Geschikt wonen voor ouderen: twee vliegen in één klap

sociaal web foto

De samenleving is volop in beweging, maar voorziet nog niet in geschikte woningen voor vele ouderen die langer zelfstandig moeten wonen. Het is daarom van groot belang prioriteit te geven aan nieuwe woonconcepten voor ouderen. Daarmee kunnen bovendien twee vliegen in een klap worden geslagen: voorzien in de behoeften van ouderen én het woningtekort verminderen.

Bron: Blog van Marja Elsinga, Zorg & Sociaal Web. Marja Elsinga is hoogleraar Housing Institutions and Governance aan de TU Delft.

Langer zelfstandig
Veel mensen zoeken een geschikte woning, maar ondervinden problemen bij het bemachtigen daarvan. Er is sprake van een enorm woningtekort. Tegelijkertijd vinden er grote veranderingen plaats in de samenleving, zoals de transitie naar langer zelfstandig wonen voor ouderen. Ouderen wonen vaker zelfstandig en zien, nu vele verzorgingshuizen zijn gesloten, hun behoefte aan zorg en gezelschap niet vervuld. Om in deze behoeften te voorzien, is het noodzakelijk om met open ogen en vooral creativiteit te kijken naar wonen en mogelijke andere manieren om daar vorm aan te geven.

Te weinig woningen, veel woonruimte
Er is een enorm tekort aan geschikte woningen, voor zowel mensen die een eerste woning zoeken als mensen die willen verhuizen naar een woning die beter bij hun persoonlijke omstandigheden past. Sinds 2022 is er een minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening die de ambitie heeft om de huidige wooncrisis voortvarend aan te pakken. In deze aanpak ligt het accent op het bouwen van 1 miljoen woningen. De tekorten aan personeel in de bouw en stijgende prijzen van energie en bouwkosten maken het echter heel moeilijk woningen te bouwen die passen bij de behoeften van woningzoekenden, en vooral ook bij hun portemonnee.

Tegelijkertijd constateren we dat er al heel veel woonruimte is in Nederland, gemiddeld 65 m2 per persoon tegen 43 m2 gemiddeld in Europa. De vraag rijst of het efficiënter inzetten van de beschikbare woonruimte niet ook een bijdrage kan leveren aan het verlichten van de wooncrisis. Recent onderzoek laat zien dat het vooral ouderen zijn die relatief ruim wonen. Er wordt wel gesproken van “verborgen leegstand” onder empty nesters. Wellicht kunnen het beter voorzien van goede woningen voor ouderen en het beter benutten van de beschikbare woonruimte hand in hand gaan.

Verhuizingen van ouderen blijven uit
Onderzoek laat zien dat er onder ouderen veel behoefte is aan nieuwe vormen van wonen in een community setting. Er is behoefte aan woonvormen die helpen de eenzaamheid onder ouderen te verlichten en het inzetten van professionele zorg en mantelzorg te faciliteren. Bovendien blijkt dat veel ouderen willen verhuizen, maar dat ze de nieuwbouw, in vergelijking met de geboden kwaliteit, te duur vinden. Immers, veel ouderen met een eigen huis wonen vaak voor een gevoel gratis omdat de woning al is afbetaald. Ouderen in de huursector wonen vaak al langer in hun huurwoningen, en de huurprijs van bestaande huurwoningen is lager dan die van nieuwbouwwoningen. Er is dus ook sprake van een financiële verhuisbarrière.

Ofwel er is behoefte aan woningen en woonarrangementen die passen bij ouderen en bij hun beurs. Hierbij kan aan diverse vormen worden gedacht: woonvormen waarbij sprake is van een gemeenschap voor ouderen of juist van een gemengde gemeenschap. Bij woonconcepten gaat het niet alleen om het ontwerp van woning en woonomgeving, maar ook om de wijze van financiering. Hieronder volgt een drietal voorbeelden ter inspiratie:

Gemeenschappen voor ouderen
Niet nieuw, maar wel in toenemende mate populair zijn de zogenaamde Knarrenhofjes. Een Knarrenhofje is de combinatie van de hofjes van vroeger, maar met alle hedendaagse gemakken. Hierdoor ontstaat een concept van veilig wonen met veel privacy en tegelijkertijd alle voordelen van samenwonen. Het is namelijk bedoeld voor mensen die elkaar graag af en toe te helpen, maar hierin geen verplichting willen. Stichting Knarrenhof is een landelijke stichting die werkt “van mens naar stenen” in plaats van andersom: éérst een gemeenschap van gelijkgestemden vormen en dan woningen en bijbehorende voorzieningen zoals gemeenschappelijke ruimten ontwikkelen. Juist dat laatste vormt een bottle neck bij de financiering en ontwikkeling van levensloopbestendig wonen.

Inclusieve woonvormen
Naast Knarrenhofjes staan nu ook Meer Generatiehofjes en inclusieve woonconcepten op de kaart. Ofwel woonconcepten waarbij ouderen deel uitmaken van een gemeenschap met andere generaties. Dit “inclusief wonen” staat ook centraal in de ontwerpstudio van Birgit Jurgenhake bij de Faculteit Bouwkunde van de TU Delft. Ze zoekt naar nieuwe woonvormen die het woon-hiaat tussen het woonhuis van vandaag en het verpleeghuis vullen. Vanwege een hulpvraag blijft er soms geen ander keuze dan het verpleeghuis, terwijl de behoefte aan medische zorg niet eens zo groot is. “We hebben woonvormen nodig die zo leuk zijn dat oud en jong er graag wil wonen, vormen waarin oud worden en oud zijn vanzelfsprekend mogelijk is”, aldus Birgit Jurgenhake.

