‘Ouderen willen best verhuizen’

boelhouwer bijgesneden

Er is een tekort van ongeveer 330.000 woningen in Nederland. Dat is 4,2 procent van de voorraad. Ook voor ouderen zijn er te weinig betaalbare en geschikte woningen, zegt professor Peter Boelhouwer, hoogleraar Housing Systems bij de TU Delft. “De woningmarkt is heel statisch: de meeste woningen staan er al. Wat erbij komt, is veel te weinig.”

Boelhouwer houdt zich bezig met woningmarktbeleid. “In de crisistijd was er ruimte voor kleinschalige woonprojecten van burgers zelf”, aldus de professor. “Nu zijn deze lastiger te realiseren: de bouwkosten zijn gestegen, onder andere door de duurzaamheideisen, en de grond is duur. Vooral in de Randstad, maar ook daarbuiten.” Gemeenten doen volgens Boelhouwer te weinig aan seniorenhuisvesting en projectontwikkelaars zien meer heil in grootschalige woonprojecten voor de kapitaalkrachtige vraag van nu. Er is dus weinig aandacht voor de vraag op langere termijn.

wewe

Aahof boom, topgevel en hofhuys - © Stichting Knarrenhof 

Pittige opgave
Het is momenteel moeilijk voor burgers om zelf projecten te realiseren. Daarom adviseert Boelhouwer hen om zich te organiseren en zich te laten horen. “Wethouders zijn gevoelig voor druk van burgers. Wie wil er nu niet in zijn of haar gemeente een mooi wooninitiatief voor ouderen hebben? Gebruik je politieke macht als oudere burger.” Gemeenten hebben weinig grond, dus is het wel zaak dat zij in afstemming met de markt toch ruimte bieden voor deze initiatieven. Ook in overleg met corporaties. Boelhouwer: “Corporaties hebben de laatste jaren weinig kunnen doen voor de senioren en, meer specifiek, voor woonzorgprojecten. Dat komt door de strakke regels van de woningwet en het feit dat hun productie bijna gehalveerd is. Gelukkig komt er weer meer beleidsruimte voor de corporaties, maar er ligt genoeg op hun bord: zij moeten ook verduurzamen. Dat is een pittige opgave.”

Boelhouwer vindt dat gemeenten meer aandacht moeten besteden aan seniorenhuisvesting. “De gemeente Amsterdam doet dit wel. Zij zetten in op collectieve woonvormen waar ook mogelijkheden liggen voor geclusterd wonen. Een mooie woonvorm waar mensen naar elkaar omkijken. Dat bespaart zorg en welzijnskosten en je maakt woningen vrij. Bovendien zoeken jongeren ook een woning. Je slaat dus twee vliegen in één klap als je woningen voor ouderen bouwt, want dan komen er weer woningen vrij voor jongeren.”

Rompslomp
Boelhouwer vermoedt dat wanneer er meer betaalbare alternatieven zijn, ouderen best willen verhuizen. Er is volgens hem een latente behoefte. Boelhouwer: “Kijk maar naar hoeveel belangstellenden er zijn voor de Knarrenhof, een woonvorm waarbij mensen samen wonen met de nodige privacy, voorzieningen delen en naar elkaar omkijken. Zij hebben 22.000 leden.” De belangstelling is enorm. Het concept sluit aan bij de woonwens van veel ouderen: het hofje van vroeger met het gemak van heden. Initiatieven van deze woonvorm vind je door het hele land. Toch zijn er nog maar vijf van gerealiseerd, doordat er weinig locaties beschikbaar zijn en gemeenten te weinig meewerken.

