Een wijk waarbij het lied van Frans Halsema en Jenny Arean uit 1969 door je hoofd gaat: 't Is zondagmiddag Buitenveldert. De flats zijn hoog en goedgebouwd. Verder is het kaal en open...

Alle reden om eens polshoogte te nemen en vanuit onze ervaring en observaties tips te geven voor een gezonde en levensloopbestendige wijk. In deze wijk wonen zo’n 6000 mensen waarvan ruim 1800 mensen 65 jaar of ouder zijn. Je kunt dus spreken van een vergrijsde wijk. Daarbij valt ook de ruime aanwezigheid van (hoge) flats op, die we nu appartementen noemen.

Woonzorgcentrum Nieuw Kerkelanden als startpunt

Zoals gebruikelijk starten we onze Zorg voor de Buurtvisite bij een woonzorgcentrum. In dit geval Nieuw Kerkelanden, onderdeel van Hilverzorg.

Het is vast eerder een verzorgingshuis is geweest, ook met de naam Kerkelanden.

Nieuw Kerkelanden is nog redelijk recent en onderdeel van een groter geheel met een flink aantal appartementengebouwen, onzes inziens gericht op senioren. We zijn dan ook heel benieuwd of zo'n forse schaal met een navenant groot aantal aantal ouderen ook wat oplevert qua mogelijkheden van beleving, ontmoeting, beweging, je amuseren, je niet eenzaam hoeven voelen, et cetera. Kortom, de dingen die het leven aangenaam maken, naast de ongemakken die zich bij het ouder worden kunnen voordoen.

Nieuw Kerkelanden

Hilverzorg, zie: hilverzorg.nl/huizen/nieuw-kerkelanden, noemt de locatie Nieuw Kerkelanden ‘het kloppend hart van de wijk Kerkelanden’. Oei, helaas pindakaas, dat kunnen wij niet onderschrijven. Enerzijds komt dat door de afzijdige locatie, omgeven door een grote weg en meer bedrijfsterreinachtige panden, anderzijds omdat wij de grote schaal van Nieuw Kerkelanden en de omringende, met een loopbrug verbonden appartementsgebouwen, alleen op het pure wonen benut zagen, maar niet op het leven en het samen leven, het verleiden op bewegen, sporten, ontmoeten et cetera.

We konden in Nieuw Kerkelanden prima terecht voor een kop koffie en ook buiten zitten op een terras, maar dan wel met uitkijk op de parkeerplaats. Als we later een rondje om Nieuw Kerkelanden lopen, letten we expres goed op of restaurant en koffiecorner ook aan de fraaie tuinkant een vanzelfsprekend aangesloten terras hebben. Los van de speelsheid aan de achterkant van Nieuw Kerkelanden konden we daar niet achter komen.

Daarom ook hier weer onze TIP zorg alsjeblieft voor goede aansprekende bewegwijzering naar al wat je in en buiten het huis beschikbaar hebt. Waar zijn terrassen met de ochtend- of de avondzon, waar is de moestuin, waar het gezellige buitenzitje, waar de volière? En, creëer een jeu de boules baantje, hang ergens een tennis- of badmintonnet op, plaats een tafeltennistafel. Er is alle ruimte voor. Zoek hierover het contact met de seniorenappartementen. TIP

De wel gepleegde ‘communicatie met slordig opgehangen briefjes’ die we al zo vaak hebben gezien in de zorginstellingen, laten we maar even voor wat ze zijn met de verzuchting “Heb jij in huis dit soort briefjes overal hangen?” Het lijkt zo’n simpel uitgangspunt: Hoe zou je het zelf in je eigen huis doen? De praktijk is erg stroef en hardleers.

Communicatie met slordig opgehangen briefjes

Eerst een rondje om Nieuw Kerkelanden

We lopen van het terras af naar buiten en om het woongebouw. We zien dus meer appartementengebouwen tegenover Nieuw Kerkelanden, maar door de loop van de straat vormt het ook wel een geheel aan gebouwen; met name door de louter functionele loopbruggen.

Louter functionele loopbruggen

We zien een bankje met een uitsparing voor de rollatorgebruiker. Dat doet ons deugd. Die zien we graag in veel meer wijken.

