In de buurt Eeuwsels die we bezoeken wonen een kleine 4000 mensen in zo’n 1600 verschillende soorten woningen, gebouwd in de jaren zestig en zeventig. Juist deze wijken kennen een bevolking die snel vergrijst en daar eigenlijk niet zo op zijn ingericht. Het idee was hier: wonen in de buurt, werken, recreëren en dergelijke buiten de buurt. De sociale samenhang komt juist in dit soort wijken onder druk te staan. Volgens de RIVM-meting uit 2024 voelde 52 procent van de bewoners in Eeuwsels zich eenzaam. Alle reden dus om ontmoeting te stimuleren in de buurt.

De oorsprong van Eeuwsels

We zijn best wel gefascineerd door de naam van de buurt: Eeuwsels, waar komt die naam vandaan? De buurt bestaat zeker nog geen eeuw, want we zien louter naoorlogse bouw vanaf de jaren '80. We raadplegen AI en lezen dat Eeuwsels een historisch toponiem is en verwijst naar het oorspronkelijke landschap: een vochtig beemden- en moeraslandschap. En dan slaat onze fantasie meteen op hol en denken we dat dit een rode draad is die je veel meer door de buurt zou willen zien. Bijvoorbeeld het winkelcentrum dat De Bus heet omnoemen naar De Beemd? Elektriciteitshuisjes en muurschilderingen rond dit thema? TIP

In onze Zorg voor de Buurtvisites kijken wij naar buurten vanuit de blik: kan ik hier goed oud worden of zouden mijn vader en moeder hier goed oud kunnen worden? Ofwel, hoe levensloopbestendig is de buurt: is het een buurt waar je je thuis voelt, zitten er aardigheden in die de buurt een identiteit geven, een vriendelijkheid die uitnodigt tot een natuurlijke ontmoeting, een praatje, een zwaaitje, je gedrag en je humeur positief beïnvloedt? Wonen en voorzieningen zou zoveel méér kunnen zijn dan stenen stapelen. Het kan bijdragen aan het voorkomen en verminderen van eenzaamheid. Alle kleine beetjes helpen immers en kleine dingen maken het verschil en doen ertoe. Daarom noemen we onze bezoekjes ook Zorg voor de Buurtvisites.

We hebben inmiddels al ruim 30 buurten en wijken door heel Nederland bezocht en al deze visites leveren een schat aan mogelijkheden op om gezondheid te bevorderen en afhankelijkheid en eenzaamheid te voorkomen. Stenen moeten ook hun sociale waarde laten zien. Zie verschillende visites op de website. Onze Zorg voor de buurtvisites zijn ook onderzocht door de Leyden Academy on vitality and Ageing. De resultaten zijn gepubliceerd in het artikel Zorgen in de buurt, dat je hier kunt lezen.

De Moeraseik

We beginnen onze wandeling bij woonzorgcomplex de Moeraseik van zorgorganisatie de Zorgboog; een complex met 44 zelfstandige woningen en een gemeenschappelijke gasterij: Aan Taafel.

Woonzorgcentrum De Moeraseik met gasterij Aan Taafel

Aan de voorkant ligt de Moeraseik aan een gewone, kaal aandoende, strak en-strenge woonstraat zoals er zoveel in Eeuwsels zijn, aan de achterkant ligt het gebouw aan het park, het muziekplantsoen. Een mooi uitzicht voor de bewoners. Daar vinden we ook een jeu de boulesbaan, die – wellicht vanwege de warme zomer – al een tijdje niet gebruikt is. Je kunt hier ook de gasterij Aan Taafel inlopen.

De Moeraseik grenst onder meer aan het Muziekplantsoen

Aan Taafel is voor iedereen in de buurt toegankelijk en er worden, zo begrijpen wij, ook de nodige activiteiten georganiseerd. We krijgen de indruk – als we langs het moderne gebouw van het Stadshuis lopen - dat de gemeenteambtenaren weer in hun eigen kantoor de lunch nuttigen.

