Blijft de solidariteit – in ‘De stad van betrokken burgers’?

coll

Tine De Moor, hoogleraar sociale en economische geschiedenis aan de aan de Universiteit Utrecht, gaf tijdens het Verbindingsfestival, dat Acquire op 11 juni jl. organiseerde, een webinar over ‘De stad van betrokken burgers’. Burgercollectieven zoals gilden zijn al eeuwenlang drijvende krachten in de samenleving. Wat leren we van de geschiedenis voor de huidige ‘derde golf’ aan burgercollectieven in energie, voeding, mobiliteit en zorg?

Door: Martin Zuithof

Centrale vraag in de inleiding De Moor was: welke rol kunnen nieuwe burgercollectieven, ook na de coronacrisis, spelen bij het versterken van onderlinge solidariteit?  De Moor schetste eerdere golven, waarbij burgercollectieven een cruciale rol speelden:

  • De gildes, die zich rond beroepsgroepen in de middeleeuwen organiseerden en het belang van de eigen groep voorop stelden;
  • De beweging van coöperaties rond 1900, waaruit de boerenbonden en de coöperatieve banken voortkwamen.

Sinds 2005 is een nieuwe golf aan burgercollectieven ontstaan, die zich inzetten voor bijvoorbeeld de energievoorziening, zorgverlening, kleinschalige landbouw en inkomenszekerheid (zoals de broodfondsen van zzp-ers). Ook kwamen instrumenten beschikbaar om de inbreng van burgers bij het bestuur te versterken, zoals de burgerbegroting en the right to challenge.

De Moor stelt dat er een flinke maatschappelijke betrokkenheid is te zien tijdens de coronacrisis. Ook denkt ze dat de huidige collectieven de potentie hebben om een grotere rol in het bestuur (‘governance’) te spelen. De collectieven zelf vertonen weinig enthousiasme om ‘op te schalen’. Wel is te zien dat de netwerken tussen burgerinitiatieven groeien, hoewel ze vooral sectorgericht blijven. ‘Er is weinig overdracht van kennis tussen de sectoren.’

De Moor vraagt zich af hoe de huidige solidariteitsgolf te benutten is voor de toekomst. Daarbij spelen vragen als:

  • Hoe kunnen we de maatschappelijke meerwaarde van initiatieven vaststellen?
  • Kan er een specifiek governance model ontstaan, passend bij deze burgercollectieven?
  • Hoe is de kennis te bundelen? Ze wijst op initiatief ‘Collectieve kracht’: een platform dat kennisuitwisseling tussen collectieven in Nederland kan ondersteunen. Zie: www.collective-action.info en www.collectievekracht.eu

De economische crisis, die wordt voorspeld als gevolg van de coronacrisis, betekent mogelijk dat er nieuwe platforms ontstaan voor zzp-ers en andere vormen van beheer van bedrijven. Kansen ziet ze ook voor de groei van de ‘korte keten’ in de landbouw, waar door het directe contact van producent en consument, ook de rol van consument-investeerder kan groeien.  

Ook interessant / voor u geselecteerd

Magazine: De buurt als basis

In de buurt gebeurt het. Daar wonen we, ontmoeten we elkaar en zien we naar elkaar om. En dat is precies wat we…

Lees Verder »
Het Thuisgevoel in Serviceflat De IJssel te Zutphen

ZorgSaamWonen verzamelt via pop-up redacties verhalen over thuisgevoel, onderlinge betrokkenheid, dagelijkse…

Lees Verder »
Zelfredzaamheid en gemeenschap gaan samen in Serviceflat De IJssel in Zutphen

Hoe betrek je bewoners die je minder vaak ziet? Hoe vind je genoeg vrijwilligers voor de activiteiten? Hoe houd…

Lees Verder »
Samen bouwen aan sterke buurten

Wat moeten we vandaag anders organiseren, zodat mensen straks betekenisvol ouder kunnen…

Lees Verder »
Gids Op weg naar zorgzame buurten bundelt ervaringen, tips en inspiratie uit lokale praktijken in Brabant

Hoe bouw je aan een buurt waarin mensen elkaar kennen en naar elkaar omzien? Deze gids bundelt lessen,…

Lees Verder »
Het thuisgevoel in Golfslag, Emmeloord

ZorgSaamWonen verzamelt via pop-up redacties verhalen over thuisgevoel, onderlinge betrokkenheid, dagelijkse…

Lees Verder »
Terugblik op het ZorgSaamWonen Congres 2026

Op 30 september en 1 oktober vond alweer het zevende, jaarlijkse ZorgSaamWonen Congres plaats. We waren dit…

Lees Verder »
Een buurtschap voor iedereen? Waarom inclusiviteit al begint vóór de eerste kennismaking

Overal in Nederland ontstaan nieuwe woonvormen waarin ontmoeting, nabuurschap en…

Lees Verder »
Prijzenregen voor bouwen aan zorgzame gemeenschappen op het ZorgSaamWonen Congres

Het gerealiseerde Amandelbloesem in Wormerveer en het initiatief voor het…

Lees Verder »
Een sterke gemeenschap ontstaat niet vanzelf

Wat gebeurt er als je niet alleen investeert in wonen en zorg, maar ook in de…

Lees Verder »
In 100 blogs zoeken naar de haarvaten van de buurt

Deze zomer is een mijlpaal bereikt; ik heb mijn 100e blog geschreven voor ‘Anders en…

Lees Verder »
Stembussen geopend: ZorgSaamWonen Award 2026

Wie verdient de ZorgSaamWonen Award 2026? Vanaf vandaag kan iedereen zijn stem uitbrengen op de ingediende…

Lees Verder »
Communitymanager Babette: ‘Vertrouwen opbouwen is cruciaal’

Anderhalf jaar geleden was de woonkamer van Hof van Leeuwesteyn een lege ruimte in een hof waar bewoners net…

Lees Verder »
25 verschillende deelsessies op ZorgSaamWonen Congres

Zoals jullie weten vindt op donderdag 1 oktober het ZorgSaamWonen Congres plaats in ’t Spant te Bussum. Wist je…

Lees Verder »
Gezocht: woonconcepten die bouwen aan zorgzaamheid in gemeenschappen

Voor de ZorgSaamWonen Award 2026 zijn we op zoek naar woonconcepten in Noord-Holland…

Lees Verder »
HevoFame en TBI WOONlab lanceren stapelSTEK Zorggeschikte Woningen

HevoFame en TBI WOONlab lanceerden tijdens de PROVADA een nieuw woonconcept waarin…

Lees Verder »
ZorgSaamWonen Award 2026 zoekt bouwstenen voor zorgzaamheid in gemeenschappen

De inschrijving voor de ZorgSaamWonen Award 2026 is inmiddels al ruim twee weken…

Lees Verder »
Ruimte voor woon- en leefgeluk, kennismaken met corporatie deltaWonen

In de huidige woningmarkt en het veranderende zorglandschap is het niet langer…

Lees Verder »
Nieuw Advies Raad van Ouderen over Grenzen aan de zorgzame samenleving

De overheid wil graag dat mensen in Nederland meer naar elkaar omkijken. Dit wordt een 'zorgzame samenleving'…

Lees Verder »
ZorgSaamWonen Congres ‘Daar wil ik wonen! De wijk als fundament voor zorgzaam wonen.’

'Daar wil ik wonen! De wijk als fundament voor zorgzaam wonen.’ Zo luidt de titel van het ZorgSaamWonen…

Lees Verder »

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.