Bankje met uitsparing voor rollator

We schreven het al eerder, en bij veel van onze visites, dat er maar een matige bewegwijzering is. De wegwijzer die er is, is vooral functioneel gericht. Het zijn borden zoals op een bedrijventerrein; geen borden voor een plek waar mensen wonen! TIP De kracht zit, hopen we, in de herhaling: waar zijn de leuke dingen? De punten waar mensen samen kunnen komen en wellicht wat kunnen sporten, een jeu de boulesbaan, een tennisveldje, een minibieb, een buitentafeltennistafel, noem maar op. TIP

Functionele bewegwijzering

Het oog valt op een stuk groen, direct achter de brasserie en de woningen van Hilverzorg. Dat ziet er goed uit en is zeker bij deze warmte een echte koelteplek. De mensen die er het kleine moestuintje en de kas onderhouden hebben daar duidelijk plezier in, want het ziet er – gegeven de zomerse omstandigheden – heel goed uit.

Goed onderhouden kas- en moestuintje

En ontwaren we daar nu aan de achterkant toch ook nog een terras van de brasserie? Eentje die niet op de parkeerplaats uitkijkt? Alle reden om beter te bewegwijzeren want het is de moeite waard. TIP Nu we toch weer doorhameren op het belang van zichtbaar en herkenbaar maken en van ontmoeting te bevorderen, brengen we de geweldige ontmoetingstafel hier weer onder de aandacht die we in het Belgische Westmalle zagen met de hele omgeving erop geprojecteerd zodat je op natuurlijke wijze al een praatje aanknoopt en herinneringen deelt. Of de terrastafeltjes met op het blad foto's van mooie dingen in de omgeving. TIP

TIPs uit eerdere visites

De wijk Kerkelanden in

Verder de wijk in, maar waar is de kerk en waar zijn de landen? Tja, zonder bewegwijzering of verleiding met prettige ommetjes waarbij ook afstanden worden aangeven, kun je de verkeerde kant opgaan of de moed opgeven en helemaal niet gaan: wij kwamen eerst uit op wat kennelijk de autoboulevard is van Hilversum. Dat hoort niet bij Kerkelanden. Op de site van de gemeente: hilversum.nl/kerkelanden-van-kerkbezit-tot-woonwijk vinden we interessante historische informatie over de wijk. Onder meer dat de gewaarde architect Dudok geen voorstander was van deze wijk vanwege de natuur, en dat de hoogbouw – tja het tijdsbeeld van de jaren zestig en zeventig – omstreden is geweest.

Geitenpaadjes

De ouderdom van de wijk maakt begrijpelijkerwijs renovaties en vernieuwingen noodzakelijk. Misschien is het ook hierdoor dat de route van Nieuw Kerkelanden naar het winkelcentrum Kerkelanden een beetje over geitenpaadjes loopt. Aanduidingen ontbreken, we lopen dus op gevoel en verbazen ons soms over wat we tegenkomen. Bijvoorbeeld een beeld midden op een uitgedroogd veld. Het doet allemaal wat verloren en eenzaam aan.

Beeld in een uitgedroogd veld

De wijk is zoals we al schreven, redelijk verlaten en wordt getypeerd door woningen in verschillende vormen en maten. De woonfunctie staat voorop. Er zijn weinig blikvangers, weinig punten voor spel, sport en ontmoeting. En nogmaals, als ze er al zijn, wordt er geen aandacht op gevestigd. TIP

Het winkelcentrum dat we uiteindelijk bereiken, is naar binnen gericht. De ingangen van de winkels bevinden zich binnen. Aan de straatkant is er niks dan kale muren.

