In dit blog beschrijft Tjitske Zuidema hoe zij een woonscan heeft uitgevoerd bij een woonlocatie waar mensen wonen die bekend zijn met een alcohol- en of drugsverslaving. De meeste bewoners hebben door deze verslaving een verworven hersenletsel. 

De belangrijkste vragen van de begeleiding zijn

• valpreventie; er zijn bewoners die regelmatig vallen. Hoe kun je dit voorkomen en hoe kun je in de inrichting hier rekening mee houden
• Oriëntatie; hoe weten de bewoners waar ze zijn en hoe vinden ze de goede plek; de juiste etage en andere relevante ruimtes. Nu verdwalen de bewoners regelmatig in het pand
• Adviezen over meer sfeer en over kleurgebruik

Ik heb samen met de begeleiding aan de hand van een lijst met vragen het gebouw bekeken en ik heb extra naar bovenstaande punten gekeken. Tijdens de woonscan heb ik al tips over de inrichting en kleurgebruik gegeven en naderhand heb ik dit verwerkt in een verslag.

Ik  vind het belangrijk dat mensen begrijpen waarom ik bepaalde adviezen geef zodat ze ook zelf kunnen beredeneren waarom bepaalde dingen wel of niet werken.

Ik geef daarom altijd informatie over het aanbieden van prikkels.

Mensen met een beschadigd brein (dementie, verstandelijke beperking of hersenbeschadiging t.g.v. andere oorzaken) hebben vaak problemen met het verwerken van prikkels. Mensen met een hersenbeschadiging hebben moeite om zich af te sluiten voor bepaalde prikkels. Ook hebben ze moeite met prikkelselectie. Alle prikkels (visuele, auditieve en sensorische) komen even sterk bij hen binnen. Het is daarom vaak erg moeilijk om de aandacht ergens op te richten, ze zijn snel afgeleid. Het doseren van prikkels is daarom belangrijk.

Zowel het gebouw als medewerkers, bezoekers, apparatuur enz. kunnen te veel prikkels afgeven. Maar ook een inrichting kan te veel of te weinig prikkels bevatten; er kunnen te veel spullen in de kamer staan. Maar te weinig prikkels is ook niet goed, dit kan lusteloosheid of apathie opwekken. Het is daarom belangrijk om bewust met de prikkels om te gaan; welke prikkel pas je wel toe en welke niet.

Adviezen die ik gegeven heb zijn de volgende:

Orientatie: het eerste wat de bewoners zien wanneer ze uit de lift stappen is de glazen deur van het kantoor van de begeleiding. Op de ramen en de deur hangen veel papieren met informatie maar hier staat ook het nummer van de etage. Maar door alle visuele informatie zien ze dit nummer vaak niet en ze stappen daardoor vaak op de verkeerde etage uit de lift. Mijn adviezen zijn o.a. ; Verwijder alle niet relevante en afleidende informatie. Verf alles in 1 kleur, ook de kozijnen en verf een deel van de ramen mee of plak een deel van de ramen met plakplastic af. Zet op de deur op ooghoogte met een contrasterende kleur het nummer van de etage. Zorg verder voor weinig contrasten in de kleuren op de deuren zodat alle aandacht uitgaat naar het cijfer.

Geef elke etage zijn eigen kleuren. Kies per etage een kleurenschema en pas dit consequent toe in de openbare ruimtes. Ik heb een aantal kleurenschema’s toegevoegd

Zonweringen;  de appartementen zijn nogal warm. Er is geen goede zonwering aanwezig. De beste zonweringen zijn screens die aan de buitenkant zijn aangebracht. Deze houden het beste de warmte tegen. Ook zonwering aan de binnenkant kan er voor zorgen dat de kamers minder warm worden.

Verblinding; ramen en binnenvallend daglicht kunnen erg verblindend werken. Dit kan een sterke stressverhogende visuele prikkel zijn, hierdoor is de kans op vallen groot.  Door de bovenkant van het raam af te schermen, wordt het binnenvallend licht minder sterk. Dit kan gebeuren door een rolgordijn of jaloezieën.

Contrasten: De toiletten zijn erg wit, er zijn nauwelijks contrasten. Wanneer er meer contrasten aangebracht worden door te kiezen voor een zwarte wc-bril en een kleurtje op de drukknoppen of door gekleurde tegels wordt dit ook  gemakkelijker in gebruik.

Ook bij de trappen is te weinig contrast, terwijl er toch veel bewoners zijn die een visuele beperking (slechtziend of een waarnemingsstoornissen) hebben. Voor hen is het belangrijk dat hier duidelijke contrasten zijn bijvoorbeeld bij de eerste en de laatste treden en de leuningen.

Valpreventie: in de gemeenschappelijke douches is geen plek om kleding goed op te hangen en om shampoo/doucheschuim neer te zetten. Hierdoor vallen de kleding/handdoek vaak op de grond en moeten ze de toiletspullen op de grond zetten. Dit levert valgevaarlijke situaties op. Het is belangrijk dat er voldoende plek is om spullen neer te zetten

Een huiselijke sfeer kun je  creëren door  gebruik te maken van

- Ruwe materialen (hout, riet, stof/wol )

- Matte materialen (matte verf – planten in niet-glimmende potten maar “de gewone” bloempot of in rieten manden – niet-glimmende jaloezieën)

- Warme, verzadigde kleuren

Het bovenstaande is een greep uit de adviezen die ik heb gegeven. In dit geval waren de adviezen bedoeld voor mensen met een verworven hersenletsel t.g.v. verslaving maar deze adviezen kunnen ook van toepassing zijn voor mensen met dementie.