Het Muziekplantsoen is een leuk kleinschalig parkje. We zien voor ons dat er nog een tafel wordt neergezet zoals we in Hasselt (Belgie) zagen, waar de buurt via een drone-foto van de omgeving die op de tafel is geprojecteerd, met elkaar in gesprek komt: daar woonde Oom Jan, daar speelde ik als kind et cetera. TIP En losse stoeltjes zoals je ze wel in de parken in Parijs ziet.TIP

Voorbeeldtafel in Hasselt, België

Vaste prik: wandelen zonder te weten waar naartoe

Voor de zoveelste keer lopen we in een buurt zonder dat we enig houvast krijgen over waar we zijn en waar we naartoe kunnen gaan. Natuurlijk, de meeste bewoners van de buurt weten waar ze moeten zijn als gaat om winkelen, voorzieningen en recreatie. En natuurlijk, je kunt niet op iedere straathoek een richtingaanwijzer plaatsen. Maar toch maak je de buurt toegankelijker door oriëntatie te geven en om langere en korte routes aan te duiden, zodat (ook) bezoekers van de oudere buurtbewoners met elkaar een rondje kunnen maken. Er zijn hiervan genoeg voorbeelden in onze Zorg voor de Buurtvisites te vinden. Zo zagen we in de wijk Kerckebosch in Zeist een door de wijkvereniging uitgezette wandelroute.

Wandelroute in Kerckebosch Zeist

Ook kunnen we denken aan een kwiekroute met her en der een eenvoudig beweegtoestel. We zien tijdens onze Zorg voor de Buurtvisites veel beweegparken op één plek geconcentreerd, maar eerlijk gezegd, we zien er weinig gebruik van gemaakt worden. Wij denken dat leuke aansprekende bewegwijzering met erin opgenomen de alledaagse dingen van winkels, koffiestop, openbaar toilet, jeu de boules baantje, muziekroute, speelplezier et cetera en het aantal meters afstand ernaartoe, mensen al verleidt tot in beweging komen en naar buiten gaan.

Voorbeeld van een Kwiekroute

In Eeuwsels treffen we wel een scala aan bankjes aan. Dat is natuurlijk prima. We geven daar de TIP bij: zorg voor voldoende onderhoud en plaats een bankje niet in de volle zon.

Een scala aan bankjes

Soms is niet alles wat het lijkt

Gedicht

Plots kwamen wij op onze wandeling dit verweerde bordje tegen: een gedicht dat kennelijk een relatie heeft met de straatnamen in de buurt.  Altijd mooi om een klein stukje kunst aan te treffen in een buurt. Kunst verbindt en dat kan Eeuwsels zeker meer zichtbaar maken met duidelijk aangegeven bewegwijzering TIP

Want pas na een verdere deskresearch kwamen we erachter dat het bordje onderdeel is van een heuse gedichtenroute door en om de buurt:, Maar hoeveel bezoekers van de buurt bezoeken eerst de website van visit Helmond? TIP.

Woontypes met weinig verbinding naar de straat

Zoals gezegd staat de woonfunctie in deze buurt voorop en treffen we verschillende typen woningen aan.

Verschillende woningtypen

De woningen en woonblokken zien er allemaal goed uit. Het valt ons wel op dat er erg weinig aandacht voor de straatkant is. Weinig tot geen bloembakken of bankjes voor de deuren, geen tegeltuintjes, geen minibiebjes, vogelhuisjes of insectenhotels, noch kleur en fleur. Een beetje sjeu zal de buurt opvrolijken en de contacten bevorderen. Wij werden al blij van een bloemrijke prullenbak. Het valt ons dan meteen op dat daar geen vuil naast ligt zoals dat wel het geval is bij de onverschillige prullenbak.