Kale muren rond het winkelcentrum

Je moet eigenlijk weten waar de ingangen van het centrum zijn: van buitenaf word je nauwelijks ernaar aangetrokken. Ook hier ligt een opgaaf om binnen en buiten te verbinden om mensen te verleiden te lopen, dingen te zien, te verleiden. Niet alleen het functionele, maar ook de beleving. En mogen we ook de kwiekroute weer eens in het zonnetje zetten, inclusief het kopje koffie om bijvoorbeeld bij Nieuw Kerkelanden als beloning gratis te kunnen krijgen? TIP

Voorbeeld van een Kwiekroute

Mede door de airco in het winkelcentrum is het daar wel levendig. Een 'natuurlijke’ koelteplek. Bij de lunchroom is het zelfs even wachten voordat er een tafeltje vrijkomt. Ook een leuk boekenruil-initiatief vinden we binnen, maar geen enkele buiten.

Eenmaal binnen: levendig, initiatiefrijk en koel

 

Samengevat: een modern en goed voorzien winkelcentrum heeft Kerkelanden zeker. Direct tegenover het winkelcentrum vinden we ook het wijkcentrum De Koepel, versawelzijn.nl/waar/wijkcentrum-de-koepel met een, volgens de website, uitgebreid aanbod aan activiteiten. Op het moment dat wij er liepen was het niet open en kunnen het dus verder niet beoordelen.

We wandelen verder in de toch wel monotone wijk. We zien natuurlijk de grote en hoge flat-aanpak. We hopen stilletjes dat de gemeente Hilversum de sociale aspecten meeneemt, naast de harde, fysieke renovatie en bijvoorbeeld denkt aan Lang leven Thuisflats, zoals in Amsterdam. Daarnaast zien we ook een wijk met potentie als er een visie is om de los-zand-delen te gaan verbinden, herkenbaar te maken, er leuke kleinschallige zaken toevoegt als wandelroutes, ommetjes, bewegwijzering, kleinschalig doe-groen, gevarieerde zitplekjes en bankjes, jeu de boules baantjes, kioskjes, minibiebjes, die ook jongeren en ouderen met elkaar doen ontmoeten. Ga ook daar het gesprek met de bewoners over aan. TIP

Wijkcentrum de Koepel

Zorg voor de Buurtvisite Kerkelanden

Met onze Zorg voor de Buurtvisite willen we op laagdrempelige wijze met een wandeling en met onze achtergrondkennis – zie orgsaamwonen.nl/stichtingthuisvoelen - bezien wat voor indruk de wijk maakt als het gaat om levensloopbestendigheid, sociale cohesie, mogelijkheden tot ontmoeting, plezierig om te zijn, et cetera. In Kerkelanden lijkt in dit opzicht nog wel wat te doen. De renovaties zijn natuurlijk nodig om het woonklimaat aantrekkelijk en up to date te houden. Dat er prettig gewoond kan worden in de wijk – en zeker ook in Nieuw Kerkelanden – denken wij zeker. Maar om oud en jong samen te laten wonen en leven, eenzaamheid en zorg te verminderen en te voorkomen, en prettig oud te kunnen worden, bevelen wij van harte onze TIPs aan.

Op de informatieve site van Zuidwest in Kleur, zuidwestinkleur.nl/activiteit/98356/loop-mee-met-de-buurtwandeling-voor-ouderen-in-kerkelanden zagen we dat er in maart van dit jaar een wandeling is gemaakt met oudere bewoners, die deels dezelfde aandachtspunten hanteerden:

• Zijn er genoeg veilige wandelroutes?
• Mist u een bankje, een ontmoetingsplek of een goede oversteek?
• Wat helpt u om vaker naar buiten te gaan?

De uitkomsten hebben wij niet kunnen vinden. Maar we zijn wel benieuwd, de mening van de (oudere) bewoners telt immers. Wie weet is onze Zorg voor de Buurtvisite mosterd na de maaltijd. Hopelijk zijn onze bevindingen herkenbaar. Wij vonden het desalniettemin weer een leuke ervaring om deze Zorg voor de Buurtvisite met open blik en als ‘welwillende vreemden’ in Kerkelanden en deels in Nieuw Kerkelanden te hebben afgelegd.

We staan zeker open voor een gesprek zonder enige verplichting.

---

De Zorg voor de Buurtvisite is een initiatief van de Stichting Thuis Voelen: Hetti Willemse, Ad van Elzakker.

Kijk voor meer ideeën en tips op De verslagen van de buurtvisites en De praktische handleiding.