Architect en ontwikkelaar Jan Dittmar zou zelf graag oud willen worden op een plek waar je met vrienden een erf deelt, af en toe samen kookt,  je eigen voedsel verbouwt of andere  gezellige dingen samen doet. En daarmee ook iets duurzaams bijdraagt aan de rest van de wereld. Hij gunt dit andere mensen ook. Jan startte daarom het initiatief ‘De Kleinlandgoedmakers.’ Zij ontzorgen boeren met het transformeren van hun erf tot een duurzame woongemeenschap. Daar kan hij al zijn ervaringen, talenten en interesses in kwijt. Hoe is het zo gekomen en wat houdt het in? ZorgSaamWonen sprak met deze veelzijdige ‘alleskunner’, onlangs aangesloten bij het platform.

Culturele duurzaamheid
Vanaf zijn 12e woonde Jan op een boerderij waar hij alle ruimte had om  te experimenteren met  het zelfvoorzienend leven:  kaas maken, weven, ijzer smeden, brood bakken, hout bewerken en een rietgedekte schapenstal bouwen. Alle ambachten wist hij onder de knie te krijgen. Daar kreeg hij ook oog voor het belang van duurzaam omgaan met de natuur.  De keuze om bouwkunde te gaan studeren aan de TU Delft en ETH Zürich lag voor de hand: zo kon hij zijn passie voor creëren en ambachtelijk werken combineren met de interesse in  duurzaamheid. Hij verdiepte zich in de technische kant van het duurzaam bouwen maar ook in ‘culturele duurzaamheid’. Hoe kun je door  een ontwerp verleden, heden en de toekomst verbinden? Een grote inspirator was architect Hans Kollhoff bij wiens atelier in Berlijn hij na zijn afstuderen een tijd werkte. ‘Een leerzame en mooie ervaring.’ Terug in Nederland startte hij zijn eigen architectenbureau waarmee hij kleine en grotere projecten ontwierp, prijzen won en flink aan de weg timmerde. Bij het ontwerpen van het Centrumplan Amsterdam Nieuw-West merkte hij dat het maken van een gemeenschappelijk hofje hem veel voldoening gaf. ‘Het stimuleren van ontmoetingen tussen mensen vind ik zo belangrijk. Ik wil graag een bijdrage leveren aan een socialere omgeving.’

Tien kleine landgoederen
Alle ervaringen bij elkaar leidden tot het initiatief voor ‘kleinlandgoedmakers’. ‘Door zelf projecten te ontwikkelen kan ik zo veel duurzamer bouwen. En dan met name die projecten die gericht zijn om ouderen prettig en sociaal te laten wonen’, zegt Jan.  Hij brainstormde met vrienden over mogelijkheden om oud te worden in een landelijke omgeving en bedacht dat hij  een aantal woonprojecten wilde realiseren om uiteindelijk zelf in een ervan te gaan wonen.  ‘Ik wil over tien jaar tien landgoederen hebben ontwikkeld.’ Natuurlijk realiseert Jan zich dat het geen eenvoudige weg is. Zeker niet binnen de huidige regelgeving in Nederland . Toch ziet hij in toenemende mate kansen  in landelijke gebieden. Momenteel zijn we op 3 locaties in het land bezig met planvorming. Jan licht het toe: ‘Er is een urgente noodzaak om de uitstoot van stikstof en Co2 te verminderen en biodiversiteit te vergroten. Daarnaast hebben 18.000 boeren  geen bedrijfsopvolger en staat er naar verwachting in 2030 dan ook  15 miljoen m² aan agrarisch vastgoed leeg. Anderzijds is er een enorme schaarste aan woningen. Tel je de vergrijzing, en de groeiende behoefte  aan contact met de natuur erbij op, dan kom je tot ons woonconcept: het transformeren van vrijkomende agrarische bebouwing tot duurzame en sociale woonerven.’

Woontoekomst voor boer en bewoner
Jan ziet het al voor zich: duurzame woningen met de nodige privacy, maar met gemeenschappelijke ruimtes voor werken, eten, wassen, hobby’s en tuinieren. Waarbij we met hagen, moestuinen en voedselbossen ruimtelijke kwaliteit en biodiversiteit aan het landschap toevoegen.  Hij gelooft in de kracht van een gemeenschap en de natuur. ‘Je moet niet achter de geraniums zitten maar ertussen. Handen in de grond, houd de kop gezond.’ Doordat bewoners uitgedaagd worden om actief te blijven zullen ze langer vitaal blijven en vermindert ook de behoefte aan externe zorg.  Gebruikers van zijn ontwerpen wil hij een gevoel van geborgenheid bieden. ‘Ik ben warm voorstander van het bouwen met hout. Als tiener maakte ik van alles met hout. Dat materiaal heeft een natuurlijke uitstraling, is hernieuwbaar en slaat Co2 op.’  Ook voor de isolatie werken we met materialen die van het boerenland komen zoals houtwol, vlas of hennep. 

De boer op
Met  erfeigenaren wil hij samen nadenken over hun woontoekomst. ‘Ik neem  daarbij hun historie serieus, vaak wonen er al vele generaties van een familie. Sommigen besluiten te verhuizen, anderen willen juist deel uitmaken van de nieuwe gemeenschap.’  Ook de belangen van gemeentes en provincies maken een logisch deel uit van het proces, door de vele maatschappelijke meerwaarden is er vaak meer mogelijk dan bij traditionele ontwikkelingen. Voor het realiseren van de kleine landgoederen kijkt hij met name naar boerderijen in aantrekkelijke landschappen op maximaal 15 minuten fietsafstand van een winkel. ‘Agrariërs kunnen wij een goede prijs  bieden voor hun grond  en ze weten dat hun erf een duurzame toekomst tegemoet gaat. Zo dragen ze bij aan de leefbaarheid van het platteland en helpen ze mee aan het mogelijk maken van woningen voor ouderen die in verbinding met elkaar en de natuur kunnen leven. Dat is toch prachtig? Wij gaan er de boer mee op!’

Lees meer:

https://kleinlandgoedmakers.nl/