Splitsen voor Duo-wonen
Een andere manier om ouderen inclusief te laten wonen is door bestaande woningen van ouderen aan te passen en geschikt te maken voor het zogenaamde “Duo-wonen”. Dit is een nieuw concept, ontwikkeld in Noord-Brabant door de stichting Statiegeld op de Jeugd. Het doel is transformatie van eengezinswoningen van ouderen naar twee appartementen: één voor ouderen en één voor jongeren. Dit zogenaamde Duo-wonen biedt jongeren betaalbare huisvesting en een deel van de huur kan gespaard worden voor het kopen van het eerste huis. Ouderen krijgen een helpende hand in de buurt en kunnen een deel van het in hun woning opgebouwde vermogen activeren. 

Het is te hopen dat minister De Jonge niet alleen focust op de miljoen nieuwbouwwoningen, maar ook op geschikt wonen voor ouderen. Woonconcepten die aansluiten op de behoeften van ouderen kunnen namelijk ook het woningtekort verminderen.

Lees meer op de website van het Sociaal Web >>

Ook interessant / voor u geselecteerd

Catalogus woonvormen voor senioren gelanceerd
30 mei 2022

Op 16 mei 2022 is op het congres Thuis in de Wijk de Catalogus woonvormen voor senioren gelanceerd. De…

Lees Verder »
Collectief wonen, een serieus alternatief
1 juli 2022

Een andere kijk op wonen stond centraal tijdens de bijeenkomst ‘Stapel op collectief wonen’ die ZorgsaamWonen…

Lees Verder »
Inschrijving ZorgSaamWonen Award 2022 geopend!
27 juni 2022
De inschrijving van de prijsvraag ‘Buurtroutes’ – plekken voor ontmoeting is geopend. We zijn op zoek naar ideeën…
Lees Verder »
Bijeenkomst zorgvastgoed.nl biedt veel nieuwe inzichten
21 juni 2022

Op woensdag 25 mei kwamen partners, professionals en genodigden van Zorgvastgoed.nl bij elkaar voor een…

Lees Verder »
Vitale Woongemeenschappen vragen permanent onderhoud
20 juni 2022

Vitale woongemeenschappen zijn van groot belang. Professor Anja Machielse van de Universiteit voor Humanistiek…

Lees Verder »
Rapport: Je huis een thuis, nu en later
15 juni 2022

55-plussers spelen een steeds belangrijkere rol op de woningmarkt en blijven langer zelfstandig wonen. Door de…

Lees Verder »
Blue Zones als inspiratie voor wooncomplex met ontmoetingsruimte
14 juni 2022

Het kantoorpand Melkemastate in Leeuwarden wordt omgetoverd tot een wooncomplex met een speciale…

Lees Verder »
De woningopgave draait niet alleen om aantallen
14 juni 2022

Met de nadruk op bouwen, bouwen, bouwen lopen we het risico de mens uit het oog te verliezen . De focus ligt…

Lees Verder »
Bewonersparticipatie: verken je buurt
8 juni 2022

Op de website van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) is onlangs een artikel verschenen over de…

Lees Verder »
Langs drie wegen ontwikkelen we voorzorgcirkels
7 juni 2022

Henk Geene verzorgt op het ZorgSaamWonen Congres op 8 september een sessie over voorzorgcirkels. In een reeks…

Lees Verder »
Het zijn de kleine dingen die het doen
3 juni 2022

Je thuis voelen in een verpleeghuis, kan dat? Na een leven lang vrijheid in je eigen huis en omgeving?

Lees Verder »
Geef me de Vijf: Michiel Wijnen
2 juni 2022

In een nieuwe editie van Geef me de Vijf, is het de beurt aan Michiel Wijnen van Zenzo Maatschappelijk Vastgoed…

Lees Verder »
Resultaten onderzoek ouderenhuisvesting bekend
1 juni 2022

Woonbehoefte ouderen in Gemeente Zwolle onderzocht: ouderen willen langer zelfstandig blijven wonen, ook als…

Lees Verder »
We zijn stapel op collectief wonen!
31 mei 2022

ZorgSaamWonen en WBVG (Woningbouw Vereniging Gelderland) hebben de handen ineen geslagen voor een seminar “…

Lees Verder »
Reinaerde Pratumplaats in Utrecht officieel geopend
30 mei 2022

Reinaerde Pratumplaats is een mooie woonplek geworden voor mensen met een (licht)verstandelijke beperking, waar…

Lees Verder »
Minidocumentaire over de Thuisplusflat in Rotterdam
25 mei 2022

Op de website van de Taskforce Wonen en Zorg is onlangs een minidocumentaire gelanceerd over de Thuisplusflats…

Lees Verder »
Handreiking Vitale Woongemeenschappen
24 mei 2022

De gemeente Rotterdam vindt het belangrijk dat het wonen in een seniorencomplex wordt ervaren als een plek waar…

Lees Verder »
Partner aan het woord: WoonZaam
20 mei 2022

WoonZaam is onlangs aangesloten als partner van ZorgSaamWonen. Ludan Schmid en Antje de Groot vertellen in dit…

Lees Verder »
Liv Inn, doorleefhuis in Hilversum
19 mei 2022

Roos Verheggen ging mee op excursie die ZorgSaamWonen op 11 mei jl organiseerde naar Liv Inn Hilversum en…

Lees Verder »
Partner aan het woord: Fiveth
18 mei 2022

Het platform ZorgSaamWonen groeit. Ook Fiveth heeft zich onlangs aangesloten. In dit interview met Bernard…

Lees Verder »

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.