‘Ouderen willen best verhuizen’

boelhouwer bijgesneden

Er is een tekort van ongeveer 330.000 woningen in Nederland. Dat is 4,2 procent van de voorraad. Ook voor ouderen zijn er te weinig betaalbare en geschikte woningen, zegt professor Peter Boelhouwer, hoogleraar Housing Systems bij de TU Delft. “De woningmarkt is heel statisch: de meeste woningen staan er al. Wat erbij komt, is veel te weinig.”

Boelhouwer houdt zich bezig met woningmarktbeleid. “In de crisistijd was er ruimte voor kleinschalige woonprojecten van burgers zelf”, aldus de professor. “Nu zijn deze lastiger te realiseren: de bouwkosten zijn gestegen, onder andere door de duurzaamheideisen, en de grond is duur. Vooral in de Randstad, maar ook daarbuiten.” Gemeenten doen volgens Boelhouwer te weinig aan seniorenhuisvesting en projectontwikkelaars zien meer heil in grootschalige woonprojecten voor de kapitaalkrachtige vraag van nu. Er is dus weinig aandacht voor de vraag op langere termijn.

wewe

Aahof boom, topgevel en hofhuys - © Stichting Knarrenhof 

Pittige opgave
Het is momenteel moeilijk voor burgers om zelf projecten te realiseren. Daarom adviseert Boelhouwer hen om zich te organiseren en zich te laten horen. “Wethouders zijn gevoelig voor druk van burgers. Wie wil er nu niet in zijn of haar gemeente een mooi wooninitiatief voor ouderen hebben? Gebruik je politieke macht als oudere burger.” Gemeenten hebben weinig grond, dus is het wel zaak dat zij in afstemming met de markt toch ruimte bieden voor deze initiatieven. Ook in overleg met corporaties. Boelhouwer: “Corporaties hebben de laatste jaren weinig kunnen doen voor de senioren en, meer specifiek, voor woonzorgprojecten. Dat komt door de strakke regels van de woningwet en het feit dat hun productie bijna gehalveerd is. Gelukkig komt er weer meer beleidsruimte voor de corporaties, maar er ligt genoeg op hun bord: zij moeten ook verduurzamen. Dat is een pittige opgave.”

Boelhouwer vindt dat gemeenten meer aandacht moeten besteden aan seniorenhuisvesting. “De gemeente Amsterdam doet dit wel. Zij zetten in op collectieve woonvormen waar ook mogelijkheden liggen voor geclusterd wonen. Een mooie woonvorm waar mensen naar elkaar omkijken. Dat bespaart zorg en welzijnskosten en je maakt woningen vrij. Bovendien zoeken jongeren ook een woning. Je slaat dus twee vliegen in één klap als je woningen voor ouderen bouwt, want dan komen er weer woningen vrij voor jongeren.”

Rompslomp
Boelhouwer vermoedt dat wanneer er meer betaalbare alternatieven zijn, ouderen best willen verhuizen. Er is volgens hem een latente behoefte. Boelhouwer: “Kijk maar naar hoeveel belangstellenden er zijn voor de Knarrenhof, een woonvorm waarbij mensen samen wonen met de nodige privacy, voorzieningen delen en naar elkaar omkijken. Zij hebben 22.000 leden.” De belangstelling is enorm. Het concept sluit aan bij de woonwens van veel ouderen: het hofje van vroeger met het gemak van heden. Initiatieven van deze woonvorm vind je door het hele land. Toch zijn er nog maar vijf van gerealiseerd, doordat er weinig locaties beschikbaar zijn en gemeenten te weinig meewerken.