Geen los vuil bij de fleurige prullenbak

Uiteraard treffen we ook het winkelcentrum aan, de Bus (die wij dus liever omgenoemd zien naar De Beemd TIP). Door de dichte puien aan de straatkant is het naar binnen gekeerd en zo weinig uitnodigend, en als geheel ook geen kwaliteit – anders dan functionaliteit - aan de buurt toevoegt. De dichte puien aan de straatkant dragen ook niet bij aan een veilig gevoel op straat als het donker is. TIP

Naar binnen gekeerd winkelcentrum de Bus

Aan de andere kant van winkelcentrum treffen we woonzorgcentrum Savant de Eeuwsels aan. Nu ja, het behoorlijk grote complex is meer dan alleen het verpleeghuis van Savant: er zijn heel wat appartementen naast gebouwd en het zorgplein Noorderlicht verbindt een en ander. Dit zorgplein met verschillende eerstelijns aanbieders, zorgt natuurlijk voor aanloop en reuring. Evenwel vinden wij het een stenige, weinig gezellig ogende omgeving waar weinig tot niets is wat een glimlach om de mond doet verschijnen. Het bord bij de hoofdingang is er een zoals we er al zoveel hebben gezien en die we kwalificeren als 'het zou niet misstaan op een bedrijventerrein'. Dat kan echt innemender en uitnodigender. TIP

Ingang Savant de Eeuwsels  

Wat wij zien is een ingang dicht bij een redelijk grote weg en daar tegenover het winkelcentrum. Een stenig geheel, maar wel met een kunstwerk.

De achterkant van het gebouw vinden we een beetje rommelig en onbenut, terwijl het alle potentieel heeft om er een fijne, natuurlijke en gezellige ontrmoetingsplek van te maken, met tafeltjes met opdrukken; bijvoorbeeld uit de geschiedenis van Helmond, een minibiebje, een schaaktafeltje, een volkstuintje et cetera.TIP We treffen er wel een verlaten jeu de boules baan met een streng bord.

Rommelige achterkant van het gebouw

Verlaten jeu de boulesbaan met een streng bord

Eeuwsels, een buurt met volop kansen

Het moet gezegd dat ook de gemeente Helmond oog heeft voor de zaken die wij hier aankaarten. We hebben verschillende documenten kunnen vinden die de verbetering van de buurt breder zien dan een ruimtelijk fysieke opgave. Zoals een plan voor speelplekken in Helmond Noord, en meer algemeen: het wijkontwikkelingsplan. En, nog breder, de algemene visie op wonen, zorg en welzijn.

We maken eruit op dat bewoners en kinderen van de basisschool betrokken zijn geweest bij het inrichten van het Eeuwsels buurtpark. Zijn speeltoestellen als deze hieraan te danken?

Basisscholieren zijn betrokken bij de inrichting van de buurtplaats

Maar er is meer creativiteit toe te voegen en hopelijk helpen onze inspiratieTIPS daarbij. Wat we tijdens ons verblijf in Helmond tot onze verrassing ook zagen, waren onderstaande Piet Blom-huizen waar je meteen blij van wordt. Of de fraaie onderdoorgang onder een drukke weg met erin ook nog een eregalerij van Markante Helmonders. TIP

Piet Blomhuizen en fraaie onderdoorgang

Kortom, er zijn goede voorbeelden; de ruimte en de kansen liggen voor het oprapen en de gemeente heeft het beleid ervoor geformuleerd. Aan Taafel en aan de slag! TIP

De buurt Eeuwsels komt op ons over als een echte woonbuurt: je hebt er je huis en gaat vandaaruit naar werk of opleiding en weer terug naar huis. Voor ontspanning, uitgebreid winkelen of wat dan ook verlaat je de buurt. De kwaliteit van het individuele wonen komt bij ons als goed over – zij het dat de strakke puien weinig uitnodigend zijn in de publieke ruimte. De opgave is hier om variatie en leven en ontmoeting toe te voegen. Daar is alle ruimte voor en we hopen met deze Zorg voor de Buurtvisite inspiratie en TIPS te hebben gegeven.

Handjes

De Zorg voor de Buurtvisite is een initiatief van de Stichting Thuis Voelen: Hetti Willemse, Ad van Elzakker.

Kijk voor meer ideeën en tips op De verslagen van de buurtvisites en De praktische handleiding.