken. Geen ingewikkelde vergaderingen, maar doen wat je leuk vindt, op je eigen manier, in je eigen tempo, samen met anderen die er dezelfde interesse op nahouden. Dat verbindt.

BRUIS ontwikkelt deze clubcultuur van binnenuit en van onderop, op basis van wensen en  talenten van bewoners. Inspireren, ruimte maken, waarderen, faciliteren en improviseren zijn de belangrijkste taken van de community builder. Door zo te werken zijn het de bewoners zelf die hun eigen gemeenschap ontwikkelen. Vanuit dit gevoel van eigendom – het is ónze woongemeenschap – ontstaat motivatie en energie. Er staan (verborgen) talenten op, er ontstaat een veelheid van contacten en lang gekoesterde wensen worden opgespoord om in vervulling te gaan.

“Ik heb fotografie en filmen altijd heel leuk gevonden. Maar ik deed alles in mijn eentje, dus voor wie eigenlijk? Nu maak ik filmpjes van de verschillende bewonersactiviteiten. Die komen op de website. Ze bedanken mij daarvoor. Nu heb ik een doel!”

Bewoner tijdens een bijeenkomst van de BRUIS gespreksgroep

Woondromen 55+

Zoals een architect fysieke woonbeelden schetst van het gebouw, zo werkt BRUIS met sociale woonbeelden als basis voor gespreksvoering. Ook zet BRUIS in op de ontwikkeling van gemeenschappelijke waarden. Daarbij komen vragen aan de orde als wat bindt ons, waar gaan wij voor? Wie of wat willen wij zijn, wat verwachten wij van elkaar, hoe willen wij ouder worden en wat willen wij daarbij voor elkaar en voor de omliggende buurt betekenen?

Nomadisch leren

Bij de start van het project is het methodisch instrumentarium dus voorhanden. De aanmaakblokjes voor het te ontsteken vuur liggen klaar. Betekent dit dat op voorhand kan worden uitgetekend hoe het proces van gemeenschapsvorming eruit gaat zien? No way! Gemeenschapsvorming van onderop is maatwerk. De aanpak is gebaat bij een lerende, zoekende benadering ter plekke, waarbij de groep op weg gaat, onderweg meeneemt wat bruikbaar is en laat liggen wat niet werkt. We noemen dat nomadisch leren. Precies wat ook nomadenvolken doen, in hun tocht door ruige landschappen. Belangrijk is ook dat de community builder als tijdelijke buitenboordmotor het vlammetje aanblaast en bewaakt dat bewoners zo veel mogelijk zelf aan zet zijn. Vanaf dag 1. Het gaat erom dat zij groeien in hun ‘subject-zijn’ en in alle fasen eigenaarschap blijven ervaren over het proces.

Klinkt mooi allemaal, maar hoe pakt dat nou uit in de praktijk, wilt u weten. Lees er binnenkort meer over in deel 2 van deze blog: Het vuur wakkert aan.

Lees meer op www.activage.nl