“Als ouderen in de empty-nest-fase belanden, dus als de kinderen de deur uit zijn, denken zij vaak wel na over hun woning. Als ze dan geen goed alternatief vinden, blijven ze zitten totdat een urgente situatie optreedt. Dan is het moeilijk een andere woning te vinden.” Ouderen zouden volgens de professor dus al eerder de stap moeten wagen. “Zij zien op tegen de rompslomp van het verhuizen. Ze stellen het uit en als het fysiek niet meer gaat, besluiten ze om bijvoorbeeld beneden te slapen en niet meer op de bovenverdieping te komen, of een trapliftje te plaatsen.”  Soms kan een doorstroommakelaar helpen. Die kan met de ouderen meedenken over alternatieve woonvormen en hen de weg wijzen.

Boelhouwer vindt dat er naast goede informatievoorziening ook meer financiële producten moeten komen waarmee ouderen geld kunnen inzetten om de eigen woning te verbeteren. “In Engeland gebeurt dit al veel meer: een reverse mortgage, een soort omgekeerde hypotheek, maakt het ouderen makkelijk om te lenen uit hun afgeloste hypotheek. In Nederland is ooit het verzilverd wonen gelanceerd, maar dat bleek te duur.” Ouderen maken nog maar weinig gebruik van regelingen zoals de blijversregeling. Hiermee kunnen eigenaar-bewoners en huurders woningaanpassingen financieren. “Niet alle gemeenten bieden dit aan. Ik vermoed ook dat weinig ouderen van de regeling op de hoogte zijn of het voor zich uit schuiven.”


eere

Drone Aahof - © Stichting Knarrenhof 


Levensloopbestendige wijken
De professor ziet kansen in levensloopbestendige wijken. “Die zijn eigenlijk belangrijker dan levensloopbestendige woningen”, zegt hij. “Zorg voor wijken waar voorzieningen zijn en toegankelijkheid gewaarborgd is. Zorg voor woningen nabij het winkelcentrum en het openbaar vervoer. En zorg voor een gevarieerd aanbod. Niet alle ouderen willen kleiner wonen of in een appartement. We denken te vaak in sjablonen, maar de woonwensen zijn in de derde levensfase een stuk gedifferentieerder.”

Boelhouwer merkt dat er te weinig goede producten op de woningmarkt zijn die aansluiten bij de diverse wensen van ouderen. “De woningvraag van ouderen sluit niet aan op het beschikbare aanbod”, zegt hij. “Er zijn te veel eengezinswoningen of yuppenwoningen. Ouderen willen graag reuring om zich heen.  Mijn eigen ouders zijn op de eerste etage van een appartementencomplex gaan wonen en hebben zicht op een rotonde. Daar gebeurt altijd wat. Dat is beter dan ergens op de elfde verdieping zitten.” De professor heeft nog meer ideeën: hij pleit voor meer spreiding van de woonlasten over de gehele levensloop. “Nu is er aan het begin van de wooncarrière een piek. Laat de hypotheek veertig jaar duren in plaats van dertig. Regel een ‘pensioenvakantie’. Richt een soort bouwsparen in.” Oftewel: zorg voor meer flexibiliteit in woonlasten aan het begin en einde van de levensloop. Peter denkt zelf niet veel na over zijn eigen wooncarrière. “Ik woon hier prima. Rustig, ruim en in een zorgzaam wijkje. Dat is prettig. Misschien dat ik in een Knarrenhof wil wonen als ik alleen kom te staan.”


Dit artikel is verschenen in Stedebouw & Architectuur 01/2021, thema bouw en zorg. Lees meer van Stedebouw & Architectuur in de digitale bibliotheek

Ook interessant / voor u geselecteerd

Catalogus woonvormen voor senioren gelanceerd
30 mei 2022

Op 16 mei 2022 is op het congres Thuis in de Wijk de Catalogus woonvormen voor senioren gelanceerd. De…

Lees Verder »
Het Coornhert, een verticale stad in een levendige buurt
24 januari 2023
De kapsalon is een trekpleister geworden, bewoners genieten van (het uitzicht in) de gezamenlijke ruimte op de…
Lees Verder »
Praat vandaag over morgen
23 januari 2023
Hoe wil jij zelf oud worden? Wat kunnen we betekenen voor de ouderen in onze omgeving? Wat kunnen wij zelf…
Lees Verder »
Partner aan het woord: Aedifica
23 januari 2023

