Het zogenaamde Didam-arrest van eind vorig jaar bepaalt dat overheden de verkoop van onroerend goed – dus ook grond in eigendom van een gemeente – niet langer via een-op-eentransacties met een marktpartij mogen afwikkelen. Andere gegadigden moeten kunnen meedingen. De uitspraak wekte direct veel beroering bij gemeenten, projectontwikkelaars én zij die betrokken zijn bij Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO). CPO houdt in dat je als groep zelf je architect kiest en de gewenste woning laat bouwen door een zelf gekozen bouwbedrijf.

Geen onderhandse verkoop
Aanleiding voor het arrest is de verkoop van het oude gemeentehuis in Didam aan een ontwikkelaar die er een supermarkt wilde vestigen. Een andere supermarktketen vocht deze onderhandse verkoop met succes aan. In het kort komt het Didam-arrest erop neer, dat de Hoge Raad gemeenten en andere overheden niet langer toestaat om vastgoed - zoals bouwgrond - aan één enkele partij aan te bieden. In plaats daarvan zullen gemeenten voortaan alle gegadigden in de gelegenheid moeten stellen om mee te dingen. Het arrest is een vervolg op eerdere uitspraken van de Hoge Raad.

Stagnatie bouwprojecten?
De grote vraag is nu hoe gaan gemeenten, marktpartijen met dit arrest om en wat betekent het voor CPO initiatieven? Gemeenten en marktpartijen hebben gelijke belangen met het oog op de in de komende jaren zo noodzakelijke productie van woningen. Anders gezegd: nagenoeg iedereen heeft er alle belang bij dat het arrest niet leidt tot een stagnatie van de bouwproductie. Daarvoor is het woningtekort te groot.

Kansen voor CPO
Velen beschouwen de uitspraak van de Hoge Raad als een bedreiging voor gevestigde belangen. Andere partijen zien echter nieuwe kansen. In een compacte handreiking beschrijft de stichting SAMENBOUWEN.IN welke kansen zij ziet voor gemeenten en initiatiefnemers van bouwprojecten. SAMENBOUWEN.IN is een collectief van ervaren begeleiders dat door heel Nederland initiatieven begeleidt bij het samen ontwikkelen en bouwen van woonprojecten.

Als antwoord op de vraag of het Didam-arrest voor particulier opdrachtgeverschap een verslechtering of juist nieuwe kansen betekent, trekt de Stichting SAMENBOUWEN.IN de conclusie dat het arrest kan leiden tot nieuwe kansen, zowel voor gemeenten als voor woonconsumenten. Voor gevestigde posities van bijvoorbeeld woningontwikkelaars kan het arrest daarentegen in bepaalde gevallen een bedreiging vormen.

Transparantie en gelijkheid
Ook in de RVO Handreiking (Ver)ken je buurt; over burgerbetrokkenheid in de verkenningsfase van  inbreidingsplannen, schrijven Margrieta Haan en Gerben Kamphorst dat het Didam-arrest kansen biedt voor openheid en een uitnodiging kan zijn voor lokale initiatieven. Door als gemeente in de verkenningsfase duidelijk te maken waar je naar op zoek bent en welke stappen je wilt doorlopen kunnen nieuwe initiatieven zich melden. Ook kan de gemeente specifieke eisen stellen, zoals verkoop aan een CPO project, mits goed gemotiveerd. De auteurs stellen dat het Didam-arrest kan zorgen voor meer transparantie, meer gelijkheid tussen vergelijkbare partijen en lagere risico’s.

Meer info:
Lees de handreiking Didam-arrest van de stichting SAMENBOUWEN.IN
Lees de handreiking (Ver)ken je buurt  van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.

Bouwstenen voor Sociaal stelde samen met professionals uit het werkveld 20 vragen en antwoorden over het Didam-arrest op.

ZorgSaamwonen organiseert dit najaar een ronde tafel over het Didam-arrest in relatie tot woonprojecten voor senioren. Deelname zal op uitnodiging plaatsvinden. Belangstellenden kunnen zich melden bij Daniëlle Harkes.