“Als ouderen in de empty-nest-fase belanden, dus als de kinderen de deur uit zijn, denken zij vaak wel na over hun woning. Als ze dan geen goed alternatief vinden, blijven ze zitten totdat een urgente situatie optreedt. Dan is het moeilijk een andere woning te vinden.” Ouderen zouden volgens de professor dus al eerder de stap moeten wagen. “Zij zien op tegen de rompslomp van het verhuizen. Ze stellen het uit en als het fysiek niet meer gaat, besluiten ze om bijvoorbeeld beneden te slapen en niet meer op de bovenverdieping te komen, of een trapliftje te plaatsen.”  Soms kan een doorstroommakelaar helpen. Die kan met de ouderen meedenken over alternatieve woonvormen en hen de weg wijzen.

Boelhouwer vindt dat er naast goede informatievoorziening ook meer financiële producten moeten komen waarmee ouderen geld kunnen inzetten om de eigen woning te verbeteren. “In Engeland gebeurt dit al veel meer: een reverse mortgage, een soort omgekeerde hypotheek, maakt het ouderen makkelijk om te lenen uit hun afgeloste hypotheek. In Nederland is ooit het verzilverd wonen gelanceerd, maar dat bleek te duur.” Ouderen maken nog maar weinig gebruik van regelingen zoals de blijversregeling. Hiermee kunnen eigenaar-bewoners en huurders woningaanpassingen financieren. “Niet alle gemeenten bieden dit aan. Ik vermoed ook dat weinig ouderen van de regeling op de hoogte zijn of het voor zich uit schuiven.”


eere

Drone Aahof - © Stichting Knarrenhof 


Levensloopbestendige wijken
De professor ziet kansen in levensloopbestendige wijken. “Die zijn eigenlijk belangrijker dan levensloopbestendige woningen”, zegt hij. “Zorg voor wijken waar voorzieningen zijn en toegankelijkheid gewaarborgd is. Zorg voor woningen nabij het winkelcentrum en het openbaar vervoer. En zorg voor een gevarieerd aanbod. Niet alle ouderen willen kleiner wonen of in een appartement. We denken te vaak in sjablonen, maar de woonwensen zijn in de derde levensfase een stuk gedifferentieerder.”

Boelhouwer merkt dat er te weinig goede producten op de woningmarkt zijn die aansluiten bij de diverse wensen van ouderen. “De woningvraag van ouderen sluit niet aan op het beschikbare aanbod”, zegt hij. “Er zijn te veel eengezinswoningen of yuppenwoningen. Ouderen willen graag reuring om zich heen.  Mijn eigen ouders zijn op de eerste etage van een appartementencomplex gaan wonen en hebben zicht op een rotonde. Daar gebeurt altijd wat. Dat is beter dan ergens op de elfde verdieping zitten.” De professor heeft nog meer ideeën: hij pleit voor meer spreiding van de woonlasten over de gehele levensloop. “Nu is er aan het begin van de wooncarrière een piek. Laat de hypotheek veertig jaar duren in plaats van dertig. Regel een ‘pensioenvakantie’. Richt een soort bouwsparen in.” Oftewel: zorg voor meer flexibiliteit in woonlasten aan het begin en einde van de levensloop. Peter denkt zelf niet veel na over zijn eigen wooncarrière. “Ik woon hier prima. Rustig, ruim en in een zorgzaam wijkje. Dat is prettig. Misschien dat ik in een Knarrenhof wil wonen als ik alleen kom te staan.”


Dit artikel is verschenen in Stedebouw & Architectuur 01/2021, thema bouw en zorg. Lees meer van Stedebouw & Architectuur in de digitale bibliotheek

Ook interessant / voor u geselecteerd

Catalogus woonvormen voor senioren gelanceerd
30 mei 2022

Op 16 mei 2022 is op het congres Thuis in de Wijk de Catalogus woonvormen voor senioren gelanceerd. De…

Lees Verder »
Inschrijvingen Kern met Pit geopend!
30 september 2022

De inschrijvingen voor Kern met Pit zijn weer geopend. Kern met pit is een initiatief van KNHM. Kern met Pit…

Lees Verder »
Nieuwe Actieprogramma Eén tegen eenzaamheid
30 september 2022

Eén tegen eenzaamheid is het actieprogramma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport om…