Aedifica is onlangs als partner aangesloten bij ons mooie platform. Recent spraken wij met Erwin Drenth die…

Lees Verder »
'Hop-on Hop-off' geeft nieuwe inzichten en helpt bewuste keuze te maken
20 januari 2023
Het Hop-On Hop-Off-spel, mede ontwikkeld door ZorgSaam Wonen, is in de smaak gevallen bij een groep ouderen in het…
Lees Verder »
Slimme, digitale zorg implementeren en opschalen met vervolg WOZO-regeling
18 januari 2023
Het duurt nog even, tot 28 februari om precies te zijn, maar de succesvolle regeling voor Implementatie- en…
Lees Verder »
'Overdaad aan structuur leidt tot rampzalige situaties in verpleeghuiszorg'
17 januari 2023
Henk Geene schreef eerder over de voorzorgcirkels. Hij zal de komende tijd weer regelmatig publiceren over…
Lees Verder »
Subsidie voor collectieve wooninitiatieven in Noord-Brabant
16 januari 2023
De provincie Brabant stelt een subsidie beschikbaar voor duurzame en collectieve wooninitiatieven. Het gaat om een…
Lees Verder »
Trends 2023: 'revival welzijn' en 'van woon- naar gezondheidscarrière'
16 januari 2023

Wat gaat 2023 ons brengen als we kijken naar de woningmarkt en de leefomgeving? Adviesbureau Companen, een van…

Lees Verder »
Alleenwonende ouderen zijn zeer kwetsbaar
11 januari 2023

Henk Geene schreef eerder over de voorzorgcirkels. Hij zal de komende tijd weer regelmatig publiceren over…

Lees Verder »
Zinvolle contacten van ouderen in Mijn Droomwijk
10 januari 2023

Dreamlike Neighbourhood (Mijn Droomwijk) is een Europees project met als doel mensen met elkaar in contact te…

Lees Verder »
Collectief aan de slag met de collectieve woonvorm
9 januari 2023

Maurice van Noordenne is beleidsadviseur wonen bij de provincie Noord-Brabant. Deze column is door Maurice …

Lees Verder »
Partner aan het woord: Kampri Keukens
5 januari 2023

Kampri Keukens is onlangs aangesloten als partner bij ZorgSaamWonen. Het platform ging in gesprek met Martijn…

Lees Verder »
Meer ontmoetingen 55plussers met subsidie SOO
2 januari 2023

De stimuleringsregeling ontmoetingsruimten in ouderenhuisvesting (SOO) is vanaf 16 januari aan te vragen op de…

Lees Verder »
Geef me de Vijf: Team ZorgSaamWonen
27 december 2022

Vijf vragen aan het team ZorgSaamWonen

Lees Verder »
Kamerbrief nadere uitwerking programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor ouderen
23 december 2022

Minister Helder (Langdurige Zorg en Sport) informeert de Tweede Kamer over de nadere uitwerking van het…

Lees Verder »
Abtswoude bloeit, samen leren van elkaar
21 december 2022

Misschien heb je ze al door Delft zien fietsen: Noor Zaat en Brenda Roelse, respectievelijk voorzitter en…

Lees Verder »
Eindelijk gaat de 'woon-snoepwinkel' open
20 december 2022

Ons persoonlijk lid Wim Kromwijk heeft weer een blog geschreven. In dit blog gaat hij in op de 290.000…

Lees Verder »
Doorleefhuis de Vier Dorpen Beekbergen biedt reuring en zorg
20 december 2022

Zijn overgrootvader en zijn grootmoeder hebben er nog gewoond: in het oude verzorgingshuis De Vier Dorpen in…

Lees Verder »
T-huiz, huis vol technologie
16 december 2022

Easysteppers, een beker die je in de nacht makkelijk ziet (‘glow in the dark-beker’), postopvanger, een sta- op…

Lees Verder »

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.