Lees Verder »
Op naar betere ouderenhuisvesting!
29 september 2022

Zsuzsu Tavy, Katja Rusinovic en Joost van Hoof van de Haagse Hogeschool verzorgen op woensdagmiddag 12 oktober…

Lees Verder »
Genomineerden ZorgSaamWonen Award 2022 bekend
28 september 2022

De zes genomineerde projecten van de ZorgSaamWonen Award 2022 zijn bekend. Er zijn drie genomineerden voor de…

Lees Verder »
Hof van Serviam: zorgeloos wonen in het hart van Sittard
27 september 2022

Ooit liepen de leerlingen van het Serviam Lyceum er rond. Op die plek schittert nu alweer anderhalf jaar Hof…

Lees Verder »
De stad verdichten met bewoners
27 september 2022

Bewoners worden niet serieus betrokken bij woningbouw en gebiedsontwikkeling in de stad. Dat leidt tot steeds…

Lees Verder »
Vacature Adviseur Wonen Delft
23 september 2022
Ben jij een professional met hart voor wonen? Leg jij makkelijk verbindingen en zie je complexiteit als een…
Lees Verder »
Subsidieregeling Woonvormen senioren Zuid-Holland
22 september 2022

Alle gemeenten in Zuid-Holland kunnen een aanvraag indienen voor een bijdrage uit de Subsidieregeling…

Lees Verder »
ZorgSaamWonen Congres 2022
19 september 2022

Op donderdag 8 september was het zover, het ZorgSaamWonen Congres. Dit keer niet online zoals de voorgaande…

Lees Verder »
Kwalitatief goede leefomgeving essentieel voor ontmoeting
16 september 2022

Wimke Schuurmans, MT-lid directie Maatschappelijke Ondersteuning/ programmamanager Eén tegen eenzaamheid bij…

Lees Verder »
Aanmeldingen Verbindingsfestival Samen Buurten geopend!
15 september 2022

Maandag 14 november 2022, in de Kunstlinie in Almere, vindt het Verbindingsfestival Samen Buurten plaats! Met…

Lees Verder »
Woongemeenschap 50-plus: De kracht van senioren
15 september 2022

Hoe gaat het met woongemeenschappen van senioren en de mensen die er wonen? Welke knelpunten ervaren bestaande…

Lees Verder »
ZorgSaamWonen Award 2022: stem nu op jouw favoriet!
14 september 2022

De stembussen voor de Prijsvraag Buurtroutes - plekken voor ontmoeting zijn geopend. Vanaf nu tot en met 26…

Lees Verder »
Een mooi moment om nieuwe ideeën te realiseren
9 september 2022

Marlou Pijnappel is lid van de jury voor de ZorgSaamWonen Award. Dit jaar staat het thema ‘Buurtroutes; plekken…

Lees Verder »
Hop on Hop Off Spel gelanceerd!
7 september 2022

Denk jij na over de toekomst? Over je woning? Verhuizen of (nog) niet? Ben je klaar voor die stap? Of is het…

Lees Verder »
Cooplink presenteert filmpje over kansen en uitdagingen
6 september 2022

Wooncoöperaties brengen iets moois. Ze maken de wereld meer leefbaar, de huizen duurzaam en betaalbaar en de…

Lees Verder »
Ruimtelijke transitie biedt kans voor sociale buurt
6 september 2022

Benut de bouwopgave en energietransitie als kans om socialere buurten te creëren. Daartoe roepen de Raad voor…

Lees Verder »
Zet de spotlight op de omgeving
1 september 2022

Hans Adriani is juryvoorzitter van de jury voor de ZorgSaamWonen Award. Dit jaar staat het thema ‘Buurtroutes;…

Lees Verder »
Uitbreiding van Catalogus woonvormen
31 augustus 2022

Hofjes, woongroepen, mantelzorgwoningen; woonvormen voor senioren staan meer dan ooit in de belangstelling.…

Lees Verder »

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.